Somut olmayan kültürel miras kapsamında Alevilikte“dara durmak”kavramı: Çorum ili örneği
The concept of“standing in dire straits”in Alevism within the context of intangible cultural heritage: The example of Çorum province
- Tez No: 993388
- Danışmanlar: PROF. DR. TAŞKIN DENİZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültürel Miras ve Miras Alan Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İç Anadolu Bölgesi'nin kuzeyinde, Orta Karadeniz Bölgesi'nin iç kesiminde yer alan Çorum, geçmişten günümüze kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapmış, çok sayıda somut ve somut olmayan kültürel mirası bünyesinde barındıran bir ildir. Araştırmanın amacı, Çorum ilinde, Alevi inanç sistemine ait önemli bir ritüel olan“Dara Durmak”kavramını somut olmayan kültürel miras kapsamında incelemektir. Alevilikte dara durmak, bireyin toplum ve inanç önderi (dede) huzurunda manevi hesap vermesi, öz eleştiri yapması ve toplumla barış içinde yaşamayı sürdürebilmesi için önemli bir uygulamadır. Çorum ili örneği üzerinde yürütülen bu çalışmada, ritüelin yerel uygulamaları anlam dünyası, sembolleri ve sözlü kültürdeki karşılıkları derinlemesine analiz edilmiştir. Araştırmada nitel (kalitatif) araştırma yaklaşımı benimsenmiştir. Nitel araştırma yaklaşımı kapsamında saha araştırması yöntemi kullanılmıştır. Saha araştırması yöntemi bünyesinde doküman incelemesi, yapılandırılmamış yerinde gözlem, betimleme ve grup görüşme (mülakat) veri toplama teknikleri kullanılmıştır. Araştırmanın ana kaynakların konuya ilişkin arşiv belgeleri, makaleler, tezler, dergiler, kitaplar ile mülakat ve gözlem teknikleri sonucunda elde edilen bilgiler oluşturmaktadır. Araştırmanın tasarımı; konunun ve amacın belirlenmesi, literatür taraması, araştırmanın sorularının tespiti, yöntem ve teknik belirlenmesi, evren ve örneklem tespiti, saha uygulaması, bulguların analizi, sonuç ve öneriler şeklinde düzenlenmiştir. Araştırma kapsamında kaynak kişiler ile görüşülmüş, ses ve görüntü kaydı alınmış, elde edilen veriler analize edilerek yazıya aktarılmıştır. Kaynak kişilerin seçiminde Dara Durmak ritüelini bilen ve uygulayan bireyler göz önüne alınmıştır. Çalışma sonucunda,“Dara Durmak”ritüelinin Alevi toplulukları için sadece dini bir ibadet değil; toplum içerisinde adaletin, ahlaki denetimin ve toplumsal dayanışmanın sağlanmasında işlevsel bir araç olduğu görülmüştür. Ritüel ilerleyen zamanlarda unutulmaması ve gelecek kuşaklara aktarılması, somut olmayan kültürel mirasın korunması açısından büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamda tez hem akademik literatüre katkı sunmakta hem de yerel kültürel mirasın yaşatılması için bir farkındalık oluşturmaktadır.
Özet (Çeviri)
Located in the northern part of the Central Anatolia Region, in the interior of the Central Black Sea Region, Çorum has hosted numerous civilizations from past to present and is a province that embodies a vast tangible and intangible cultural heritage. The purpose of this research is to examine the concept of“Dara Durmak”(Standing on the Dara), a significant ritual of the Alevi belief system, within the context of its intangible cultural heritage. In Alevism, standing on the Dara is a crucial practice for individuals to render spiritual account before the community and faith leader (dede), engage in self-criticism, and maintain peaceful coexistence with society. This study, conducted on the example of Çorum province, provides an in-depth analysis of the ritual's local practices, semantics, symbols, and oral cultural equivalents. A qualitative research approach was adopted in the research. Field research was employed within the qualitative research approach. Data collection techniques included document review, unstructured on-site observation, description, and group interviews. The primary sources for the research consist of relevant archival documents, articles, theses, journals, books, and information obtained through interviews and observations. The research design encompasses the identification of the topic and purpose, literature review, research questions, method and technique determination, universe and sample determination, field application, analysis of findings, and conclusions and recommendations. Informants were interviewed, audio and video recordings were made, and the resulting data was analyzed and transcribed. Informants were selected based on individuals familiar with and practicing the Dara Durmak ritual. The study concluded that the“Dara Durmak”ritual is not only a religious practice for Alevi communities but also a functional tool for ensuring justice, moral control, and social solidarity within society. Preserving this ritual and passing it on to future generations is crucial for preserving intangible cultural heritage. In this context, the thesis contributes both to academic literature and raises awareness for the preservation of local cultural heritage.
Benzer Tezler
- Kültürel miras bağlamında Alevilik inancı ve Alevi inanç turizm rotasının oluşturulması
The Alevi belief in the context of cultural heritage and the formation of an Alevi faith tourism route
PINAR UĞUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
TurizmAnadolu ÜniversitesiTurizm Rehberliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İNCİ OYA COŞKUN
- Somut olmayan kültürel miras kapsamında kuyumculuğun İstanbul örneğinde incelenmesi
Research of jewelry in Istanbul within the scope of intangible cultural heritage
GÜLÇİN anmaç
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
El SanatlarıKadir Has ÜniversitesiKültür Varlıklarını Koruma Bilim Dalı
DOÇ. DR. YONCA KÖSEBAY ERKAN
- Somut olmayan kültürel miras kapsamında Safranbolu'da ocak kültürü
Ocak culture in Safranbolu within the scope of intangible cultural heritage
AYHAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk Bilimi (Folklor)Karabük ÜniversitesiKültürel Miras ve Miras Alan Yönetimi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. TAŞKIN DENİZ
- Somut olmayan kültürel miras kapsamında halk mutfağı: Konya örneği
Folk cuisine within its intangible cultural heritage: The example of Konya
REYYAN ÖZKILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUAMMER METE TAŞLIOVA
- Somut Olmayan Kültürel Miras kapsamında Sakarya'da Meddahlık, Karagöz, Orta Oyunu
Meddahlık (Traditional Storytelling), Karagöz (Shadow Play), and Orta Oyunu (Traditional Turkish Theater) in Sakarya within the Scope of Intangible Cultural Heritage
SEÇKİN BAYRAMOĞLU