Geri Dön

Hipertansiyon hastalarında karotis intima ve media kalınlığı ile kognitif disfonksiyon arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Evaluation of the relationship between carotid intima-media thickness and cognitive dysfunction in hypertensive patients

PDF İndir

  1. Tez No: 979208
  2. Yazar: ŞULE YOLAL TÜYSÜZ
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET KIZMAZ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Radyoloji ve Nükleer Tıp, Psikiyatri, Family Medicine, Radiology and Nuclear Medicine, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Hipertansiyon, Karotis İntima-Media Kalınlığı, Hafif Kognitif Bozukluk, Kan Basıncı, Hypertension, Carotid Intima-Media Thickness, Mild Cognitive Impairment, Blood Pressure
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
  10. Enstitü: Kayseri Şehir Hastanesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş-Amaç: Hipertansiyon (HT), kardiyovasküler ve serebrovasküler astalıkların başlıca nedenlerinden biri olup, sıklığı yaşla birlikte artmaktadır. HT'ye bağlı gelişen vasküler değişiklikler, karotis intima-media kalınlığında (KİMK) artışa neden olur ve bu durum aterosklerozun erken bir göstergesi olarak kabul edilir. Ayrıca HT, vasküler bilişsel bozukluk ve Alzheimer hastalığı için önemli bir risk faktörüdür. Serebral iskemi, mikrovasküler hasar, endotel disfonksiyonu ve nöroinflamasyon gibi mekanizmalar, hipertansif bireylerde kognitif işlevlerde bozulmaya yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, hipertansif hastalarda sık görülen hafif kognitif bozukluk ile karotis intima ve media kalınlığı arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Elde edilen bulguların, hipertansif bireylerde erken kognitif tarama ve vasküler riskin belirlenmesine katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, 2025 yılında Kayseri Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 50–74 yaş aralığındaki hipertansiyon hastaları ile hipertansiyonu olmayan kontrol grubunu içermektedir. Katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Tüm bireylere kan basıncı ölçümü, karotis intima-media kalınlığı ultrasonografik değerlendirmesi ve bilişsel fonksiyonun belirlenmesi amacıyla Montreal Bilişsel Değerlendirme (MoCA) testi uygulanmıştır. Sosyodemografik ve yaşam tarzı verileri anketle toplanmıştır. Kan basıncı ölçümleri standart protokolde üç kez tekrarlanarak ortalaması alınmıştır. KİMK ölçümleri aynı radyolog tarafından, her iki karotis arterin uzak duvarından yüksek çözünürlüklü ultrason ile gerçekleştirilmiştir. MoCA testi klinik psikolog tarafından uygulanmıştır. Veriler SPSS programında analiz edilerek hipertansiyon, karotis intima ve media kalınlıkları ve bilişsel fonksiyonlar arasındaki ilişkiler değerlendirilmiştir. Bulgular: Araştırmaya 116 katılımcı dahil edilmiştir. Katılımcıların %50'sinde hipertansiyon bulunmakta, %45,7'si antihipertansif tedavi almaktadır. En sık kullanılan ilaç grupları diüretikler, ARB ve ACE inhibitörleridir. MoCA testine göre katılımcıların %39,7'si düşük, %60,3'ü normal bilişsel fonksiyona sahiptir. Bilişsel fonksiyon düzeyine göre yapılan karşılaştırmalarda yaş, vücut kitle indeksi, sigara kullanımı, kan basıncı ve karotis intima ve media kalınlığı ölçümleri açısından anlamlı fark saptanmamıştır. Buna karşılık, öğrenim düzeyi ve meslek grubu bilişsel fonksiyon düzeyiyle anlamlı ilişki göstermiştir (p <0,001 ve p = 0,003). Korelasyon analizlerinde, görsel-mekansal/yönetici işlevler hem sistolik hem diyastolik kan basıncıyla negatif ilişkili bulunmuştur. Ayrıca kan basıncı parametreleri karotis intima-media kalınlığı ölçümleriyle güçlü ve pozitif korelasyon göstermiştir. Regresyon analizinde, total intima-media kalınlığını en güçlü biçimde yordayan değişkenin ortalama sistolik kan basıncı olduğu belirlenmiştir (B = 0,006, p <0,001). Diyastolik kan basıncı ve HT varlığının etkisi anlamlı değildir. Yaş ve diyastolik kan basıncının bilişsel performans üzerindeki ortak etkisini inceleyen hiyerarşik regresyon analizinde, yaş değişkeninin MoCA puanlarını anlamlı biçimde negatif yönde yordadığı görülmüştür (B =-0,090, p = 0,047). Etkileşim analizinde çoklu bağlantı sorunu nedeniyle değişkenler merkezileştirilerek modele dahil edilmiştir. Sonuç: Bu çalışmada hipertansiyonun, orta yaş grubunda dahi karotis intima-media kalınlığında artışla ilişkili olduğu gösterilmiştir. Hipertansiyonun bilişsel etkileri, genel bilişsel düzeyden ziyade görsel-mekansal ve yürütücü işlevlerde belirginleşmektedir. Sosyodemografik değişkenlerin (özellikle öğrenim düzeyi ve meslek) bilişsel performans üzerindeki etkisi, bazı vasküler faktörlerden daha güçlüdür. Ayrıca yaş ve diyastolik kan basıncı arasındaki etkileşim, kan basıncı yönetiminde yaşa özgü yaklaşımların önemini vurgulamaktadır. Gelecekte daha geniş ve boylamsal çalışmalarla, hipertansiyonun etkilediği bilişsel alanlar ve altta yatan nöroanatomik mekanizmalar ayrıntılı olarak incelenmelidir. Klinik uygulamalarda ise, KİMK ölçümü gibi subklinik belirteçler ve alan odaklı bilişsel testler, vasküler kökenli bilişsel bozuklukların erken tanısında yararlı olabilir.

Özet (Çeviri)

Introduction-Aim: Hypertension (HT) is one of the leading causes of cardiovascular and cerebrovascular diseases, and its prevalence increases with age. Vascular alterations caused by HT lead to an increase in carotid intima-media thickness (CIMT), which is considered an early marker of atherosclerosis. Moreover, HT is an important risk factor for vascular cognitive impairment and Alzheimer's disease. Mechanisms such as cerebral ischemia, microvascular injury, endothelial dysfunction, and neuroinflammation contribute to cognitive decline in hypertensive individuals. The aim of this study is to evaluate the relationship between mild cognitive impairment and carotid intima and media thickness in patients with hypertension. The findings are expected to contribute to early cognitive screening and vascular risk assessment in hypertensive individuals. Materials and Methods: This study included hypertensive patients aged 50–74 years who presented to the Family Medicine Outpatient Clinic of Kayseri City Hospital in 2025, as well as a control group without hypertension. Informed consent was obtained from all participants. Each individual underwent blood pressure measurement, ultrasonographic assessment of CIMT, and evaluation of cognitive function using the Montreal Cognitive Assessment (MoCA) test. Sociodemographic and lifestyle data were collected through a structured questionnaire. Blood pressure measurements were performed three times according to the standard protocol, and the mean value was recorded. CIMT measurements were conducted by the same radiologist using high-resolution ultrasound on the far wall of both carotid arteries. The MoCA test was administered by a clinical psychologist. Data were analyzed using the SPSS software to examine the relationships among hypertension, CIMT, and cognitive functions. Conclusion: A total of 116 participants were included in the study. Among them, 50% had hypertension, and 45.7% were receiving antihypertensive treatment. The most commonly used drug classes were diuretics, angiotensin receptor blockers (ARBs), and angiotensin-converting enzyme (ACE) inhibitors. According to the MoCA test, 39.7% of participants exhibited low cognitive function, while 60.3% demonstrated normal cognitive performance. Comparisons based on cognitive function levels revealed no significant differences in age, body mass index, smoking status, blood pressure, or CIMT measurements. However, educational attainment and occupational group were significantly associated with cognitive function level (p<0.001 and p=0.003, respectively). Correlation analyses indicated that visuospatial/executive functions were negatively correlated with both systolic and diastolic blood pressure. Furthermore, blood pressure parameters showed a strong positive correlation with carotid intima-media thickness measurements. Regression analysis identified mean systolic blood pressure as the strongest predictor of total intima-media thickness (B=0.006, p<0.001), while the effects of diastolic blood pressure and the presence of hypertension were not statistically significant. In the hierarchical regression analysis examining the combined effect of age and diastolic blood pressure on cognitive performance, age was found to be a significant negative predictor of MoCA scores (B=-0.090, p = 0.047). To address multicollinearity in the interaction analysis, variables were mean-centered before inclusion in the model. Results: This study demonstrated that hypertension is associated with increased carotid intima-media thickness even in middle-aged individuals. The cognitive effects of hypertension appear to be more pronounced in visuospatial and executive functions rather than in global cognitive performance. The influence of sociodemographic variables—particularly educational attainment and occupation—on cognitive performance was found to be stronger than that of certain vascular factors. Moreover, the interaction between age and diastolic blood pressure underscores the importance of adopting age-specific approaches in blood pressure management. Future large-scale and longitudinal studies are warranted to further elucidate the specific cognitive domains affected by hypertension and the underlying neuroanatomical mechanisms. In clinical practice, subclinical markers such as CIMT measurement and domain-specific cognitive tests may prove valuable for the early detection of vascular-related cognitive impairments.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    243226

    Esansiyel hipertansiyon hastalarında ortalama trombosit hacmi ile karotis intima media kalınlığı ve akıma bağlı dilatasyon arasındaki ilişki

    The relationship between mean platelet volume and flow mediated dilatation and intima media thickness of carotid artery in patients with essential hypertension

    AYÇA SERAP ERDEN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2009

    NefrolojiKırıkkale Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. YAKUP EKMEKÇİ

  2. Tez No

    960782

    Hidradenitis suppurativa hastalarında aterosklerozun karotis ve femoral arter intima-media kalınlığı ile değerlendirilmesi

    Evaluation of atherosclerosis by carotid and femoral artery intima-media thickness in patients with hidradenitis suppurativa

    İREM DİLEM ÖZCANLI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    DermatolojiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Deri ve Zührevi Hastalıklar Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. FİLİZ CEBECİ KAHRAMAN

  3. Tez No

    914962

    Sistemik skleroz hastalarında serum FGF-23 ve klotho düzeylerinin karotis intima media kalınlığı ile ilişkisi

    Serum FGF-23 and klotho levels in systemic sclerosis patientsrelationship with carotid intima media thickness

    ASLI BOZDEMİR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    İç HastalıklarıPamukkale Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. VELİ ÇOBANKARA

  4. Tez No

    595979

    Yeni tanı konulmuş hipertansif hastalarda epikardiyal yağ dokusu kalınlığı ve karotis intima-media kalınlığı ile erektil disfonksiyon arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the relationship between epicardial fat tissue thickness and carotid intima-media thickness with erectile dysfunction in newly diagnosed hypertensive patients

    DAVUT KARAKURT

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    KardiyolojiKırıkkale Üniversitesi

    Kardiyoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ TANER SARAK

  5. Tez No

    458394

    Hemodiyaliz hastalarında hemoglobin dalgalanması ile karotis intima media kalınlığı arasındaki ilişki

    The relationship between hemoglobin fluctuati̇on and caroti̇s intima-media thickness in hemodialysis pati̇ents

    SAFA ERSEN GANİDAĞLI

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2017

    NefrolojiKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ORÇUN ALTUNÖREN

Geri Dön