Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının 21. yüzyıl dijital okuryazarlık ve yapay zeka farkındalık düzeylerinin incelenmesi
Examination of the digital literacy and artificial intelligence awareness levels of Turkish language and literature teacher candidates
- Tez No: 1017364
- Danışmanlar: PROF. DR. HALİT DURSUNOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı, Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık ile yapay zekâ farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca bu iki değişkenin cinsiyet, sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresi gibi demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı araştırma kapsamında ele alınmıştır. Yöntem: Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubunu 2025–2026 akademik yılında Atatürk Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği programında öğrenim gören 141 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veriler, Üstündağ vd. (2017) tarafından Türkçeye uyarlanan“Dijital Okuryazarlık Ölçeği”ile Çelebi vd. (2023) tarafından geliştirilen“Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği”aracılığıyla toplanmış; verilerin analizinde SPSS 25 paket programı kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularına göre dijital okuryazarlık ile yapay zekâ farkındalık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Cinsiyet ve günlük internet kullanım süresine göre her iki değişkende de anlamlı bir farklılık saptanmamıştır. Dijital okuryazarlık düzeylerinin sınıf düzeyine göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenirken, yapay zekâ farkındalık düzeylerinin sınıf düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Sonuç: Araştırma sonucunda, Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin orta, yapay zekâ farkındalık düzeylerinin ise yüksek olduğu belirlenmiştir. Dijital okuryazarlık düzeyi yalnızca sınıf düzeyine göre anlamlı farklılık gösterirken, cinsiyet, öğretim türü ve günlük internet kullanım süresine göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Yapay zekâ farkındalık düzeyinin ise cinsiyet, öğretim türü, sınıf düzeyi ve günlük internet kullanım süresine göre anlamlı biçimde farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ayrıca dijital okuryazarlık ile yapay zekâ farkındalık düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this study is to examine the relationship between the digital literacy and artificial intelligence (AI) awareness levels of Turkish Language and Literature teacher candidates. Additionally, the study investigates whether these two variables differ according to demographic factors such as gender, grade level, and daily internet usage time. Method: The research was conducted using a quantitative research approach based on the relational survey model. The study group consisted of 141 teacher candidates enrolled in the Turkish Language and Literature Teaching Program at Atatürk University during the 2026 academic year. Data were collected using the“Digital Literacy Scale,”adapted into Turkish by Üstündağ et al. (2017), and the“Artificial Intelligence Literacy Scale,”developed by Çelebi et al. (2023). The data were analyzed using SPSS 25 software. Findings: The findings revealed that there was no statistically significant relationship between digital literacy and AI awareness levels. No significant differences were found in either variable based on gender or daily internet usage time. While digital literacy levels differed significantly according to grade level, AI awareness levels did not show a significant difference across grade levels. Conclusion: The findings of the study revealed that Turkish language and literature teacher candidates had moderate levels of digital literacy and high levels of artificial intelligence awareness. While digital literacy differed significantly according to grade level, no significant differences were found with respect to gender, type of education, or daily internet usage. Artificial intelligence awareness did not differ significantly according to gender, type of education, grade level, or daily internet usage. Furthermore, no statistically significant relationship was found between digital literacy and artificial intelligence awareness.
Benzer Tezler
- Türkçe ve Türk dili ve edebiyatı öğretmeni adaylarının 21. yüzyıl becerileri ile etkili iletişim becerilerinin incelenmesi
An investigation of the multidimensional 21st century skills and effective communication skills of Turkish and Turkish language and literature teacher candidates
MUSTAFA ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MESUT BULUT
- Билим, илим жана маданият тармагындагы Кыргызстан менен Түркиянын кызматташтыгы (1992-2012 жж.)
Kırgız Cumhuriyeti ile Türkiye Cumhuriyeti arasında eğitim, bilim ve kültürel ilişkiler (1992-2012)
KADRİ AĞGÜN
Doktora
Kırgızca
2016
TarihKyrgyz State Unıversıty Named After I ArabaevTarih Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÖLÖBEK ABDRAHMANOV
- Türkçe öğretmeni adaylarının kişilik özellikleri ve mesleki kaygı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relation between the occupational anxiety level and personal characteristics of Turkish teacher candidates
MÜBERRA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT ŞENGÜL
- Karamanoğlu Mehmetbey üniversitesi Türk dili ve edebiyatı bölümü ile Bakü devlet üniversitesi Azerbaycan dili ve edebiyatı bölümü öğrencilerinin okuma alışkanlıkları üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
Comparative study on the reading habits of the students between Karamanoğlu Mehmetbey University Turkish language and literature department and baku state university Azerbaijan language and literature department
EDA PERİ ERBAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Bilgi ve Belge YönetimiHacettepe ÜniversitesiBilgi ve Belge Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT YILMAZ