Muhammed Bin Yûsuf es-Senûsî'nin nübüvvet anlayışı
Muhammad Bin Yûsuf al-Senûsî's understanding of prophehood
- Tez No: 1000462
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HACER ŞAHİNALP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kelam ve İslam Mezhepleri Tarihi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî'nin Nübüvvet Anlayışı“ adlı yüksek lisan tezimizde; Kuzey Afrika'nın önde gelen alimlerinden Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî'nin (ö. 895/1490) nübüvvet anlayışına dair görüşleri incelenmektedir. Senûsî, nübüvvet bahsini, kelam literatüründeki yaygın değerlendirmelerden farklı olarak müstakil bir konu olarak değil; Allah'ın caiz fiillerinin bir uzantısı ve buna bağlı olarak İlahiyyât konuları içerisinde ele almıştır. Bu bağlamda çalışma, onun nübüvveti temellendirme yöntemi, peygamberlerin sıfatlarına ve mûcizenin mahiyetine yönelik yaklaşımları başta olmak üzere nübüvvet bahsindeki ortaya koyduğu düşünce yapısını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada öncelikle Senûsî'nin ”nebî“ ve ”resûl“ kavramlarına getirdiği tanımlar ve bu kavramlar arasındaki mantıksal ilişkiler irdelenmiştir. Senûsî'nin, nübüvvetin vehbîliğini savunarak Mu'tezile'nin vücûbiyet fikrini ve filozofların kesbîlik iddialarını reddettiği görülmüştür. Tezin odaklandığı bir diğer önemli husus, peygamberlerin sıfatlarıdır. Senûsî, peygamberler hakkında vacip olan sıfatları ”sıdk“, ”emânet“ ve ”teblîğ“ olarak tasnif etmiş; özellikle ”emânet“ sıfatını ismet kavramını da kapsayacak şekilde genişleterek, peygamberlerin her türlü günahtan ve mekruhtan korunduğunu hulfî kıyas yöntemiyle ispatlamıştır. Senûsî'nin, peygamberliğin ispatı bağlamında irdelediği mûcize delili; araştırmanın bir diğer önemli bölümünü oluşturmaktadır. Müellifin, mûcizenin ”tehaddî/meydan okuma“ şartını detaylı bir şekilde değerlendirmesi sonucunda, ”ayet" ifadesinin mûcizeyi de içine alacak kapsamlı bir manayı ifade ettiğine ve mütekellimlerin birçoğunun bu noktada terimsel titizlik göstermediği sonucuna varılmıştır. Son olarak, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) nübüvvetinin ispatı noktasında Senûsî'nin, Kur'ân-ı Kerim'in i'câzının yanı sıra şeriatın mükemmelliği ve Hz. Peygamber'in üstün ahlâkı gibi aklî ve tarihî delilleri titizlikle kullandığı tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
In this Master's thesis titled“Muhammad b. Yûsuf al-Senûsî's Understanding of Prophethood”the views regarding the understanding of prophethood held by Muhammad b. Yûsuf al-Senûsî (d. 895/1490), one of the prominent scholars of North Africa, are examined. Unlike the common evaluations in Kalam literature, al-Senûsî addressed the subject of prophethood not as an independent topic, but as an extension of God's permissible acts and, consequently, within the subjects of Theology (Ilahiyyat). In this context, the study aims to analyze the structure of thought he put forward regarding the subject of prophethood, particularly his method of grounding prophethood, and his approaches to the attributes of prophets and the nature of miracles. The research primarily examines the definitions al-Senûsî brought to the concepts of“nabi”(prophet) and“rasul”(messenger) and the logical relationships between these concepts. It is observed that al-Senûsî defended the divinely bestowed nature (wahbi) of prophethood, rejecting the Mu'tazilite idea of necessity (wujub) and the philosophers' claims of acquisition (kasbi). Another significant focus of the thesis is the attributes of prophets. Al-Senûsî classified the attributes necessary for prophets as“truthfulness”(sidq),“trustworthiness”(amanah), and“conveyance”(tabligh); he specifically expanded the attribute of“trustworthiness”to include the concept of impeccability (ismah), proving through reductio ad absurdum (qiyas al-khulf) that prophets are protected from all kinds of sins and abominable acts (makruh). The evidence of miracles, which al-Senûsî examined in the context of proving prophethood, constitutes another important part of the research. As a resûlt of the author's detailed evaluation of the“challenge”(tahaddi) condition of the miracle, it was concluded that the expression“ayah”(sign) expresses a comprehensive meaning that also includes miracles, and that many theologians (mutakallimun) did not show terminological precision on this point. Finally, regarding the proof of the prophethood of Muhammad (pbuh), it was determined that al-Senûsî meticulously utilized rational and historical evidences such as the inimitability (i'jaz) of the Qur'an, the perfection of the Shari'ah, and the superior morality of the Prophet.
Benzer Tezler
- Ebû Abdillâh Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî'ye göre nübüvvet ve Hz. Muhammed'in peygamberliği
The understanding of prophethood of Abu Abdullah Muhammad b. Yusuf al Senussi
FATIMA AHSEN NUR GÜNGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Dinİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM KAPLAN
- Ebû Abdullah Muhammed b. Yûsuf es-Senûsî'nin Kelâm anlayışı
The theological understanding of Abu Abdallah Muhammad b. Yusuf al-Sanusi
AHMET ÇELİK
Doktora
Türkçe
2015
DinCumhuriyet ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET BAKTIR
- Muḥammad b. Yūsuf al-Sanūsī's theological legacy: Tracing the dissemination of creedal knowledge through the commentaries and glosses on al-Sanūsī's work in Medieval & pre-modern Maghrib (15-17th ce)
Muhammed b. Yûsuf el-Senûsî'nin teolojik mirası: Ortaçağ ve modernöncesi Mağrib'de (15-17. yüzyıllar) inançla ilgili bilginin yayılmasının el-Senûsî'nin eserine yazılmış şerh ve haşiyeler üzerinden izlenmesi
ZAKARIA EL HOUBBA
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Dinİbn Haldun ÜniversitesiMedeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BRUCE B. LAWRENCE
- تحقيق كتاب إعانة المجدين بتصحيح الدين بشرح أم البراهين المؤلف : عبد الجليل بن محمد القيرواني المالكي
Abdülcelil b. Muhammed el-Kayrevâni'nin İ'ânetü'l-Müciddin fi Tashihi'd-Din Şerhu Ümmi'l-Berâhîn adlı eserinin tahkik ve değerlendirilmesi
MAWAS ELHASAN
Yüksek Lisans
Arapça
2022
Doğu Dilleri ve EdebiyatıMardin Artuklu ÜniversitesiArap Dili ve Kültürü Ana Bilim Dalı
PROF. DR. VEYSİ ÜNVERDİ
- حاشية أحمد البِيلي على مَتن السَّنوُسي (صُغرى الصُّغرى) تَحليل وتَحقيق
Ahmed el-Bîlî'nin es-Senûsî'nin Suğra's-Suğra adlı eserine yaptığı haşiyenin tahlil ve tahkiki
SALAH SALIH MUSTAFA AL-MASSLAWI
Yüksek Lisans
Arapça
2024
DinKarabük ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULCEBBAR KAVAK