Ionıa bölgesinde klasik arkeoloji araştırmaları tarihçesi: Yöntembilim üzerine değerlendirme
History of classical archaeological research in the Ionian region: A methodological eveluation
- Tez No: 987214
- Danışmanlar: PROF. DR. ELİF KOPARAL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Arkeoloji, Archeology
- Anahtar Kelimeler: İonia bölgesi, Klasik Arkeoloji, İonia Arkeolojisi, Historiyografi, Yöntembilim, Dekolonizasyon, Ionian region, Classical Archaeology, Ionian Archaeology, Historiography, Methodology, Decolonization
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Arkeoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klasik Arkeoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İonia bölgesi, Anadolu arkeolojisi içinde en erken araştırma alanlarından biri olarak, Klasik Arkeoloji'nin yöntembilimsel, kuramsal ve pratik temellerinin tartışıldığı kritik bir saha olmuştur. Coğrafi konumu ve yazılı kaynak geleneği sayesinde, kimlik oluşumu ve kültürel miras tartışmalarında merkezi ancak sıklıkla tartışmalı bir konum edinmiştir. Araştırmaların uzun tarihçesi boyunca kurumsal ve bireysel aktörler ile değişen politik bağlamların etkisi, İonia'yı Anadolu, Ege ve Klasik Arkeoloji'nin kesişim noktasında stratejik bir konuma taşımıştır. Son yıllarda Atina-merkezli paradigmaların sorgulanmasıyla birlikte, İonia, miras politikaları ve disiplinin epistemolojik dönüşümüne ilişkin tartışmalarda yeniden belirleyici bir odak hâline gelmiştir.“Arkeolojinin dekolonizasyonu”söylemi çerçevesinde, Kıta Yunanistan öncelikli anlatıların eleştirel biçimde ele alınması, bölgeye farklı bir yorumsal ağırlık kazandırmıştır. Bu çalışma, 19. yüzyılın başlarından günümüze kadar İonia'da yürütülen Klasik Arkeoloji araştırmalarının tarihsel bir yeniden inşasını sunmakta; kurumlar, araştırmacılar ve jeopolitik koşullar arasındaki etkileşime odaklanmaktadır. Küresel politik gelişmeler ile bölgeye özgü dinamiklerin nasıl iç içe geçtiğini izleyerek, İonia arkeolojisini şekillendiren yöntembilimsel eğilimlerin eleştirel bir değerlendirmesini amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Klasik sonrası yerleşimler ve anıtsal kutsal alanların uzun süre önceliklendirilmesine karşın, Arkaik öncesi dönemlerin görece görünmez kılınmasına yol açan disipliner önyargılar sorgulanmaktadır. Arkeolojik, historiyografik ve yöntembilimsel boyutları bütüncül biçimde ele alan bu araştırma, İonia'yı yalnızca bölgesel bir inceleme alanı olarak değil, Klasik Arkeoloji'nin değişen disipliner kimliğinin tartışılabileceği eleştirel bir bakış noktası olarak konumlandırmaktadır.
Özet (Çeviri)
Ionia, as one of the earliest research areas within Anatolian archaeology, has constituted a critical field in which the methodological, theoretical, and practical foundations of Classical Archaeology have been debated. Owing to its geographical position and established tradition of written sources, the region has assumed a central yet frequently contested role in discussions of identity formation and cultural heritage. Over the long history of research, the influence of institutional and individual actors, together with shifting political contexts, has positioned Ionia strategically at the intersection of Anatolian, Aegean, and Classical Archaeology. In recent years, the questioning of Athens-centered paradigms has reintroduced Ionia as a focal point in discussions on heritage politics and the epistemological restructuring of the discipline. Within the broader discourse of“decolonizing archaeology,”the reassessment of narratives privileging Mainland Greece has granted Ionia renewed interpretive significance. This study presents a historical reconstruction of Classical Archaeology research conducted in Ionia from the early nineteenth century to the present, focusing on the interaction between institutions, scholars, and geopolitical conditions. By tracing how global political developments have intersected with region-specific dynamics, it aims to offer a critical evaluation of the methodological tendencies that have shaped the archaeology of Ionia. In this context, it interrogates disciplinary biases that long prioritized post-Classical settlements and monumental sanctuaries, thereby rendering pre-Archaic periods relatively invisible. By integrating archaeological, historiographical, and methodological perspectives, this research positions Ionia not merely as a regional field of study but as a critical vantage point for examining the evolving disciplinary identity of Classical Archaeology.
Benzer Tezler
- Antik dönem Anadolu tiyatrolarında oturma alanları; Ionia bölgesi örnekleri
Seating areas in ancient period Anatolian theaters; Ionian region examples
LATİFE BABAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
ArkeolojiNevşehir Hacı Bektaş Veli ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİLSEN ŞERİFE ÖZDEMİR
- Troas bölgesi arkaik ve klasik dönem mimari terrakottaları
Archaic and classical architectural terracottas from the Troad
RESMİYE BÜŞRA AY
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
ArkeolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURAN TAKAOĞLU