Geri Dön

ŞİZOFRENİ HASTALARINDA BİLİŞSEL İŞLEV BOZUKLUĞUNUN SÜRÜKLENME YAYILIM MODELİ İLE İNCELENMESİ VE BEYİNDEKİ KARŞILIĞININ ARAŞTIRILMASI

EXAMINATION OF COGNITIVE DEFICITS IN SCHIZOPHRENIA USING THE DRIFT DIFFUSION MODEL AND THEIR NEURAL CORRELATES

  1. Tez No: 1021209
  2. Yazar: MUSTAFA KILINÇ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. NABİ ZORLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Psikiyatri, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Şizofreni, Bilişsel İşlev Bozukluğu, Sürüklenme Yayılım Modeli, Nörogörüntüleme, Ağ Tabanlı İstatistik, Schizophrenia, Cognitive Impairment, Drift Diffusion Model, Neuroimaging, Network-Based Statistic
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
  10. Enstitü: İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

ÖZET ŞİZOFRENİ HASTALARINDA BİLİŞSEL İŞLEV BOZUKLUĞUNUN SÜRÜKLENME YAYILIM MODELİ İLE İNCELENMESİ VE BEYİNDEKİ KARŞILIĞININ ARAŞTIRILMASI Mustafa KILINÇ İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı Anabilim Dalı Uzmanlık Tezi, İzmir, Türkiye, 2026 Amaç: Şizofrenide bilişsel bozulma, günlük işlevsellikle yakından ilişkili temel hastalık özelliklerinden biri olmakla birlikte, bu bozulmanın altında yatan işlemsel ve nörobiyolojik mekanizmalar henüz tam olarak aydınlatılamamıştır. Bu çalışmanın amacı, şizofreni hastalarındaki bilişsel işlev bozukluklarını Sürüklenme Yayılım Modeli (DDM) ile incelemek ve elde edilen sürüklenme hızı parametresinin kortikal morfometri ile yapısal ve işlevsel beyin bağlantısallığıyla ilişkilerini araştırmaktır. Yöntem: Kesitsel ve vaka-kontrol tipindeki bu araştırmaya 50 şizofreni hastası ve 27 sağlıklı kontrol dahil edilmiştir. Katılımcılara bilgisayar ortamında çalışma belleği, bilişsel kontrol, yanıt ketleme ve ödül öğrenme süreçlerini değerlendiren N-back, AX-CPT, Flanker ve Olasılıklı Seçim Görevi uygulanmıştır. Elde edilen davranışsal veriler Hiyerarşik Sürüklenme Yayılım Modeli (HDDM) ile analiz edilerek sürüklenme hızı parametreleri hesaplanmış ve dört görevden kompozit sürüklenme hızı oluşturulmuştur. Nörogörüntüleme verileri 3 Tesla MRG sistemiyle elde edilmiş; kortikal morfometri FreeSurfer, yapısal bağlantısallık DTI ve Ağ Tabanlı İstatistik (NBS), dinlenme hali işlevsel bağlantısallık rs-fMRI kullanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular: Dört nörobilişsel görevden elde edilen kompozit sürüklenme hızı, şizofreni grubunda sağlıklı kontrollere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha düşük saptanmıştır (t=4.416, p<0.001). FreeSurfer analizlerinde tüm örneklem genelinde kompozit sürüklenme hızı ile sol lateral oksipital korteks, lateral orbitofrontal korteks, prekuneus, superior parietal korteks ve fusiform girus yüzey alanları arasında anlamlı pozitif korelasyonlar saptanmıştır. NBS analizlerinde tüm örneklem genelinde kompozit sürüklenme hızıyla ilişkili, tek bir anatomik bölge veya lif demetiyle sınırlı olmayan ve beyin genelinde dağılım gösteren anlamlı bir yapısal bağlantısallık ağı saptanmıştır. Buna karşılık, rs-fMRI temelli işlevsel bağlantısallık analizlerinde kompozit sürüklenme hızıyla anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Sonuçlar: Şizofreni grubunda saptanan düşük kompozit sürüklenme hızı, karar için gerekli bilginin biriktirilmesi ve kullanılmasındaki verimliliğin azalmış olabileceğine işaret etmektedir. Farklı bilişsel süreçleri değerlendiren görevlerden türetilen kompozit ölçümdeki bu azalma, kanıt biriktirme verimliliğindeki bozulmanın belirli bir bilişsel görevle sınırlı olmayan daha genel bir bilişsel işleme güçlüğüyle ilişkili olabileceğini düşündürmektedir. Nörogörüntüleme bulguları ise sürüklenme hızının tek bir kortikal bölgeden ziyade farklı kortikal morfometrik özellikler ve dağıtık yapısal bağlantısallık örüntüleriyle ilişkili olabileceğine işaret etmektedir. Bununla birlikte, işlevsel bağlantısallık ile anlamlı bir ilişki saptanmamıştır.

Özet (Çeviri)

ABSTRACT EXAMINATION OF COGNITIVE DEFICITS IN SCHIZOPHRENIA USING THE DRIFT DIFFUSION MODEL AND THEIR NEURAL CORRELATES Mustafa KILINÇ Izmir Katip Celebi University Faculty of Medicine, Department of Psychiatry, Medical Specialization Thesis, Izmir, Türkiye, 2026 Aim: Cognitive impairment in schizophrenia is one of the fundamental features of the disorder closely associated with everyday functioning; however, the underlying processing and neurobiological mechanisms of this impairment have not yet been fully elucidated. The aim of this study was to examine cognitive impairment in patients with schizophrenia using the Drift Diffusion Model (DDM) and to investigate the associations between the resulting drift rate parameter and cortical morphometry, as well as structural and functional brain connectivity. Methods: This cross-sectional, case-control study included 50 patients with schizophrenia and 27 healthy controls. Participants completed the computerized N-back, AX-CPT, Flanker, and Probabilistic Selection tasks assessing working memory, cognitive control, response inhibition, and reward learning processes. The resulting behavioral data were analyzed using the Hierarchical Drift Diffusion Model (HDDM), drift rate parameters were calculated, and a composite drift rate was derived from the four tasks. Neuroimaging data were acquired using a 3-Tesla MRI system; cortical morphometry was assessed using FreeSurfer, structural connectivity using diffusion tensor imaging (DTI) and Network-Based Statistic (NBS), and resting-state functional connectivity using rs-fMRI. Results: The composite drift rate derived from the four neurocognitive tasks was significantly lower in the schizophrenia group than in healthy controls (t=4.416, p<0.001). FreeSurfer analyses revealed significant positive correlations across the entire sample between composite drift rate and the surface areas of the left lateral occipital cortex, lateral orbitofrontal cortex, precuneus, superior parietal cortex, and fusiform gyrus. NBS analyses identified a significant structural connectivity network associated with composite drift rate across the entire sample that was not confined to a single anatomical region or fiber tract and was distributed throughout the brain. In contrast, rs-fMRI-based functional connectivity analyses revealed no significant association with composite drift rate. Conclusion: The lower composite drift rate observed in the schizophrenia group suggests that the efficiency of accumulating and utilizing information required for decision-making may be reduced. This reduction in the composite measure derived from tasks assessing different cognitive processes suggests that impaired evidence accumulation efficiency may be associated with a more general cognitive processing difficulty that is not limited to a specific cognitive task. The neuroimaging findings suggest that drift rate may be associated with different cortical morphometric features and distributed structural connectivity patterns rather than with a single cortical region. However, no significant association with functional connectivity was identified.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1012659

    Şizofreni hastalarında serum TRAIL, CCL20 ve IL-17A düzeylerinin bilişsel işlevlerle ilişkisi

    The relationship between serum TRAIL, CCL20 and IL-17A levels and cognitive functions in patients with schizophrenia

    MUSTAFA ÇAĞLAR YAVUZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    PsikiyatriKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EVRİM ÖZKORUMAK KARAGÜZEL

  2. Tez No

    435494

    Şizofreni hastaları ve 1. derece yakınlarında zihin kuramı ve ilişkili faktörler

    Theory of mind in schizophrenia patients and first degree relati̇ves and related factors

    BURCU GÜLÜN MANOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2016

    PsikiyatriAdnan Menderes Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. VESİLE ALTINYAZAR

  3. Tez No

    272944

    Bipolar bozuklukta nörobilişsel testlerin özgüllüğü ve duyarlılığı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma

    Spesifity and sensitivity of neurocognitive tests in bipolar disorder: A comparative study

    ZEYNEP ÇUBUKCUOĞLU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    PsikiyatriCelal Bayar Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ÖMER AYDEMİR

  4. Tez No

    374865

    Bipolar bozukluk ve şizofreni hastalarında yürütücü işlevlerin karşılaştırılması

    Comparison of executive functions in bipolar disorder and schizophrenia patients

    İSMET KAYGISIZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    PsikiyatriBülent Ecevit Üniversitesi

    Psikiyatri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. NURAY ATASOY

  5. Tez No

    972878

    Şizofreni hastalarında SOX2-ot rs1479165 ve PTPRZ1 rs1206353 gen polimorfizmlerinin içgörü ile ilişkisi

    The relationship between SOX2-ot rs1479165 and PTPRZ1 rs1206353 gene polymorphisms and insight in patients with schizophrenia

    OSMAN TOPÇU

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    PsikiyatriAnkara Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BORA BASKAK

Geri Dön