Mashonaland'da (Zimbabwe) tütün yetiştiriciliğinin sosyo-ekonomik etkileri
Socio-economic impacts of tobacco farming in Mashonaland (Zimbabwe)
- Tez No: 1022424
- Danışmanlar: PROF. DR. DİLEK BOSTAN BUDAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Zimbabve'nin Mashonaland bölgesinde tütün yetiştiriciliğinin kırsal geçim kaynakları üzerindeki sosyo-ekonomik ve çevresel etkilerini farklı paydaş gruplarının görüşleri doğrultusunda değerlendirmektir. Çalışmada sürdürülebilir geçim kaynakları yaklaşımı ve politik ekonomi perspektifi kuramsal çerçeve olarak kullanılmıştır. Araştırmanın materyalini, tütün üretimi ile doğrudan veya dolaylı olarak ilişkili paydaşlardan elde edilen birincil veriler oluşturmuştur. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş ve durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış, amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 30 katılımcı ile görüşülmüştür. Katılımcılar, A1/A2 çiftçileri, fırsatçı çiftçiler, kamu tarım uzmanları ve tütün finansmanı sağlayan kurum/yüklenici temsilcilerinden oluşmaktadır.Araştırma bulguları, tütün yetiştiriciliğinin Mashonaland bölgesinde önemli bir gelir ve istihdam kaynağı olduğunu göstermektedir. Tütün üretimi, çiftçi hanelerinin eğitim, barınma ve tarımsal yatırım ihtiyaçlarını karşılamalarına katkı sağlamakta, kırsal ekonomide ekonomik hareketliliği artırmaktadır. Bununla birlikte yüksek girdi maliyetleri, fiyat dalgalanmaları, kredi geri ödemeleri ve sözleşmeli üretim sistemine bağlılık çiftçilerin gelir sürdürülebilirliğini olumsuz etkilemektedir. Çalışmada sözleşmeli tarımın çiftçilere girdi, kredi ve pazar erişimi sağladığı, ancak aynı zamanda üreticilerin pazarlık gücünü azaltarak kurumsal bağımlılığı artırdığı belirlenmiştir. Araştırma sonuçları ayrıca tütün yetiştiriciliğinin çevresel ve sağlık açısından önemli riskler taşıdığını ortaya koymuştur. Özellikle kurutma işlemlerinde yakacak odun kullanımına bağlı ormansızlaşma, toprak bozulması ve su kaynaklarının kirlenmesi temel çevresel sorunlar olarak öne çıkmaktadır. Bunun yanında pestisit maruziyeti ve tütün yapraklarıyla doğrudan temas sonucu ortaya çıkan sağlık sorunları da dikkat çekmektedir. Sonuç olarak, tütün yetiştiriciliği kırsal kalkınmaya önemli katkılar sağlamakla birlikte ekonomik, sosyal ve çevresel boyutları birlikte ele alan sürdürülebilir politika ve uygulamalara ihtiyaç duyulmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to evaluate the socio-economic and environmental impacts of tobacco farming on rural livelihoods in the Mashonaland region of Zimbabwe from the perspectives of different stakeholder groups. The Sustainable Livelihoods Framework and the Political Economy Approach were employed as the theoretical foundations of the study. The research material consisted of primary data obtained from stakeholders directly or indirectly involved in tobacco production. A qualitative research approach was adopted, and the study was designed as a case study. Data were collected through semi-structured interviews conducted with 30 purposively selected participants. The participants included A1/A2 farmers, opportunistic farmers, public agricultural extension officers, and representatives of tobacco financing institutions and contracting companies. The findings indicate that tobacco farming is a significant source of income and employment in Mashonaland. Tobacco production contributes to rural livelihoods by enabling households to meet educational, housing, and agricultural investment needs while stimulating local economic activities. However, high input costs, price fluctuations, loan repayment obligations, and dependence on contract farming arrangements negatively affect the sustainability of farmers' incomes. The results further reveal that contract farming facilitates access to inputs, credit, and markets, but also increases farmers' dependence on contractors and weakens their bargaining power. The study also highlights substantial environmental and health concerns associated with tobacco production. Deforestation resulting from the extensive use of firewood for tobacco curing, soil degradation, and water pollution were identified as major environmental challenges. In addition, pesticide exposure and direct contact with tobacco leaves were found to pose significant health risks to farmers and agricultural workers. Overall, while tobacco farming contributes considerably to rural development and household income generation, its long-term sustainability requires integrated policies that address economic benefits, social welfare, environmental protection, and farmer empowerment simultaneously.