Geri Dön

Adölesanların dijital bağımlılık durumlarının sağlığı geliştirme davranışlarına ve salutojenik sağlık düzeyine etkisi

The effect of adolescents' digital addiction status on health-promoting behaviors and salutogenic health level

PDF İndir

  1. Tez No: 1000095
  2. Yazar: MERVE GÜL COŞKUN
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. FATMA ÖZLEM ÖZTÜRK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Halk Sağlığı, Public Health
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu araştırma adölesanların dijital bağımlılık durumlarının sağlığı geliştirme davranışlarına ve salutojenik sağlık düzeyine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Ankara'nın yüksek (Yenimahalle), orta (Mamak) ve düşük (Çubuk) sosyoekonomik düzeydeki ilçelerinden rastgele seçilen okulların 9. Sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise yüksek sosyoekonomik düzeydeki ilçeden (Yenimahalle) seçilen 179 öğrenci, orta sosyoekonomik düzeydeki ilçeden (Mamak) seçilen 216 öğrenci ve düşük sosyoekonomik düzeydeki ilçeden (Çubuk) seçilen 200 öğrenci olmak üzere toplam 595 öğrenci oluştumuştur. Araştıma verileri 10.03.2025-14.03.2025 tarihleri arasında Kişisel Veri Formu, Ergenler İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği, Salutojenik Sağlık Göstergesi ve Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği ile yüz yüze toplanmıştır. İki gruba sahip bağımsız değişkenlerde bağımsız örneklemler t testi, en az üç ve üzeri grubu bulunan değişkenlerde tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Ölçekler arasında ilişkinin incelenmesi için pearson korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Anlamlılık için p<0,05 kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilerin yaş ortalaması 14,73±0,65, beden kitle indeksi ortalaması 20,78±3,55, %58,8'inin kız, %36,3'ünün orta sosyoekonomik düzeyde ilçede yaşadığı, %12,82inin kronik hastalığının olduğu, %84,2'sinin orta gelir düzeyine sahip olduğu, %99,72sinin dijital aracının olduğu, %36.2 'sinin 4 saatten fazla dijital araç kullandığı, %70'inin dijital aracı kullanma amacının sosyal medya olduğu saptanmıştır. Ergenler İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği puan ortalaması 34,64±10,66, Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği puan ortalaması 126,79±20,23 ve Salutogenez Sağlık Göstegesi Ölçeği puan ortalaması 41,32±11,85 bulundu. Ergenler İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği ile Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği arasında negatif yönde düşük düzeyde (r=-0,252), Ergenler İçin Dijital Bağımlılık Ölçeği ile Salutogenez Sağlık Göstergesi Ölçeği arasında negatif yönde orta düzeyde (r=-0,354), Adölesan Sağlığını Geliştirme Ölçeği ile Salutogenez Sağlık Göstergesi Ölçeği puanları arasında pozitif yönde orta düzeyde (r=0,452) istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (p<0,05). Cinsiyet, yaşadığı sosyoekonomik bölge, akademik başarı, dijital ortamda geçirilen süre, ailenin süre kısıtlama durumu, günlük yaşantı, akademik başarı, aile içi iletişim, arkadaşlık ilişkilerine göre Ergenler için Dijital Bağımlılık Ölçeği puan ortalaması arasında anlamlı bir fark saptanmıştır (p<0,05). Cinsiyet, yaşadığı sosyoekonomk bölge, gelir durumu, akademik başarı, dijital ortamda geçirilen süre, akademik başarıyı etkileme durumuna göre Adölesan Sağlığını Geliştrme Ölçek puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmıştır (p<0,05). Cinsiyet, yaşadığı sosyoekonomik bölge, dijital ortamda geçirilen süre, akademik başarıyı etkileme durumu, aile içi iletişimi etkileme durumu arasında Salutogenez Sağlık Göstergesi Ölçek puan ortalaması arasında istatistiksel olarak anlamlı derecede bir fark saptanmıştır (p<0,05). Bu çalışmada kurulan regresyon modeli sonucuna göre dijital bağımlılık ölçeğini yordayan faktörler; cinsiyet, sosyoekonomik bölge, gelir durumu, akademik başarı, dijital ortamda geçirilen süre ile internet kullanımının günlük yaşantıyı, akademik başarıyı ve arkadaşlık ilişkilerini etkileme durumudur (p<0,05). Sonuç olarak ergenlerin dijital bağımlılık, salutojenik sağlık, sağlığını geliştirme durumları orta düzeydedir. Adölesanların dijital bağımlılık düzeyleri arttıkça salutojenik sağlık düzeyi ve sağlığı geliştirme davranışlarının azaldığı, salutojenik sağlık düzeyleri arttıkça da sağlığı geliştirme davranışlarının arttığı bulunmuştur. Cinsiyet, yaşanılan sosyoekonomik ilçe, akademik başarı ve dijital ortamda geçirilen sürenin araştırmada kullanılan üç bağımlı değişkeni etkilediği tespit edilmiştir. Dijital bağımlılığın azaltılması için okullarda dijital medya araçlarının bilinçli kullanımına yönelik eğitimler verilmesi, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını teşvik eden programların uygulanması ve ebeveynlerin bu konuda bilinçlendirilmesi önerilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study was conducted to examine the effects of adolescents' digital addiction levels on their health-promoting behaviors and salutogenic health status. The population of the research consisted of 9th-grade students randomly selected from schools located in high (Yenimahalle), middle (Mamak), and low (Çubuk) socioeconomic districts of Ankara. The sample comprised a total of 595 students, including 179 from the high socioeconomic district (Yenimahalle), 216 from the middle socioeconomic district (Mamak), and 200 from the low socioeconomic district (Çubuk). The research data were collected face-to-face between March 10 and March 14, 2025, using the Personal Information Form, the Digital Addiction Scale for Adolescents, the Salutogenic Health Indicator Scale, and the Adolescent Health Promotion Scale. Independent samples t-test was used for independent variables with two groups, while one-way analysis of variance (ANOVA) was applied for variables with three or more groups. Pearson correlation analysis was conducted to examine relationships between the scales. A significance level of p<0.05 was accepted. The mean age of the students participating in the study was 14.73±0.65, and the mean body mass index was 20.78±3.55. Of the participants, 58.8% were female, 36.3% lived in a district with a middle socioeconomic level, 12.82% had a chronic disease, 84.2% had a middle income level, 99.72% owned a digital device, 36.2% used digital devices for more than 4 hours per day, and 70% reported that their primary purpose for using digital devices was social media.The mean score of the Digital Addiction Scale for Adolescents was 34.64±10.66, the mean score of the Adolescent Health Promotion Scale was 126.79±20.23, and the mean score of the Salutogenic Health Indicator Scale in Adolescents was 41.32±11.85.A low-level negative correlation was found between the Digital Addiction Scale for Adolescents and the Adolescent Health Promotion Scale (r= −0.252), a moderate-level negative correlation between the Digital Addiction Scale for Adolescents and the Salutogenic Health Indicator Scale in Adolescents (r= −0.354), and a moderate-level positive correlation between the Adolescent Health Promotion Scale and the Salutogenic Health Indicator Scale in Adolescents (r=0.452). All of these relationships were statistically significant (p < 0.05).A statistically significant difference was found in the mean scores of the Digital Addiction Scale for Adolescents according to gender, socioeconomic region of residence, academic achievement, time spent in digital environments, family time-limitation practices, daily life, family communication, and peer relationships (p<0.05).A statistically significant difference was found in the mean scores of the Adolescent Health Promotion Scale according to gender, socioeconomic region of residence, income level, academic achievement, time spent in digital environments, and the effect on academic achievement (p<0.05).A statistically significant difference was also found in the mean scores of the Salutogenic Health Indicator Scale in Adolescents according to gender, socioeconomic region of residence, time spent in digital environments, the effect on academic achievement, and the effect on family communication (p<0.05). According to the regression model established in this study, the factors predicting digital addiction scale scores were gender, socioeconomic region, income level, academic achievement, time spent in digital environments, and the impact of internet use on daily life, academic performance, and peer relationships (p<0.05). In conclusion, adolescents' levels of digital addiction, salutogenic health, and health-promoting behaviors were found to be moderate. As adolescents' digital addiction levels increased, their levels of salutogenic health and health-promoting behaviors decreased; conversely, as salutogenic health levels increased, health-promoting behaviors also increased.It was determined that gender, the socioeconomic district of residence, academic achievement, and time spent in digital environments affected the three dependent variables used in the study.To reduce digital addiction, it is recommended that education on the conscious use of digital media tools be provided in schools, programs that promote healthy lifestyle behaviors be implemented, and parents be informed and educated on this issue.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    843808

    Adölesanların digital oyun oynama alışkanlıkları, oyun özelliklerinin değerlendirilmesi

    Digital game playing habits of adolescents, evaluation of game features

    UFUK İNALTUN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bakanlığı

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. MELTEM AKÇABOY

  2. Tez No

    904452

    Adölesanların siber sağlık durumu ile dijital ebeveynlik arasındaki ilişki

    The relationship between adolescents' cyberhealth status and digital parenting

    BÜŞRANUR SARI

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    HemşirelikKaramanoğlu Mehmetbey Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AYŞE SONAY TÜRKMEN

  3. Tez No

    586840

    Adölesanlar ile ailelerin yeni medya kullanımı ve çevrim içi güvenlik farkındalığı

    New media use and awareness of online risks in adolescents and parents

    MELTEM AKÇABOY

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara Üniversitesi

    Sosyal Pediatri Bilim Dalı

    PROF. DR. SEVGİ BAŞKAN

  4. Tez No

    956042

    Adolesanlarda izole boy kısalığının psikososyal yansımaları: Oyun bağımlılığı, akran zorbalığı ve psikolojik iyi oluş

    Psychosocial sequelae of isolated short stature in adolescents: Gaming addiction, peer bullying, and psychological well-being

    BERKAY KAYMAZ

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ GÜLBERAT TOTUR

  5. Tez No

    986217

    Spor yapan ve yapmayan adolesan bireylerde dijital bağımlılık ve empati sempati kurma durumunun incelenmesi

    An investigation of digital addiction and empathy-sympathy levels in adolescent individuals who do and do not engage in sports

    NURİYE ZÜMRÜT BALKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2025

    SporOsmaniye Korkut Ata Üniversitesi

    Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SERVET REYHAN

Geri Dön