Şizofreni hastalarında umudun psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisinde öz-yeterliliğin aracı rolü
The mediating role of self-efficacy in the effect of hope on psychological resilience in patients with schizophrenia
- Tez No: 1021969
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUĞBA PEHLİVAN SARIBUDAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikiyatri, Hemşirelik, Psychiatry, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Aracı model, Psikolojik Dayanıklılık, Öz – Yeterlilik, Şizofreni, Umut, Psikiyatrik hemşirelik, Öz yeterlilik, Mediation Model, Resilience, Self-Efficacy, Schizophrenia, Hope, Psychiatric nursing, Hardiness on psychological
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET ŞİZOFRENİ HASTALARINDA UMUDUN PSİKOLOJİK DAYANIKLILIK ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE ÖZ- YETERLİLİĞİN ARACI ROLÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ AYŞE ÖZTÜRK İSTANBUL AREL ÜNİVERSİTESİ LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ HEMŞİRELİK (DANIŞMAN: DOÇ. DR. TUĞBA PEHLİVAN SARIBUDAK ) İSTANBUL, 2026 Amaç: Bu çalışmanın amacı, şizofreni tanısı konmuş bireylerde umudun psikolojik dayanıklılık üzerindeki etkisini incelemek ve bu ilişkide öz-yeterliliğin aracı rolünü belirlemektir. Buna bağlı olarak, mevcut araştırma, umudun psikolojik dayanıklılığı hem doğrudan hem de öz-yeterlilik aracılık mekanizması yoluyla dolaylı olarak nasıl etkilediğini açıklamaya çalışmaktadır. Yöntem: Bu araştırma kesitsel, tanımlayıcı ve ilişkisel bir çalışmadır. Çalışmanın katılımcıları, İstanbul'da yer alan bir bölge psikiyatri hastanesine bağlı bir Toplum Ruh Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 133 şizofreni hastasını içermektedir. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, Şizofreni Umut Ölçeği (SHS), Connor-Davidson Dayanıklılık Ölçeği Kısa Formu (CD-RISC 10) ve Genel Öz-Yeterlilik Ölçeği (GEO) kullanılarak toplanmıştır. Veriler SPSS 25.0 programı ile analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, ANOVA, Pearson korelasyonu, çoklu doğrusal regresyon ve Hayes Model 4 aracılık analizi uygulanmıştır. Analizlerin anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların psikolojik dayanıklılık puan ortalamaları 19,87±8,75, öz-yeterlik puan ortalamaları 24,78±8,13 ve umut puan ortalamaları 8,11±4,49 olarak bulundu. Çalışan bireylerde psikolojik dayanıklılık, umut ve öz-yeterlik düzeylerinin çalışmayan bireylere göre anlamlı derecede daha yüksek olduğu tespit edildi (p<0,05). En yüksek psikolojik dayanıklılık düzeyi, ek hastalığı olmayan bireylerde bulundu (p<0,05). Psikolojik dayanıklılık puanları, eğitim seviyesi ile anlamlı derecede arttı (p<0,05). Sonuçlar, umut, öz-yeterlik ve psikolojik dayanıklılık arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler olduğunu gösterdi (p<0,01). Çoklu doğrusal regresyon analizinde, öz-yeterliğin psikolojik dayanıklılığın en güçlü yordayıcısı olduğu bulundu. Aracılık analizi, öz-yeterliğin umut ve psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide tam aracılık rolü oynadığını gösterdi. Sonuç: Araştırma sonucunda şizofreni hastalarında umut, öz yeterlilik ve psikolojik dayanıklılık arasında anlamlı ve pozitif yönlü ilişkiler olduğu belirlenmiştir. Özellikle öz yeterliliğin psikolojik dayanıklılığın en güçlü yordayıcısı olduğu ve umut ile psikolojik dayanıklılık arasındaki ilişkide tam aracılık rolü üstlendiği saptanmıştır. Ayrıca çalışan ve ek hastalığı olmayan bireylerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin daha yüksek olduğu, psikolojik dayanıklılığın ise eğitim düzeyine göre farklılaştığı bulunmuştur. Bu, sonuçlar, şizofreni hastalarında psikolojik dayanıklılığın geliştirilmesinde öz yeterlilik ve umudu güçlendirmeye yönelik psikososyal müdahalelerin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT THE MEDIATING ROLE OF SELF-EFFICACY IN THE EFFECT OF HOPE ON PSYCHOLOGICAL RESILIENCE IN PATIENTS WITH SCHIZOPHRENIA MASTER'S THESIS AYŞE ÖZTÜRK GRADUATE SCHOOL, ISTANBUL AREL UNIVERSITY NURSING (SUPERVISOR: ASSOC. PROF. DR. TUĞBA PEHLİVAN SARIBUDAK ) İSTANBUL, 2026 Aim: The aim of this study was to examine the effect of hope on psychological resilience in individuals diagnosed with schizophrenia and to determine the mediating role of self-efficacy in this relationship. Accordingly, the present study sought to explain how hope affects psychological resilience both directly and indirectly through the mediating mechanism of self-efficacy. Method: This study employed a cross-sectional, descriptive, and correlational research design. The participants consisted of 133 individuals diagnosed with schizophrenia who were registered at a Community Mental Health Center affiliated with a regional psychiatric hospital in Istanbul, Türkiye. Data were collected using the Personal Information Form, the Schizophrenia Hope Scale (SHS), the 10-item Connor–Davidson Resilience Scale (CD-RISC-10), and the General Self-Efficacy Scale (GSES). Statistical analyses were performed using SPSS version 25.0. Descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way analysis of variance (ANOVA), Pearson correlation analysis, multiple linear regression analysis, and Hayes' PROCESS Model 4 mediation analysis were conducted. Statistical significance was set at p < 0.05. Results: The mean psychological resilience score of the participants was 19.87±8.75, the mean self-efficacy score was 24.78±8.13, and the mean hope score was 8.11±4.49. Psychological resilience, hope, and self-efficacy levels were found to be significantly higher among employed individuals compared to unemployed individuals (p<0.05). The highest level of psychological resilience was observed in individuals without comorbid diseases (p<0.05). Psychological resilience scores increased significantly with higher levels of education (p<0.05). The results indicated significant and positive relationships among hope, self-efficacy, and psychological resilience (p<0.01). Multiple linear regression analysis revealed that self-efficacy was the strongest predictor of psychological resilience. Mediation analysis demonstrated that self-efficacy played a full mediating role in the relationship between hope and psychological resilience. Conclusion: The results of the study revealed significant positive relationships among hope, self-efficacy, and psychological resilience in individuals with schizophrenia. In particular, self-efficacy was identified as the strongest predictor of psychological resilience and was found to play a full mediating role in the relationship between hope and psychological resilience. Furthermore, individuals who were employed and had no comorbid medical conditions demonstrated higher levels of psychological resilience, while psychological resilience was found to differ according to educational level. These findings highlight the importance of psychosocial interventions aimed at strengthening self-efficacy and hope in enhancing psychological resilience among individuals with schizophrenia.
Benzer Tezler
- Bipolar bozuklukta nörobilişsel testlerin özgüllüğü ve duyarlılığı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma
Spesifity and sensitivity of neurocognitive tests in bipolar disorder: A comparative study
ZEYNEP ÇUBUKCUOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
PsikiyatriCelal Bayar ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖMER AYDEMİR
- Şizofreni hastalarında glukoz 6-fosfat dehidrogenaz enzim aktivitesi ve eser elementlerin fizyolojik özellikleri
G 6PD enzyme activity and trace elements character physiological of schizophrenia patients
NİHAL AKDAĞ
- Şizofreni hastalarında ve annelerinde obsesif kompülsif semptomların karşılaştırılması ve yorumlanması
The Comparison and interpretation of the obsessive compulsive symptomatology in schizophrenic patients and in their mothers
ALİ İRFAN GÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIRIM B. DOĞAN
- Şizofreni hastalarında mangan süperoksit dismutaz (Mn-SOD) gen polimorfizminin araştırılması
The investigation of manganese superoxide dismutase (Mn-SOD) polymorphism in patients with schizophrenia
ÖMER AKYOL
Doktora
Türkçe
2003
Tıbbi BiyolojiFırat ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT ELYAS
DOÇ. DR. HALİT CANATAN
- Şizofreni hastalarında MRS ölçümleri ve psikometrik değerlendirmelerle ilişkisi
Relationship between MRS measurement and psychometric evaluation in schizophrenic disorder
SÜHEYLA ÜNAL