Türk kültürü ve sanatında hamayil
Hamayil in Turkish culture and art
- Tez No: 973212
- Danışmanlar: PROF. DR. FATİH ÖZKAFA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sanat Tarihi, Art History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türk kültür ve sanatında önemli bir yere sahip olan hamayil geleneğini tarihî, kültürel ve sanatsal yönleriyle incelemeyi amaçlamaktadır. Hamayil, korunma amacıyla taşınan ve genellikle âyet, dua ile tılsımlar içeren küçük yazılı nesneleri ifade eder. Bu çalışmada, hamayilin kökeni araştırılarak Türk kültüründeki gelişimi ve işlevi incelenmiştir. Tez kapsamında, hamayil ile yakından ilişkili olan büyü, sihir, tılsım ve nazar gibi olgular kavramsal bir çerçevede değerlendirilmiştir. Hamayil objelerinin tarihsel süreçteki yeri ve farklı toplumlar arasındaki benzerlikleri çeşitli kültürel örnekler üzerinden analiz edilmiştir. Ayrıca, farklı uygarlıklarda koruyucu objelere atfedilen anlamlar tarihî ve kültürel bağlamda ele alınmıştır. İslâm öncesi Türk inanç sistemlerinden başlayarak, Osmanlı dönemindeki hamayil geleneğinin dinî, kültürel ve sanatsal boyutları ortaya konmuş; günümüzdeki yansımaları da değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, müze koleksiyonlarında yer alan hamayil örnekleri üzerinden görsel ve teknik analizler yapılmış; bu objelerin yalnızca inanca dayalı nesneler değil, aynı zamanda birer sanat eseri olarak taşıdıkları anlam vurgulanmıştır. Bu tez, hamayil geleneğinin kültürlerarası sürekliliğini göstermeyi ve hem bireyler hem de toplumlar için koruyucu bir unsur olan hamayilin Türk kültüründeki yeri ile sanat tarihi açısından taşıdığı önemi ortaya koymayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Turkish culture and art, from historical, cultural, and artistic perspectives. Hamayil refers to small written objects, often containing verses, prayers, and talismans, carried for protective purposes. The research investigates the origins of hamayil and analyzes its development and functions within Turkish culture. Within the scope of the thesis, concepts closely related to hamayil—such as magic, sorcery, talismans, and the evil eye—are evaluated within a conceptual framework. The historical role of hamayil objects and their similarities across various societies are examined through cultural examples. Additionally, the meanings attributed to protective objects in different civilizations are analyzed in their historical and cultural contexts. Beginning with pre-Islamic Turkish belief systems, the thesis explores the religious, cultural, and artistic dimensions of the hamayil tradition during the Ottoman period, and also considers its reflections in contemporary times. Furthermore, visual and technical analyses are conducted on hamayil samples from museum collections, emphasizing their significance not only as objects of belief but also as works of art. This study aims to demonstrate the intercultural continuity of the hamayil tradition and to highlight its importance within Turkish culture, both as a protective element for individuals and societies and as a subject of art historical inquiry.
Benzer Tezler
- Topkapı Sarayı Müzesi Hazine Koleksiyonundaki Süleymanname eserinin cildi ve yeni uygulamalar
The bookbinding and new practices of Süleymanname artwork in the Topkapı Palace Museum Treasury Collection
EMEL TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
El SanatlarıMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET SACİT AÇIKGÖZOĞLU
- Günümüz Türk resim sanatında kent kültürü ve devinim
Urban culture and movement in contemporary Turkish painting
MUSTAFA HARPUTLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
DOÇ. NESLİHAN ÖZTÜRK BÜTOW
- Türk tasvir sanatında Osmanlı'dan günümüze portre ve kimlik sorunsalı
Portrait and idendity problem in Turkish depiction art from Ottoman Empire to today
PAMİR CAZIM BEZMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Güzel SanatlarIşık ÜniversitesiSanat Bilimi Ana Bilim Dalı
PROF. BALKAN NACİ İSLİMYELİ
- 1940 sonrası resim sanatında korku ve şiddetin izleri
The fear and violence in painting art after 1940
CANAN YUNAK KUŞCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Güzel SanatlarAtatürk ÜniversitesiResim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET TATAR
- İslam öncesi Türk sanatında bazı hayvansal ve bitkisel kültür ögeleri
Some animal and vegetable culture elements on Turkish art before Islam
SÜMEYYA ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2007
Sanat TarihiSelçuk Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MUSTAFA YILDIRIM