Yaşar Kemal'in Bir Ada Hikâyesi Dörtlemesi (Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana, Karıncanın Su İçtiği, Tanyeri Horozları, Çıplak Deniz Çıplak Ada) bağlamında söz varlığı
Vocabulary in the context of Yaşar Kemal's Bir Ada Hikâyesi Dörtlemesi (Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana, Karıncanın Su İçtiği, Tanyeri Horozları, Çıplak Deniz Çıplak Ada)
- Tez No: 993398
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NECMİ AKYALÇIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dil, insanlık tarihinin oluşmaya başladığı andan itibaren gelişim gösteren ve bireylerin ortak kullanımlarını içeren temel bir yapıdır. Toplumsal yaşamın şekillenmesinde önemli bir rol oynayan dil, insanlık var olduğu sürece canlılığını koruyacak sosyal bir araçtır. Dilin bu canlı yapısının içinde en dikkat çeken unsurlardan biri de söz varlığıdır. Söz varlığı, insanlığın ortak kullanımlarını yansıtan, kişiler arası iletişimde köprü kurmayı sağlayan bir araçtır. Söz varlığı; bir dilin sahip olduğu deyimler, atasözleri, kalıp sözler, argolar, dolaylamalar, terimler, ikilemeler ve diğer anlatım birimleriyle birlikte, o dilin zenginliğini ve kültürel derinliğini yansıtan önemli bir alanı ifade etmektedir. Türk dili de söz varlığı açısından zengin bir dildir. Pek çok söz varlığı ögesi, hem günlük konuşmada hem de yazınsal eserlerde karşımıza çıkmaktadır. Türk dilinin zengin söz varlığından yararlanarak eserlerini oluşturan birçok şair ve yazar bulunmaktadır. Bunlardan biri de Türk edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Yaşar Kemal'dir. Bu çalışmanın evrenini, Yaşar Kemal'in Bir Ada Hikâyesi Dörtlemesi'nde bulunan eserleri oluşturmaktadır. Bu evrenin seçilmesindeki en büyük etken, Yaşar Kemal'in romanları içinde dil, anlatım ve tema bakımından en olgun dönemine ait eserleri içermesidir. Çalışmanın amacı, Yaşar Kemal'in, söz varlığı unsurlarını, eserlerinde ne ölçüde kullandığı ve Türk diline ne ölçüde hâkim olduğudur. Bu bağlamda, Yaşar Kemal'in söz konusu eserlerinde geçen söz varlığı ögeleri, madde başı olacak şekilde tekrarlarıyla birlikte, tarama yöntemiyle tespit edilmiş, sayfa numaralarıyla birlikte sıralanmıştır. Tespit edilen her madde başı, eserde geçen örnek tümcelerle birlikte verilmiştir. Elde edilen veriler sonucunda, Yaşar Kemal'in dili sadece bir anlatım aracı olarak değil, halkın yöresel söyleyişlerini yansıtan bir yapı olarak kullandığı görülmüştür. Bu yönüyle çalışma, hem Yaşar Kemal'in anlatım dünyasına hem de Türk dilinin söz varlığına dair kapsamlı bir bakış sunmayı hedeflemektedir.
Özet (Çeviri)
Language is a fundamental structure that has developed since the early stages of human history and encompasses common uses among individuals. Playing a crucial role in shaping social life, language is a dynamic and social tool that will continue to exist as long as humanity endures. One of the most striking components within this living structure of language is its vocabulary. Vocabulary reflects the shared expressions of humanity and serves as a bridge in interpersonal communication. It includes idioms, proverbs, set phrases, slang, circumlocutions, terms, reduplications, and other linguistic units, all of which represent the richness and cultural depth of a language. The Turkish language, in this context, is notably rich in vocabulary. Many of these vocabulary elements are encountered both in everyday speech and in literary works. Numerous poets and writers have made use of this richness in their writings. One of the prominent figures among them is Yaşar Kemal, a significant author in Turkish literature. This study focuses on the four novels in Yaşar Kemal's Bir Ada Hikâyesi (The Island Story) tetralogy. The aim of the research is to examine how extensively Yaşar Kemal utilizes vocabulary elements in his works and to what extent he demonstrates mastery over the Turkish language. Within this framework, vocabulary components found in the selected works were identified through the scanning method, including their repetitions, and listed along with their page numbers. Each identified element was presented together with example sentences from the texts. The findings indicate that Yaşar Kemal uses language not only as a means of narration but also as a medium that reflects regional expressions and the richness of the spoken language. In this respect, the study aims to offer a comprehensive perspective on both Yaşar Kemal's narrative style and the vocabulary potential of the Turkish language.
Benzer Tezler
- Yaşar Kemal edebiyatında erkekliğin sunumu: Bir Ada Hikayesi dörtlemesi
Presentation of the male in Yaşar Kemal literature: An Island Story Quadrilogy
ÖZNUR YENİHAYAT YÜKSEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. BEDİA DEMİRİŞ
- Yaşar Kemal'in Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana ve Karıncanın Su İçtiği romanlarında kaos ve kozmos algısı üzerine halk bilimsel bir inceleme
A folkloric research about the perception of caos and cosmos in Yaşar Kemal's novels Fırat Suyu Kan Akıyor Baksana and Karıncanın Su İçtiği
AYŞE EMRE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AÇA
- Yaşar Kemal'in Bir Ada Hikâyesi dörtlemesinde toplumsal ve siyasal dönüşüm
The social and political transformation in Bir Ada Hikâyesi
DAVUT COŞAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Arel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÜRÜN ŞEN SÖNMEZ
- “Kültür”ün ve“İletişim”in metinselliği üzerine bir araştırma: Yaşar Kemal romanlarında kültürlerarası iletişim
A research on the textuality of“Culture”and“Communication”: intercultural communication in Yaşar Kemal's novels
GÜLİSTAN ELMACIOĞLU
Doktora
Türkçe
2021
Halkla İlişkilerİstanbul ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVİMECE KARADOĞAN DORUK
- At the intersection of migration and gender: The transformation of the patriarchal order in Yaşar Kemal's“Story of an Island”tetralogy
Göç ve toplumsal cinsiyetin kesişim noktasında: Yaşar Kemal'in“Bir Ada Hikâyesi”dörtlemesinde ataerkil düzenin dönüşümü
MERAL ERYILMAZ MIZRAK
Yüksek Lisans
İngilizce
2026
SosyolojiGaziantep ÜniversitesiGöç Çalışmaları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ORHUN BURAK SÖZEN