Kolorektal kanser taraması yaptırma oranlarına davet yönteminin etkisinin araştırılması
Investigation of the effect of invitation methods oncolorectal cancer screening uptake rates
- Tez No: 1000019
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İSMAİL ARSLAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Kolorektal kanser, Kolorektal kanser taraması, Davet yöntemi, Colorectal cancer, Colorectal cancer screening, Invitation method
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Kolorektal kanser morbiditesi ve mortalitesi yüksek olan bir kanser türüdür. Erken evrede hastaların genellikle semptom vermemesi ve bu evredeki tedavinin yaklaşımının daha yüz güldürücü olması kolorektal kanser taramanın önemini daha da artırmaktadır. Kolorektal kanser tarama programında 1. basamakta gaitada gizli kan yöntemi kullanılmakta olup, ülkemizde hedef nüfusta istenilen etkinlik oranına ulaşılamamıştır. Bu çalışmada davet yönteminin kolorektal kanser tarama oranına etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Ankara Keçiören Kuşcağız Aile Sağlığı Merkezinde aile hekimliği birimlerinde kayıtlı 50-70 yaş arası bireylere 15/04/2025-15/07/2025 tarihleri arasında yapıldı. Toplamda üç grup olmak üzere yüzyüze, yakını aracılığı ile ve telefon vasıtasıyla kolorektal kanser taraması testi yaptırmak için bireyler davet edildi. Çalışmaya periyodik olarak kolorektal kanser taraması zamanı gelmiş bireyler dahil edilmiş olup tarama yöntemi olarak gaitada gizli kan testi kullanıldı. Çalışmaya katılan bireylere sosyodemografik özellikleri, ailedeki kanser öyküsü ve kolorektal kanser taraması hakkında bilgi durumunu ölçmek için hazırlanan anket formu uygulandı. Verilerin analizi için IBM SPSS 27.0 kullanıldı. İstatistiksel olarak p<0,005 değeri anlamlı kabul edildi Bulgular: Çalışmaya 118'i yüzyüze, 117'si telefon aracılığıyla 116'sı yakınları aracılığıyla olmak üzere toplam 351 kişi katıldı. Çalışmaya katılanların yaş ortalaması 58,75±5,59 olarak hesaplandı. Katılımcıların 178'i (%50,7) erkek, 173'ü (%49,3) kadındı. Ailesinde kanser öyküsü olanlarda (p<0,001), önceden kolorektal kanser taraması yaptıranlarda (p=0,004), kendini kolorektal kanser açısından riskli görenlerde (p=0,015), tarama yaptırma oranı anlamlı olarak yüksek bulundu. Çalışmaya yüzyüze katılanların tarama yaptırma oranı %61,9 yakınları aracılığıyla katılanların tarama yaptırma oranı %44 telefon aracılığı ile katılanların yaptırma oranı %38,5 olarak bulundu (p<0,001). ix Sonuç: Kolorektal kanser taramaya davet yönteminin tarama oranları üzerine etkisi olduğu saptanmış olup; yüzyüze davet yönteminin en etkin davet yöntemi olduğu gözlendi. Polikliniğe muayene için gelen risk grubundaki her hastaya kolorektal kanser taramasını önermek tarama oranlarını artıracaktır.
Özet (Çeviri)
Aim: Colorectal cancer is a malignancy with high morbidity and mortality rates. Since patients are usually asymptomatic in the early stages, and treatment outcomes at this stage are more favorable, the importance of colorectal cancer screening is further emphasized. In the national colorectal cancer screening program, the fecal immunochemical test is used as the primary screening method in primary care; however, the target effectiveness rate in the eligible population has not been achieved in our country. This study aimed to investigate the effect of different invitation methods on colorectal cancer screening rates. Materials and Methods: The study was conducted between 15/04/2025-15/07/2025 among individuals aged 50–70 years registered at the Kuşcağız Family Health Center in Keçiören, Ankara. Participants were invited to undergo colorectal cancer screening using three different methods: face-to-face, through relatives, and by telephone. Individuals who were due for periodic colorectal cancer screening were included in the study, and the fecal immunochemical test was used as the screening method. A questionnaire assessing sociodemographic characteristics, family history of cancer, and knowledge about colorectal cancer screening was administered to all participants. IBM SPSS version 27.0 was used for data analysis. A p-value of <0.005 was considered statistically significant. Results: A total of 351 participants were included in the study: 118 in the face-to-face group, 117 in the telephone group, and 116 in the relative-mediated group. The mean age of participants was 58.75 ± 5.59 years; 178 (50.7%) were male and 173 (49.3%) were female. Screening uptake was significantly higher among participants with a family history of cancer (p<0,001), those who had previously undergone colorectal cancer screening (p=0,004), and those who perceived themselves to be at risk for colorectal cancer (p=0,015). The screening participation xi rate was 61.9% in the face-to-face group, 44% in the relative-mediated group, and 38.5% in the telephone group (p < 0.001). Conclusion: The invitation method was found to significantly affect colorectal cancer screening participation rates, with face-to-face invitation being the most effective method. Recommending colorectal cancer screening to all at-risk patients attending outpatient clinics may help increase screening rates.
Benzer Tezler
- Kolorektal kanser tanısı alan hastaların kanser taraması bilgi ve tutumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of knowledge and attitudes of the patients diagnosed with colorectal cancer
HÜSEYİN ALTUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2019
Aile HekimliğiBursa Uludağ ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZÜLEYHA ALPER
- Birinci basamakta 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser taraması hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının kolorektal kanser taraması tutum inanç ölçeği ile değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ERSAN ÖZER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BERRİN TELATAR
- Kolorektal kanser tanısı alan hastaların koruyucu hekimlik açısından durumları ve tanı sürecinin değerlendirilmesi
Situation of patients with colorectal cancer in terms of preventive medicine and evaluation of diagnostic process
MEFTUNE SAV AYDINLI
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2011
Aile HekimliğiAnkara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYHAN KUZU
YRD. DOÇ. DR. SELDA TEKİNER
- 40-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser ve kolorektal kanser taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitude and behaviors of 40-70 year old individuals about colorectal cancer and colorectal cancer screening
MUKADDES HÜSEYNİ GÜLLÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Aile HekimliğiDicle ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PAKİZE GAMZE ERTEN BUCAKTEPE
- Birinci basamak sağlık kuruluşuna başvuran 50-70 yaş arası bireylerin kolorektal kanser tarama davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of colorectal cancer screening behaviors of individuals aged 50-70 years applying to a primary health care institution
SULTAN KOCALAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiBezm-İ Alem Vakıf ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ACLAN ÖZDER