Katılım bankalarında mudârebe finansmanının yaygınlaşamamasının nedenleri: Katılım bankası yöneticileri ile reel sektör temsilcileri gözünden inceleme ve iştirak proje finansman şirketi model önerisi
Reasons for the limited adoption of mudarabah financing in participation banks: An examination from the perspectives of participation bank managers with real sector representatives, and a proposed subsidiary project financing company model
- Tez No: 1023123
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SALİH ÜLEV
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Mudarebe, Partnership
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, mudârebe finansman yönteminin Türkiye'de katılım bankalarında neden sınırlı düzeyde uygulandığını incelemeyi ve bu sınırlılıkların aşılmasına yönelik kurumsal bir model geliştirmeyi amaçlamaktadır. Teorik olarak risk paylaşımına dayalı ideal bir yöntem olarak kabul edilen mudârebe, uygulamada murabaha gibi borç benzeri ürünlerin gerisinde kalmakta; bu durum normatif üstünlük ile pratik kullanım arasındaki çelişkiyi ortaya koymaktadır. Araştırma, nitel yöntemle tasarlanmış; mudârebe uygulamalarında görev almış 14 banka çalışanı ve 5 sektör temsilcisiyle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler tematik analizle incelenmiştir. Bulgular, mudârebenin yaygınlaşamamasının başlıca nedenlerini güven ve ahlaki risk algısı, vade uyumsuzluğu, operasyonel zorluklar, uzman insan kaynağı eksikliği ve mevzuata ilişkin belirsizlikler olarak ortaya koymaktadır. Bu sorunların büyük ölçüde kurumsal yapı ve yönetişim eksikliklerinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede çalışmada, mudârebe finansmanına uygun bir yapı olarak“İPFŞ”modeli önerilmektedir. Model, işlemlerin uzman birimler aracılığıyla yürütülmesini, izleme ve risk yönetimi ile şer'i uygunluk süreçlerinin kurumsal düzeyde yapılandırılmasını öngörmektedir. Finansman süreci, başlangıçta özkaynak ağırlıklı olup, güven ve performans sağlandıkça alternatif finansman kaynakları kademeli olarak devreye alınmaktadır. Bu yaklaşım, mudârebe projelerinin ölçeklenebilirliğini artırmayı ve yatırımcı tabanını genişletmeyi hedeflemektedir. Sonuç olarak çalışma, mudârebe finansmanını teorik bir ideal olmaktan çıkararak uygulanabilir ve sürdürülebilir bir model çerçevesinde ele almakta ve katılım bankacılığı literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine why the mudarabah financing method is applied to a limited extent in participation banks in Turkey and to develop an institutional model to overcome these limitations. Mudarabah, theoretically considered an ideal method based on risk sharing, lags behind debt-like products such as murabaha in practice; this reveals the contradiction between normative superiority and practical use. The research was designed using a qualitative method; data obtained from semi-structured interviews with 14 bank employees and 5 sector representatives who have been involved in mudarabah applications were analyzed using thematic analysis. The findings reveal that the main reasons for the lack of widespread adoption of mudarabah are trust and moral risk perception, maturity mismatch, operational difficulties, lack of expert human resources, and regulatory uncertainties. It is understood that these problems largely stem from deficiencies in institutional structure and governance. In this context, the study proposes the“Subsidiary Project Financing Company”model as a suitable structure for mudarabah financing. The model envisages that transactions will be carried out through specialized units, and that monitoring, risk management, and Sharia compliance processes will be structured at the institutional level. The financing process is initially equity-based, and alternative financing sources are gradually introduced as trust and performance are established. This approach aims to increase the scalability of mudarabah projects and broaden the investor base. In conclusion, this study moves mudarabah financing from a theoretical ideal to a viable and sustainable model, offering a unique contribution to the Islamic banking literature.
Benzer Tezler
- İslam hukukunda mudarebe ortaklığı ve katılım bankacılığındaki yeri
Mudarabah partnership in Islamic law and its place in participation banking
FEYZA CEVHERLİ
Doktora
Türkçe
2023
EkonomiSakarya Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN KAYA
- Türkiye'de katılım bankacılığı ve finans sektöründeki yeri
Participation in the banking and finance sector in Turkey
YASİN ÇOBAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
BankacılıkMarmara ÜniversitesiOrtadoğu Ekonomi Politiği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUZAFFER KOÇ
- Katılım bankacılığı özelinde stok finansmanı yoluyla satış yöntemine dayanan stok finansmanı ürünü
Stock finance product based on sales method through stock finance specific to participation banking
CENK GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Bankacılıkİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RECEP CİCİ
- Mudarebe şirketlerinin akitleri ve çağdaş uygulanırlığı
Başlık çevirisi yok
ABDULELAH AL ZAFENİ
Yüksek Lisans
Arapça
2017
Hukukİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
YRD. DOÇ. DR. MOHAMED ADNAN DARWİSH
- Yatırım vekâleti sözleşmesi ve katılım bankalarındaki uygulaması
Investment trust agreement and its application in participation banks
İBRAHİM HALİL İLGİ
Doktora
Türkçe
2025
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERTUĞRUL BOYNUKALIN