Manevi zarar ve istismar ölçeğinin Türkçeye uyarlanması
Adaptation of the spiritual harm and abuse scale into Turkish
- Tez No: 1025428
- Danışmanlar: PROF. DR. HIDIR APAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Psikoloji, Religion, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Manevi zarar, Maneviyat, Manevi İstismar, Ölçek Uyarlama, Geçerlik, Güvenirlik, Spiritual Harm, Spirituality, Spiritual Abuse, Scale Adaptation, Validity, Reliability
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Manevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET MANEVİ DANIŞMANLIK VE REHBERLİK ANABİLİMDALI MANEVİ ZARAR VE İSTİSMAR ÖLÇEĞİNİN TÜRKÇEYE UYARLANMASI Neval ŞAYİR Bu araştırmanın amacı, Dan Koch tarafından geliştirilen Manevi Zarar ve İstismar Ölçeğinin (Spiritual Harm and Abuse Scale) Türkçeye uyarlanması ile geçerlik ve güvenirlik çalışmalarının gerçekleştirilmesidir. Bireylerin manevi zarar ve manevi istismar deneyimlerini değerlendirmeyi amaçlayan ölçek, orijinal formunda 27 madde ve 6 alt boyuttan oluşmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu 18–65 yaş aralığında bulunan toplam 259 yetişkin oluşturmaktadır. Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) 150 katılımcıdan, Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ise 109 katılımcıdan elde edilen veriler üzerinde gerçekleştirilmiştir. Uyarlama sürecinde öncelikle çeviri–geri çeviri yöntemi uygulanmış, dil ve kapsam geçerliği uzman görüşleri doğrultusunda değerlendirilmiş ve pilot uygulama gerçekleştirilmiştir. Uzman değerlendirmeleri sonucunda gerekli dil ve içerik düzenlemeleri yapılmış, Türkiye kültürel bağlamına uygun olmadığı belirlenen üç madde ölçekten çıkarılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla Açımlayıcı Faktör Analizi uygulanmış, düşük faktör yüküne sahip ve birden fazla faktöre yüklenen maddelerin çıkarılmasının ardından analizler tekrarlanarak ölçeğin Türkçe formunun 20 madde ve 5 faktörden oluştuğu belirlenmiştir. Elde edilen beş faktörlü yapı Doğrulayıcı Faktör Analizi ile test edilmiş ve modelin kabul edilebilir ve iyi düzeyde uyum gösterdiği saptanmıştır. Türkçe formun açıkladığı toplam varyans oranı %48,5 olarak belirlenmiştir. Ölçeğin güvenirliğini belirlemek amacıyla Cronbach Alpha iç tutarlılık katsayıları hesaplanmış, alt boyutlara ilişkin katsayıların .77 ile .87 arasında değiştiği, ölçeğin toplam Cronbach Alpha katsayısının ise .91 olduğu belirlenmiştir. Ölçüt bağıntılı geçerliği incelemek amacıyla Manevi İyi Oluş Ölçeği kullanılmış ve gerçekleştirilen Pearson korelasyon analizi sonucunda ölçeğin kuramsal beklentiler doğrultusunda anlamlı ilişkiler sergilediği görülmüştür. Araştırma sonucunda Manevi Zarar ve İstismar Ölçeği Türkçe Formu'nun Türkiye örnekleminde geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin, manevi zarar ve manevi istismar alanında yürütülecek bilimsel araştırmalarda kullanılmasının yanı sıra psikolojik danışmanlık, klinik psikoloji, sosyal hizmet, ilahiyat ve manevi danışmanlık uygulamalarında bireylerin manevi zarar ve manevi istismar deneyimlerinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilecek önemli bir ölçme aracı olduğu değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT DEPARTMENT OF SPIRITUAL COUNSELING AND GUIDANCE ADAPTATION OF THE SPIRITUAL HARM AND ABUSE SCALE INTO TURKISH Neval ŞAYİR The aim of this study is to adapt the Spiritual Harm and Abuse Scale, developed by Dan Koch, into Turkish and to conduct validity and reliability analyses. The scale, designed to assess individual's experiences of spiritual harm and spiritual abuse, consists of 27 items and 6 sub-dimensions in its original form. The study sample comprised a total of 259 adults aged 18–65. Exploratory Factor Analysis (EFA) was performed on data obtained from 150 participants, while Confirmatory Factor Analysis (CFA) was conducted on data from 109 participants. During the adaptation process, a translation-back-translation method was employed, linguistic and content validity were evaluated based on expert opinions, and a pilot study was conducted. Following expert evaluations, necessary linguistic and content adjustments were made, and three items deemed unsuitable for the Turkish cultural context were removed. Exploratory Factor Analysis was applied to examine the scale's construct validity, after removing items with low factor loadings or those loading onto multiple factors, the analyses were repeated, revealing that the Turkish form of the scale consists of 20 items and 5 factors. The resulting five-factor structure was tested using Confirmatory Factor Analysis, and the model was found to demonstrate acceptable to good fit indices. The total variance explained by the Turkish form was determined to be 48.5%. To determine the reliability of the scale, Cronbach's alpha internal consistency coefficients were calculated; the coefficients for the sub-dimensions ranged from .77 to .87, while the total Cronbach's alpha coefficient for the scale was found to be .91. The Spiritual Well-Being Scale was used to examine criterion-related validity, and Pearson correlation analysis revealed that the scale demonstrated significant relationships consistent with theoretical expectations. The study concluded that the Turkish version of the Spiritual Harm and Abuse Scale is a valid and reliable measurement tool for the Turkish sample. It is considered a significant instrument that can be used not only in scientific research on spiritual harm and spiritual abuse but also in the assessment of individual's experiences of spiritual harm and abuse within the fields of psychological counseling, clinical psychology, social work, theology, and spiritual care practice.
Benzer Tezler
- İrtikap ve rüşvet
Extortion and bribery
YASİN EMRE EZERÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Hukukİstanbul Kültür ÜniversitesiKamu Hukuku Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YASEMİN FİLİZ SAYGILAR KIRIT
- Suçluluk ve günahkârlık duygusunun psikososyal kaynakları/pişmanlık ve din: Samsun T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu kadın tutuklu ve hükümlüler örneği
Psychosocial sources of guilt and sinfulness/remorse and religion: The case of women detainees and convicts in Samsun T-type Closed Penal Institution
RABİA COŞGUN
Doktora
Türkçe
2026
PsikolojiAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEHLÜL TOKUR
- Recep Peker'in siyasal sosyal ve ekonomik görüşleri
Başlık çevirisi yok
LÜTFİYE İLDAN
Doktora
Türkçe
1989
Siyasal BilimlerAnkara ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT DAVER
- İstanbul Avrupa yakasında bulunan özel şirket çalışanları prespektifinden siber güvenlikte mevcut durum analizi
Current situation analysis in cyber security from the perspective of private company employees on the european side of İstanbul
SEZER MUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Bilim ve Teknolojiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaFen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA ÇAVUŞ YONAR
- İslam hukukunda çocuk işçiliği
Children employment in Islâmic law
MAHMUT HÜDAİ GÜLLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
DinOndokuz Mayıs ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NİHAT DALGIN