Gazetecilikte yapay zekâ deneyimleri: Epistemik otorite, etik kaygılar ve hibrit model
AI experiences in journalism: Epistemic authority, ethical concerns, and the hybrid model
- Tez No: 1008090
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ILGAR SEYIDOV
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Halkla İlişkiler, Journalism, Public Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atılım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halkla İlişkiler ve Reklamcılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin gazeteciliğe etkilerini epistemik otorite, kurumsal dönüşüm ve platformizasyon kavramları çerçevesinde incelemektedir. Amaç, gazetecilerin YZ'ye dair algılarını ve bu teknolojilerin haber üretim süreçlerini nasıl dönüştürdüğünü Türkiye bağlamında ortaya koymak ve küresel literatürle karşılaştırmaktır. Araştırma kapsamında farklı medya türlerinden 13 gazeteciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Katılımcılar Anadolu Ajansı (AA), Oksijen Gazetesi, Habertürk, Sözcü TV, Hafta Gazetesi, Aposto, Fayn, artı90, Hürriyet, BBC Türkçe ve Yeni Şafak'ta görev yapmaktadır. Bu çeşitlilik, ajans, ana akım medya ve yeni medya ekosistemlerindeki YZ algılarının karşılaştırmalı analizine olanak sağlamıştır. Bulgular, gazetecilerin YZ'yi çoğunlukla“asistan”olarak tanımladığını ve en sık deşifre, çeviri, özetleme ve içerik geliştirme gibi rutin işlerde kullandığını göstermektedir. Ancak nihai karar ve bağlam kurma sorumluluğunun insanda kalması gerektiği vurgulanmaktadır. Katılımcılar ayrıca dezenformasyon, algoritmik önyargılar, şeffaflık eksikliği ve sorumluluk belirsizliği gibi etik kaygılara dikkat çekmiştir. Uluslararası literatür (Beckett & Yaseen, 2023; Perreault vd., 2025; Dodds vd., 2025; TRF Insights, 2025) de benzer bulgular sunmaktadır. Küresel düzeyde kabul daha çok kurumsal stratejiler ve etik yönergeler üzerinden tanımlanırken, Türkiye'de benimseme hızı ve biçimi kurumsal politikalar, kuşak farkları ve coğrafi merkezlere göre farklılaşmaktadır (Etike, 2023). Sonuç olarak YZ, gazetecilikte rutin işleri devralırken epistemik otoriteyi tamamen ortadan kaldırmamakta; aksine etik muhakeme ve bağlam kurma gibi insana özgü işlevleri daha da öne çıkarmaktadır. Çalışma, gazeteciliğin geleceğinin hibrit bir model çerçevesinde, insan–makine iş birliğiyle şekilleneceğini ileri sürmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis examines the impact of artificial intelligence (AI) technologies on journalism within the conceptual frameworks of epistemic authority, institutional transformation, and platformization. It aims to explore journalists' perceptions of AI and how these technologies reshape news production in Turkey, while situating the findings within global debates. The study draws on semi-structured interviews with 13 journalists working in different media sectors. Participants are from major news agency (Anadolu Agency), mainstream outlets (Habertürk, Sözcü TV, Hafta, Hurriyet, Yeni Safak), and new media platforms (Aposto, Fayn, artı90, independent digital outlets). This diversity enables a comparative analysis of AI perceptions across agencies, mainstream media, and new media ecosystems. Findings show that journalists commonly describe AI as an“assistant”, primarily used for transcription, translation, summarization, and content development. However, participants emphasized that final editorial judgment and contextualization must remain with humans. Ethical concerns were also widely noted, particularly risks of disinformation, algorithmic bias, lack of transparency, and blurred accountability. International literature (Beckett & Yaseen, 2023; Perreault et al., 2025; Dodds et al., 2025; TRF Insights, 2025) echoes similar patterns. Globally, the acceptance of AI is defined mainly through institutional strategies and ethical guidelines, whereas in Turkey the speed and form of adoption depend more on organizational policies, generational differences, and geographic contexts (Etike, 2023). In conclusion, AI takes over routine newsroom tasks but does not eliminate journalism's epistemic authority; rather, it reinforces uniquely human functions such as ethical reasoning and contextual interpretation. This thesis argues that the future of journalism will be shaped by a hybrid model, grounded in human–machine collaboration.
Benzer Tezler
- Yerel gazetecilikte yapay zeka kullanımı: Antalya yerel medyası örneği
The use of artificial intelligence in local journalism: The case of local media in Antalya
ELMA DACIC
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
GazetecilikAkdeniz ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAD KARADUMAN
- Yapay zekâ çağında gazetecilik ve mesleki etik ilkelerin dönüşümü
Journalism in the age of artificial intelligence and the transformation of professional ethical principles
NAZLI KARAOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikBahçeşehir ÜniversitesiDijital Medya Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TİRŞE ERBAYSAL FİLİBELİ
- Habercilikte dron pilotları deneyimi ile dron teknolojisinin kullanımı: Dron çekimleri göstergebilimsel analiziyle
The use of drone technology in journalism with the experiences of drone pilots: Semiotic analysis of drone footage
OZAN EFEOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İletişim BilimleriHasan Kalyoncu ÜniversitesiGörsel İletişim Tasarımı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE KALKAVAN
- Elektronik ticarette yapay zekâ uygulamalarının satın alma davranışları üzerine etkisi: Tekstil sektörü üzerine bir araştırma
The impact of artificial intelligence applications on purchasing behavior in e-commerce: A study on the textile sector
CANAN DENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikMarmara ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERHAN AKYAZI
- Öğrenme odaklı simülasyon sistemlerinde kullanılan yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin görsel tasarım açısından incelenmesi
An examination of artificial intelligence technologies used in learning-oriented simulation systems in terms of visual design
ZEYNEP ÖZKARA UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Radyo-Televizyonİstanbul Aydın ÜniversitesiYeni Medya ve İletişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. BEGÜM AYLİN ÖNDER