İbn Haldun ve Michel Foucault'nun siyaset teorisinde iktidar ve toplum kavramları: Karşılaştırmalı bir çalışma
The concepts of power and society in the political theory of Ibn Khaldun and Michel Foucault: A comparative study
- Tez No: 1024844
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ELİF TOPAL DEMİROĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Biyoiktidar, Devlet, Foucault, Michel, Toplum, İbn Haldun, Biopower, State, Foucault, Michel, Society, İbn Haldun
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yönetim Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, 14. yüzyıl İslam filozofu İbn Haldun ile 20. yüzyıl Fransız filozofu Michel Foucault'nun siyaset teorilerinde iktidar ve toplum kavramlarını karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Tarihsel ve kültürel bağlamları oldukça farklı olan iki düşünürün bu temel kavramları nasıl kurguladıklarını ve aralarındaki benzerlik ile farklılıkları ortaya koymak araştırmanın temel problemidir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden literatür taraması, Tarihsel, Karşılaştırmalı ve Metin Analizi Yöntemi ve eleştirel değerlendirme kullanılmış, her iki düşünürün temel eserleri ile ikincil kaynaklar incelenmiştir. Araştırma, İbn Haldun'un iktidarı asabiyet temelinde yükselen ve devletin kuruluş ile çöküş döngüsünü belirleyen makro sosyal bir zorunluluk olarak gördüğünü, toplumu ise organik bir bütün olarak kavradığını ortaya koymuştur. Foucault ise iktidarı devlet aygıtının ötesine geçen, mikro düzeyde işleyen, disiplin, gözetim ve biyo-iktidar mekanizmalarıyla bireyleri şekillendiren yaygın bir ağ olarak tanımlamış, modern toplumu da bu iktidar ilişkilerinin ürünü olarak analiz etmiştir. Karşılaştırma, iki düşünürün farklı metodolojiler ve bağlamlar nedeniyle ayrıştığını, ancak iktidarın toplumsal hayatın merkezinde olduğu, bilgiyle iç içe geçtiği ve doğrudan yasayla sınırlı olmadığı noktalarında benzeştiğini göstermiştir. Farklı medeniyet ve zaman dilimlerine ait düşüncelerin karşılaştırılmasının siyaset bilimi ve sosyolojiye bütüncül bir bakış kazandırdığı sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
This study aims to comparatively analyze the concepts of power and society in the political theories of the 14th-century Islamic philosopher Ibn Khaldun and the 20th-century French philosopher Michel Foucault. The main problem of the research is to reveal how these two thinkers, coming from significantly different historical and cultural contexts, construct these fundamental concepts and to identify the similarities and differences between them. The study employs qualitative research methods including literature review, historical, comparative, and text analysis methods, as well as critical evaluation. The primary works of both thinkers and secondary sources have been examined. The research reveals that Ibn Khaldun views power as a macro-social necessity rising on the basis of 'asabiyyah (social solidarity) that determines the cycle of the state's establishment and collapse, while he conceives society as an organic whole. Foucault, on the other hand, defines power as a pervasive network that goes beyond the state apparatus, operates at the micro-level, and shapes individuals through mechanisms of discipline, surveillance, and biopower, analyzing modern society as a product of these power relations. The comparison shows that the two thinkers diverge due to their different methodologies and contexts, but they converge on the points that power is central to social life, intertwined with knowledge, and not limited to formal law. It is concluded that comparing thoughts from different civilizations and time periods provides a holistic perspective to political science and sociology.
Benzer Tezler
- Revisiting Islamic feminism's concepts and methods: The socio-historical context and premises of female hermeneutics
İslamî feminizmin kavram ve yöntemlerini yeniden düşünmek: Kadın hermenötiğinin sosyo-tarihsel bağlamı ve ön kabulleri
HODA ABDULRAHMAN ABDULLATIF MUHAMMAD ALNIMR
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Sosyolojiİbn Haldun ÜniversitesiMedeniyet Araştırmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HEBA RAOUF EZZAT
- Ramifications of unwarranted statehood: tribe, sect, and social power in Syria and Iraq
İstenmeyen devlet olmanın ramifikasyonları: Suriye ve Irak'ta kabile, mezhep ve sosyal güç
MOTASEM ABUZAID
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Sosyolojiİstanbul Şehir ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. NURULLAH ARDIÇ
- The monarchy between historical legitimacy and complex challenges: How did Jordan survive the Arab Spring
Tarihi meşrutiyet ile karmaşık zorluklar arasında monarşi: Ürdün Arap Baharı'nda nasıl aştı
LEEN HOSAM ALI GHARAIBEH
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Siyasal Bilimlerİbn Haldun ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Prof. Dr. HEBA RAOUF EZZAT
- Archaeology of de-democratization: Mobilizing the pharaonic past in post-2013 counterrevolutionary Egypt
Demokratikleşmeyi tersine çevirmenin arkeolojisi: 2013 sonrası karşı-devrimci Mısır'da antik Mısır geçmişinin harekete geçirilmesi
RAHİME SEYİT
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Sosyolojiİbn Haldun ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. IRFAN AHMAD
- Collingwood ve İbn Haldun`un ele aldığı tarih felsefesinin bazı problemleri
Başlık çevirisi yok
MEHMET HACIİBRAHİMOĞLU
