Sosyal hizmet uzmanlarının cinselliğe yönelik yaklaşımlarının keşfedilmesi
Exploring social workers' perspectives on sexuality
- Tez No: 1001873
- Danışmanlar: PROF. DR. YASEMİN ÖZKAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Cinsellik, insan yaşamının temel boyutlarından biri olmasına karşın sosyal hizmet uygulamalarında çoğu zaman görünmez kalan ve profesyonel müdahalelerde yeterince ele alınmayan bir alan olarak dikkat çekmektedir. Bu araştırma, sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalarında cinselliği nasıl ele aldıklarını, bu konudaki bilgi, farkındalık ve yaklaşımlarını derinlemesine incelemeyi amaçlamaktadır. Sosyal hizmette cinselliğin çoğunlukla patoloji, istismar veya cinsel yönelim bağlamında sınırlı biçimde ele alınması, bireyin biyopsikososyal bütünlüğünü ve hizmetin kapsamını daraltmaktadır. Türkiye bağlamında sosyal hizmet uzmanlarının cinselliğe dair deneyimlerini doğrudan inceleyen ilk nitel araştırma olarak bu çalışma hem mesleki pratikte hem de sosyal hizmet eğitiminde cinselliğin ele alınış biçimini görünür kılmaktadır. Araştırma, nitel desende fenomenolojik yaklaşım temelinde yürütülmüştür. Araştırma kapsamında 16 sosyal hizmet uzmanıyla görüşme yapılmıştır. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilmiş, her birinden kendilerine takma adlar seçmesi istenerek kimlik gizliliği sağlanmıştır. Veriler, tematik analiz yaklaşımı doğrultusunda çözümlenmiş; kodlama ve tema oluşturma süreçleri MAXQDA 24 nitel veri analizi yazılımı kullanılarak yürütülmüştür. Nitel veri analizi sonucunda beş ana tema (eğitim ve mesleki yeterlilik, uygulama deneyimleri, mesleki destek ve gelişim, danışan tepkileri ve katılımcıların genel değerlendirmeleri) ve on üç alt tema belirlenmiştir. Bulgular, sosyal hizmet uzmanlarının büyük çoğunluğunun cinsellik alanında yapılandırılmış bir eğitim almadığını ve bunun danışanlarla iletişimi doğrudan etkilediğini göstermiştir. Katılımcılar, bilgi eksikliğine ek olarak kültürel normlar, dini değerler ve toplumsal cinsiyet rollerinin cinsellik görüşmelerinde çekingenlik ve kaçınma davranışlarına yol açtığını belirtmiştir. Bununla birlikte, mesleki deneyim arttıkça bazı uzmanların bu konularda daha fazla güven ve profesyonel rahatlık kazandıkları görülmüştür. Sürekli eğitim, süpervizyon ve cinsel terapi eğitimi gibi destekleyici mekanizmalar hem bireysel yeterliklerin hem de hizmet kalitesinin artmasında kritik rol oynamaktadır. Sonuç olarak, cinselliğin sosyal hizmet uygulamalarında görünür, tartışılabilir ve kültürel olarak duyarlı biçimde ele alınması; mesleğin insan hakları, sosyal adalet ve bütüncül yaklaşım ilkelerinin gereğidir. Araştırma, cinsellik konusunun sosyal hizmet müfredatına disiplinler arası bir yaklaşımla dâhil edilmesini, hizmet içi eğitim ve süpervizyon sistemlerinin güçlendirilmesini önermektedir. Böylece sosyal hizmet disiplini, cinselliği bastırılması gereken bir alan olarak değil, insan onuru, özerklik ve refahın ayrılmaz bir boyutu olarak yeniden konumlandırabilir.
Özet (Çeviri)
Although sexuality is a fundamental dimension of human life, it often remains an overlooked area in social work practice and is insufficiently addressed in professional interventions. This study aims to examine in depth how social workers address sexuality in their professional practice, as well as their knowledge, awareness, and approaches to this issue. In social work, sexuality is often addressed in a limited manner, mainly within the contexts of pathology, abuse, or sexual orientation, which narrows both the biopsychosocial integrity of the individual and the scope of professional services. As the first qualitative study in the Turkish context to directly explore social workers' experiences regarding sexuality, this research makes visible how sexuality is addressed both in professional practice and in social work education. The study was conducted using a qualitative design based on a phenomenological approach. A total of 16 social workers were interviewed in this study. Participants were selected through purposive sampling, and anonymity was ensured by asking each participant to choose a pseudonym. The data were analyzed using thematic analysis, and the processes of coding and theme development were carried out with the MAXQDA 24 qualitative data analysis software. As a result of the qualitative data analysis, five main themes (education and professional competence, practice experiences, professional support and development, client responses, and participants' overall evaluations) and thirteen sub-themes were identified. The findings indicate that the majority of social workers have not received structured education on sexuality, which directly affects their communication with clients. Participants reported that, in addition to the lack of knowledge, cultural norms, religious values, and gender roles lead to hesitation and avoidance in discussions related to sexuality. However, as professional experience increases, some practitioners gain greater confidence and professional comfort in addressing such issues. Supportive mechanisms such as continuing education, supervision, and training in sexual therapy play a critical role in enhancing both individual competencies and the quality of services. In conclusion, addressing sexuality in social work practice in a visible, discussable, and culturally sensitive manner is a requirement of the profession's principles of human rights, social justice, and a holistic approach. The study recommends integrating sexuality into the social work curriculum through an interdisciplinary perspective and strengthening in-service training and supervision systems. In this way, the discipline of social work can reposition sexuality not as an area to be suppressed but as an integral dimension of human dignity, autonomy, and well-being.
Benzer Tezler
- Meme kanseri tedavisi gören kadınların eşlerinin deneyimleri
Experiences of the husbands of women who have breast cancer treatment
CİHAN ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sağlık Kurumları YönetimiKocaeli ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN ACAR
- LGBT çocuğa sahip ebeveynlerin deneyimleri ve sosyal hizmet gereksinimleri: Gökkuşağı Aile Grubu örneği
The experience of parents who have LGBT child and their social work needs: Example of Rainbow Family Groups
NAZLI GİZEM YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMA BUZ
- Sosyal hizmet uzmanlarının iş doyumları
Başlık çevirisi yok
VEDAT IŞIKHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
İşletmeHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÖNÜL ERKAN
- Sosyal hizmet uzmanlarının sosyal refah politikası süreçlerine katılımı
Participation of social workers to the processes of social welfare policy
FATİH ŞAHİN
- Sosyal hizmet uzmanlarının aile mahkemelerine ilişkin bilgi, görüş ve değerlendirmeleri
Opinion and evaluation of social worker's about family courts
NERGİZ KÖMÜRYAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Sosyal HizmetHacettepe ÜniversitesiSosyal Hizmetler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUNAY İL