Öğretmenlerde sağlık okuryazarlığı düzeyi ile üçüncü el sigara dumanı farkındalığı arasındaki ilişki
The relationship between health literacy levels and thirdhand smoke awareness among teachers
- Tez No: 1000091
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLHAN YİĞİTALP
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Halk Sağlığı, Hemşirelik, Public Health, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Üçüncü El Sigara Dumanı, Öğretmen, Sağlık Okuryazarlığı, Thirdhand Smoke, Teacher, Health Literacy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Öğretmenlerin sağlık okuryazarlığı ile üçüncü el sigara dumanı hakkında farkındalık düzeylerini belirlemek ve aralarındaki ilişkiyi tespit etmek. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı, kesitsel tipte bu araştırma 04.11.2024-31.01.2025 tarihlerinde Diyarbakır Çermik İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'ne kayıtlı Çermik ilçe merkezinde görev yapan öğretmenler ile yürütüldü. Araştırmanın evrenini 438 öğretmen oluşturdu. Örneklem seçimine gidilmeyip tüm evrene ulaşılmak hedeflendi ve 385 (%87,9) öğretmen ile çalışma tamamlandı. Verilerin toplanmasında“Kişisel Bilgi Formu”,“Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32)”,“Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği”kullanıldı. Verilerin değerlendirmesinde frekans, yüzde, ortalama, standart sapma, normallik değerlendirmesi, t-testi, ANOVA, Pearson korelasyon ve regresyon analizleri yapıldı. Bulgular: Çalışmamızda öğretmenlerin Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) toplam puan ortalaması 32,98±7,68; Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği toplam puan ortalaması 33,74±9,15 olarak bulundu. Öğretmenlerin; %84,4'ünün“Üçüncü el sigara dumanı”kavramını duymadığı belirlendi. Öğretmenlerin %11,9'unun sağlık okuryazarlığı düzeyinin yetersiz, %41,0'ının sorunlu/sınırlı olduğu görüldü. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (TSOY-32) toplam puanı ile Üçüncü El Sigara Dumanı Hakkında Farkındalık Ölçeği'nin çevrede kalıcılık boyutu arasında pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulundu (r=0,105, p=0,040). Cinsiyet, halen sigara içiyor olma durumu, evde sigara içen bir bireyin varlığı ve yasaklı alanda sigaraya verilen tepkilerin üçüncü el sigara dumanı farkındalığı üzerinde anlamlı etkileri olduğu belirlendi (p<0,05). Sonuç: Çalışmada sağlık okuryazarlığı arttıkça üçüncü el sigara dumanı farkındalığı alt boyutlarından çevrede kalıcılık farkındalığı artmaktadır. Öğretmenlerin sağlık okuryazarlığı ve üçüncü el sigara dumanı farkındalık düzeylerini arttırmaya yönelik stratejiler geliştirilmelidir.
Özet (Çeviri)
Aim: To determine the level of teachers' health literacy and awareness about third-hand smoke and to determine the relationship between them. Material and Method: This descriptive, cross-sectional study was conducted between November 4, 2024, and January 31, 2025, with teachers working in the Çermik district center registered with the Diyarbakır Çermik District Directorate of National Education. The study population consisted of 438 teachers. No sample selection was made, and the aim was to reach the entire population, and the study was completed with 385 (87.9%) teachers. A“Personal Information Form,”the“Turkish Health Literacy Scale (TSOY-32),”and the“Thirdhand Smoke Awareness Scale”were used to collect data. Frequency, percentage, mean, standard deviation, normality assessment, t-test, ANOVA, Pearson correlation, and regression analyses were performed to evaluate the data. Results: In our study, the teachers' mean total score on the Turkey Health Literacy Scale (TSOY-32) was found to be 32.98±7.68, and their mean total score on the Thirdhand Smoke Awareness Scale was 33.74±9.15. It was determined that 84.4% of the teachers had not heard of the concept of“thirdhand smoke.”Among the teachers, 11.9% had inadequate health literacy levels, while 41.0% had problematic/limited levels. A positive and statistically significant relationship was found between the total score of the Turkey Health Literacy Scale (TSOY-32) and the environmental persistence subdimension of the Thirdhand Smoke Awareness Scale (r=0.105, p=0.040). Gender, current smoking status, the presence of a smoker at home, and reactions to smoking in prohibited areas were found to have significant effects on third-hand smoke awareness (p<0.05). Conclusion: The study revealed that as health literacy increases, awareness of environmental persistence one of the subdimensions of thirdhand smoke awareness also rises. Accordingly, strategies should be developed to enhance teachers' health literacy levels and their awareness of thirdhand smoke.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının politik okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve süreçsel drama ile incelenmesi
Determination of pre-service social studies teachers' political literacy levels and investigation with process drama
SERKAN KELEŞOĞLU
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BÜLENT AKBABA
- Biyoloji öğretmen adaylarının biyoteknoloji okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi
Examining the biotechnology literacy levels of prospective biology teachers
ŞEBNEM BAHTİYAR GÜRBÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
BiyoteknolojiGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. SULTAN ÇIKRIK
- İzmir ili Balçova ilçesindeki öğretmenlerde sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlıklı yaşam davranışlarıyla ilişkisinin belirlenmesi
Determination of the relationship of health literacy level and healthy living behaviors of teachers in Balçova district of Izmir province
MERVE IŞIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Halk SağlığıDokuz Eylül ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OSMAN ALPARSLAN ERGÖR
- Çorum il merkezindeki ilköğretim öğretmenlerinde sağlık okuryazarlığı, hipertansiyon farkındalığı ve kontrolü arasındaki ilişki
Relation between health literacy levels, hypertension awareness and control in primary-secondary school teachers in corum
GÜLAY YILMAZEL
Doktora
Türkçe
2014
Halk SağlığıErciyes ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FEVZİYE ÇETİNKAYA
- Bilim merkezlerinde çalışan eğitmenlerin sağlık okuryazarlık düzeyinin belirlenmesi
Determination of health literacy level of trainers working in science centers
ÜMMÜGÜLSÜM ÇEVİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET KATIRCIOĞLU