İmam el-Ukaylî'nin ed-Duʿafâʾü'l-Kebîr adlı eserinde sahih olmadığına hükmettiği hadisler analitik, eleştirel ve mukayeseli bir inceleme
Hadiths classified by Imam al-'Ukaylî in al-Du'afâ as“there is no established path”and similar expressions
- Tez No: 1025432
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ HUZEYFE ELHATİB
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: İmam el-'Ukaylî'nin Metodu, ed-Duʿafâʾü'l-Kebîr, Hadis Hükmü, Aslı Yok, İsnâdında Sabit Bir Yol Yoktur, Imam al-'Ukaylî's Methodology, al-Du'afâ al-Kebîr, Hadith Evaluation, No Original Basis, There is No Established Path
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET TEMEL İSLAM BİLİMLERİ İMAM EL-UKAYLÎ'NİN ED-DUʿAFÂʾÜ'L-KEBÎR ADLI ESERİNDE SAHİH OLMADIĞINAHÜKMETTİĞİ HADİSLER ANALİTİK, ELEŞTİREL VE MUKAYESELİ BİR İNCELEME Abdulkadir ELZERZUR Bu tez, İmam el-'Ukaylî'nin el-Du'afâ adlı eserinde“isnâdında sabit bir yol yoktur”ve benzeri ifadelerle hüküm verdiği hadisleri kapsamlı ve eleştirel bir hadis çalışması olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, bu hadislerin kaynaklardan toplanması, isnâdlarının analiz edilmesi ve ilgili zayıf noktalarının ortaya konması yoluyla, bu hadislerin neden el-'Ukaylî tarafından sabit kabul edilmediğini araştırmaktadır. Ardından, el'Ukaylî'nin verdigi hükümler, İbn Me'în, Ahmed, İbn Adî, ez-Zehbî, İbn Hacer ve diğer hadis eleştirmenlerinin hükümleriyle karşılaştırılara değerlendirilmiştir. Bu araştırmanın önemi, İmam el-'Ukaylî'nin hadisleri eleştirme ve değerlendirme yöntemini ortaya koymasıdır; zira kitabı esas olarak zayıf hadisler üzerine olup, doğrudan hadis hükmü vermeye odaklanmamaktadır. Çalışma, onun eleştirel kriterlerinin inceliğini ve ileri dönem hadis müelliflerinin metodolojisiyle uyumunu göstermekte; aynı zamanda onun bağımsız yaklaşımlarını ve belirli hadislerdeki kararlarını da ortaya koymaktadır. Özellikle zayıf râvilerin biyografilerini verirken hadisler üzerindeki hükmünü açıkça göstermesi, metodolojik titizliğini ortaya koymaktadır. Tez, el-'Ukaylî'nin hükmettiği hadisleri takip etmek için gözlemsel (inductive) metod kullanırken, isnâdları analiz etmek ve zayıf noktalarını ortaya koymak için analitik eleştirel metod, el-'Ukaylî'nin hükümlerin diğer hadis eleştirmenlerinin görüşleri ile karşılaştırılması için ise karşılaştırmalı metod kullanmıştır. Bu yöntemler, eleştirmenlerin metotlarını doğru şekilde anlamaya ve aralarındaki bilimsel farkları ortaya koymaya hizmet etmiştir. Tez sonuçları, öne çıkan bulgular arasında şunları içermektedir: El-'Ukaylî geniş bir literatür bilgisine sahipti ve râvilerin durumlarını titizlikle incelemiştir. El-'Ukaylî'nin verdiği hükümlerin 20 hadis üzerinden yapılan karşılaştırmada 15'inde diğer âlimlerle uyumlu olduğu görülmüştür. Hiçbir hadis, çoğunluğun görüşüyle belirgin bir çelişki göstermemektedir; yalnızca 5 hadiste farklılıklar görülmektedir, çoğunlukla fazilet konularında ortaya çıkan bu farklılık, örneğin Salâtü't-Tesbîh hadisi gibi, yolların toplamı üzerinden kuvvetlendirme meselesine dayanmaktadır. Bu durum, el-'Ukaylî'nin eleştirel metodunun titizliğini ve selef müelliflerin araştırma metodolojisine yakınlığını göstermektedir. Ayrıca, eleştirmenlerin çoğunluğu ile uyumlu olması, onun illah ve hadis eleştirisi alanında yüksek konumunu pekiştirmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT BASIC ISLAMIC SCIENCES HADİTHS CLASSİFİED BY IMAM AL-'UKAYLÎ İN AL-DU'AFÂ AS“THERE İS NO ESTABLİSHED PATH”AND SİMİLAR EXPRESSİONS Abdulkadir ELZERZUR This thesis aims to conduct a comprehensive and critical study of the hadiths that Imam al-'Ukaylî ruled in his book al-Du'afâ as“there is no established path”and similar expressions. The study focuses on analyzing the reasons behind the non-authenticity of these hadiths according to al-'Ukaylî by collecting them from their sources, examining their chains of transmission (isnâds), and identifying their weaknesses ('ilal). Furthermore, the rulings of al-'Ukaylî were compared with those of other hadith critics such as Ibn Ma'īn, Ahmad, Ibn 'Adî, al-Dhahabî, Ibn Hajar, and others. The significance of this research lies in its ability to reveal Imam al-'Ukaylî's methodology in hadith criticism and evaluation. Although his book is primarily a compilation of weak narrations rather than a manual of hadith rulings, it demonstrates the precision of his critical criteria, his adherence to the methodology of earlier scholars, and his independent judgments, especially in the biographies of weak narrators where he sometimes provides explicit rulings. The thesis concluded several key findings: Al-'Ukaylî had extensive knowledge and was meticulous in examining the conditions of narrators. A comparison of his rulings with those of other scholars reveale agreement in 15 out of 20 hadiths, with no hadith showing a significant conflict with the majority of scholars. Discrepancies occurred in five hadiths, mostly concerning virtues, often based on strengthening through cumulative paths, such as the Salât al-Tasbîh hadith. This indicates the rigor of his critical methodology and its closeness to the approach of earlier scholars, avoiding unnecessary authentication. His agreement with the majority in most cases reinforces his position among the authorities in hadith criticism and 'illah studies.
Benzer Tezler
- El-İmam Abdullhayy el-Leknevi ve cuhuduhu fi'-sunneti'n nebeviyye
Imam Abdulhay el-Leknevi ve nebevi sünnetteki çalışmaları
ABDULKARİM DALATI
Yüksek Lisans
Arapça
2017
DinBingöl ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. THAMER HATAMLEH
- İmâm el-Kâbisî'nin Kitâbu Mulahhisi'l-Muvatta adlı eserinin tahkiki ve incelenmesi
The study and authentication of the manuscript of al-Muwatta' by Imaam al-Qaabisi
ABDURRAHMAN URFALI
Yüksek Lisans
Arapça
2020
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ZİYA KESKİN
- İmam el- Hereri eş-Şafii'nin Hdaiku'r-Ruh ve'r-Reyhan Adlı tefsirinde sureler arasındaki münasebeti açıklama yönteminin incelenmesi
Imam al-Harari al Shafii's method of explaining the relation between Surahs in HisQuran exegesis Hadaiq al-Ruh wa al-Rayhan
KHALIS DHAHIR NSAIF NSAIF
Yüksek Lisans
Arapça
2021
DinBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BİLAL GÖKKIR
- İmam el-Eş'arî ve İmam el-Mâturîdî'de kazâ ve kader
Imam Eş'arî and Imam Mâturîdî's judgment and destiny
ABDUSSAMET YURTMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinOrdu ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET KENAN ŞAHİN
- İmam Muhammed b. Ebû'l- Kâsım b. Babcûk el-Bakkâlî el-Harizmî'nin“Miftâhü't-tenzîl”İsimli Tefsirinden Tâhâ ve Enbiyâ Surelerinin Tahkik ve Değerlendirilmesi
Analysis and Evaluation of Suras al-Tahā'a and al-Anbiyā from Imam Muhammad b. Abū al-Qāsim b. Babjūk al-Baqālī al-Harizmī's Tafsir titled“Miftāh al-tanzīl”
YOUSEF ABDULLAH MOHAMED ALHAJSALEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinÇankırı Karatekin ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KUTAİBA FARHAT