Jenerik ilaç firmalarında yeni ürün geliştirme projeleri seçiminde çok kriterli karar verme yaklaşımı
A multi-criteria decision-making approach for the selection of new product development projects in generic pharmaceutical companies
- Tez No: 1012313
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BORA ÇEKYAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Endüstri ve Endüstri Mühendisliği, Industrial and Industrial Engineering
- Anahtar Kelimeler: Karar destek sistemleri, Proje yönetimi, Çok kriterli karar verme, İlaç sektörü, Decision support systems, Project management, Multi criteria decision making, Pharmaceutical sector
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mühendislik Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, jenerik ilaç firmalarında yeni ürün tanıtımı sürecinde karşılaşılan çok kriterli proje seçimi problemini ele almakta ve bütüncül, hibrit bir karar destek modeli önermektedir. Çalışmanın amacı, finansal, pazar, teknik, regülasyonel ve stratejik boyutları kapsayan yapılandırılmış bir değerlendirme çerçevesi oluşturarak, sınırlı kaynaklar altında en uygun ürün alternatiflerinin belirlenmesini sağlamaktır. Kriter ağırlıkları, uzman görüşlerine dayalı Grup Analitik Hiyerarşi Süreci (GAHS) kullanılarak hesaplanmış, bireysel değerlendirmeler Ağırlıklı Geometrik Ortalama Yöntemi (AGOY) ile birleştirilmiştir. Değerlendirme sürecinde altısı nicel, dokuzu nitel olmak üzere toplam on beş kriter tanımlanmıştır. Nitel kriterlerdeki belirsizliği yönetebilmek amacıyla dilsel değerlendirmeler üçgensel bulanık sayılar ile temsil edilmiş, grup düzeyinde birleştirilen bulanık değerler durulaştırma işlemiyle tekil sayısal skorlara dönüştürülmüştür. Böylece tüm kriterler için birleşik ve sayısal bir karar matrisi oluşturulmuştur. Oluşturulan karar matrisi üzerinde alternatiflerin sıralanması amacıyla klasik TOPSIS ve klasik VIKOR yöntemleri ayrı ayrı uygulanmıştır. Uygulama çalışması, gerçek bir jenerik ilaç firmasının ön fizibilite aşamasını geçmiş beş ürün alternatifi üzerinden, veri gizliliği esas alınarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, her iki yöntemin en öncelikli alternatifte fikir birliğine vardığını, ancak orta sıralamalarda yöntemsel farklılıklardan kaynaklanan farklılıklar bulunduğunu göstermiştir. Önerilen hibrit karar destek modeli, yeni ürün geliştirme sürecinde daha sistematik, şeffaf ve savunulabilir kararların alınmasına katkı sağlamakta, ilaç sektöründe proje seçimi problemlerine yönelik pratik uygulanabilirliği yüksek bir metodolojik yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis addresses the multi-criteria project selection problem encountered in the New Product Introduction (NPI) process in generic pharmaceutical companies and proposes a holistic, hybrid decision support model. The aim of the study is to establish a structured evaluation framework covering financial, market, technical, regulatory, and strategic dimensions in order to identify the most appropriate product alternatives under limited resources.Criterion weights were calculated using the Group Analytic Hierarchy Process (GAHP) based on expert judgments, and individual evaluations were aggregated using the Weighted Geometric Mean Method (WGMM). In the evaluation process, a total of fifteen criteria were defined, six quantitative and nine qualitative. To manage the uncertainty inherent in qualitative criteria, linguistic assessments were represented by Triangular Fuzzy Numbers (TFN), and the aggregated fuzzy values at the group level were transformed into single numerical scores through a defuzzification process. Thus, an integrated and numerical decision matrix was constructed for all criteria.Classical TOPSIS and classical VIKOR methods were applied separately to rank the alternatives based on the constructed decision matrix. The application study was conducted on five product alternatives that had passed the pre-feasibility stage in a real generic pharmaceutical company, in accordance with data confidentiality principles. The findings indicate that both methods agree on the topranked alternative, while differences arising from methodological variations are observed in the middle rankings.The proposed hybrid decision support model contributes to more systematic, transparent, and defensible decision-making in the NPI process and offers a methodologically robust and practically applicable approach to project selection problems in the pharmaceutical industry.
Benzer Tezler
- Veri koruma ve Türk ilaç sanayiindeki etkileri üzerinde bir çalışma
Data protection and its effects on Turkish pharmaceutical industry
OĞUZHAN GÜRSON
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eczacılık ve FarmakolojiAnkara ÜniversitesiEczacılık İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLBİN ÖZÇELİKAY
- İlaç endüstrisinde yapılan iş birliklerinin hisse senedi değerlerine etkisinin olay analizi ile incelenmesi
Investigation of the effect of strategic alliances made in the pharmaceutical industry on share values by event analysis
MELİSA SOYLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇKİN POLAT
- Jenerik ilaç endüstrisinde AR-GE projelerinin seçimi için çok kriterli karar verme uygulaması
Application of multi-criteria decision-making method for R&D project selection in generic pharma industry
AYŞEGÜL KIRAYOĞLU GOERTZEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Eczacılık ve FarmakolojiBahçeşehir ÜniversitesiMühendislik Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPER CAMCI
- Türk ilaç sanayi Ar-Ge çalışmalarında finans sorunları
R&D financial problems in Turkish pharmaceutical industry
ORHAN SÖĞÜT
- Türkiye ilaç sanayisinin yapısı ve hastanelerdeki ilaç harcamaların analizi (Zonguldak Atatürk Devlet Hastanesi uygulaması)
Structure of Turkey's pharmaceutical industry and analysis of drug expenditure in hospitals (The case of Zonguldak Ataturk State Hospital)
EMİNE BEZİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
İşletmeBeykent Üniversitesiİşletme Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KAMİL USLU