XIII. yüzyıl vakfiyelerine göre Anadolu'nun sosyal yapısı
The social structure of Anatolia according to the vakfiyes of the XIII century
- Tez No: 854055
- Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET ALİ HACIGÖKMEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Anadolu tarihi, Bilim tarihi, Kent tarihi, Kültür tarihi, Müesseseler tarihi, Sosyal tarih, Sosyoloji tarihi, Türk tarihi, Türkiye tarihi, Anatolia history, History of science, Urban history, Cultural history, Social history, Sociology history, Turkish history
- Yıl: 2023
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Selçuklu Araştırmaları Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Selçuklu Tarihi ve Medeniyeti Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Selçuklu Tarihi ve Medeniyeti Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
XII. yüzyılda Türklerin Anadolu'ya gelmesiyle yapılaşma başlamış ve burada sunulan hizmetlerle gayrimüslimlerin ihtidası sağlanmıştır. Bu ihtidanın temelinde vakıf kurumları yer almıştır. Bu vakıfların özelliklerinin yazılı olduğu vakfiyeler aracılığıyla İslamlaştırılma takip edilebilmiştir. Vakfiyelerin verdiği bilgiler bir şehri, köyü, dönemi ve bazen de devletin yapısını ortaya koymaktadır. Vakıf gelirlerinden bahsedilirken, bölgedeki köylerden bahsedilmiştir. Vakfiyelerden Konya'da 22, Sivas'ta 20 ve diğer şehirlerde ise 18 adet köyün şu anki yerleri tespit edilmiştir. Konya ve Sivas'ta bulunan köylerin çokluğu buradaki vakfiyelerin fazlalığı ve verdiği bilgilerin genişliğinden kaynaklanmıştır. XIII. yüzyıl vakfiyelerinde 4 iç kale, 12 dış kale, 7 meydan, 21 medrese, 4 dârüşşifâ, 12 tekke/zaviye, 21 kervansaray, 48 çarşı/pazar, 40 cami/mescit, 15 hamam/kaplıca, 10 çeşme, 2 buzhane, 87 bağ/bahçe, 25 değirmen, 6 köprü ve 1 tuvalet tespit edilmiştir. Vakfiyelerdeki bilgilere bakılarak kısmi de olsa yerleri tespit edilebilmektedir. Her şehirde kale, meydan, çeşme, buzhane, köprü ve tuvaletin bulunduğu göz önüne alınırsa vakfiyelerde aktarılan yapıların sayısı oldukça azdır. Vakfiyelerde belirtilen vakıf gelirlerinden yola çıkılarak şehirlerde ve taşrada bulunan mahallelerin ve burada yaşayanların isimleri tespit edilebilmektedir. Böylece bölgedeki etnik kültür hakkında bilgi sahibi olunmaktadır. Gayrimüslimlerin, Türklerle aynı mahallelerde veya surla ayrılmış olan mahallelerde yaşadıkları görülmektedir. Türklerin henüz bir asır geçmesine rağmen Anadolu'da adım attıkları yerleri hem insanlarla hem de müesseselerle şenlendirdiği vakfiyeler aracılığıyla ortaya konulmaktadır. Müslümanlar ile gayrimüslimlerin birlikte yaşadığı bölgelerde zaman içerisinde önce yaşayanların isimlerinin yani dinlerinin değiştiği daha sonra da yaşadıkları bölgenin adlarının değiştiği görülmektedir. İlk yıllarda ihtidanın hızlıca gerçekleştiğini söylemek yanlış olacaktır. Türklerle yaşayan gayrimüslimlerin çoğu zaman içerisinde onların kültürlerini benimsemiş ve Türkleşmesi gerçekleşmiştir.
Özet (Çeviri)
With the arrival of the Turks in Anatolia in the 12th century, construction began and the conversion of non-Muslims was ensured by the services provided here. The foundations of this conversion are found in foundation institutions. Islamization could be followed through the foundations in which the books of these foundations were written. The information, which consists of the information of the foundations, reveals a city, village, period and sometimes the gateway. While the foundation incomes were mentioned, the villages in the region were not mentioned. Among the foundations, the current locations of 22 villages in Konya, 20 in Sivas and 18 in other cities have been determined. The majority of the villages in Konya and Sivas, the abundance of the foundations here and the information they contain are sourced from the compilation. In the 13th century foundation charters, 4 inner castles, 12 outer castles, 7 squares, 21 madrasahs, 4 darüşşifas, 12 lodges/zaviyes, 21 caravanserais, 48 bazaars, 40 mosques/masjids, 15 baths/spa, 10 fountains, 2 icehouses, 87 vineyards/gardens, 25 mills, 6 bridges and 1 toilet were identified. By looking at the information in the charters, places can be determined, even if they are details. Considering that there are castles, squares, fountains, icehouses, bridges and toilets in every city, the number of images conveyed in foundation charters is quite low. Based on the foundation incomes stated in the foundations, the names of the neighborhoods in the cities and the countryside and the people living there can be determined. Thus, information about the ethnic culture in the region is obtained. It is seen that non-Muslims live in the same neighborhoods as Turks or in neighborhoods separated by walls. Despite the understanding of the Turks for only a century, the places where they stepped in Anatolia reveal the spread of endowments that they cheered with both people and institutions. During the time that Muslims and non-Muslims lived together, it is seen that the names of those who lived before, that is, their religions, changed, and then the names of the regions they lived in changed. It would be wrong to spread the growth of conversion in the first centuries. Most of the non-Muslims living with Turks have adopted their culture over time and this includes their Turkification.
Benzer Tezler
- Türkiye Selçukluları ve beylikleri döneminde Ahî Zaviye Vakıfları (1292-1333)
Ahi Zaviye Foundations in the period of Turkish Seljuks and principalities (1292-1333)
SEMİYE DERELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
TarihSelçuk ÜniversitesiSelçuklu Tarihi ve Medeniyeti Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEHRA ODABAŞI
- XIII. yüzyıl doğu Türkçesiyle yazılmış anonim Kur`an tefsirinin söz ve şekil varlığı
Başlık çevirisi yok
HALİL İBRAHİM USTA
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMZA ZÜLFİKAR
- XIII. yüzyıl başlarında Anadolu Azerbaycan ilişkileri
The relations between Anatolian and Azerbaijan at the end of XIII century
ELNUR NESİROV
- XIII. yüzyıl'da Anadolu Selçukluları ve Latinler
The Anatolian Seljuks and Latins in 13. century
ASLI YENİGÜLLÜ
- XIII. yüzyıl başlarında Türkiye Selçuklu Devleti'nin dış ilişkileri (1192-1220)
The foreign relati̇ons of the Turkey Seljuk state in the early 13th century (1192-1220)
MURAT ÇAYLI