Geri Dön

BİST KOBİ sanayi endeksi üzerinde jeopolitik risklerin ve makro ekonomik değişkenlerin etkisi

The impact of geopolitical risks and macroeconomic variables on the BIST SME industry index

  1. Tez No: 1002132
  2. Yazar: ÜMRAN UYSAL
  3. Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU KAYNAR BİLEN
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Maliye, Finance
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Muhasebe ve Finans Yönetimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışmada, jeopolitik risklerin ve makroekonomik değişkenlerin Borsa İstanbul Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeler (BİST KOBİ) Sanayi Endeksi üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. KOBİ'ler, Türkiye ekonomisinin üretim, istihdam ve katma değer yaratma kapasitesi açısından önemli bir konuma sahip olup, ekonomik ve finansal dalgalanmalardan diğer işletmelere kıyasla daha hızlı etkilenebilen bir yapı sergilemektedir. Bu nedenle KOBİ'lerin performansını etkileyen faktörlerin incelenmesi hem akademik literatür hem de politika yapıcılar açısından önem arz etmektedir. Çalışmada, 2013 Aralık – 2025 Mayıs dönemine ait aylık frekanstaki zaman serisi verileri kullanılmıştır. Bağımlı değişken olarak BİST KOBİ Sanayi Endeksi ele alınırken; bağımsız değişkenler olarak üretici fiyat enflasyonu, dolar kuru, kredi faiz oranı sanayi üretim endeksi ve jeopolitik risk endeksi modele dahil edilmiştir. Analizde, değişkenlerin farklı bütünleşme derecelerine sahip olması nedeniyle Otoregresif Dağıtılmış Gecikme (ARDL) Modeli sınır testi yaklaşımı kullanılmıştır. ARDL yöntemi aracılığıyla kısa ve uzun dönem ilişkileri birlikte değerlendirilmiş, ayrıca hata düzeltme mekanizması yardımıyla değişkenler arasındaki dengeye dönüş süreci analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular makroekonomik değişkenlerin de KOBİ Sanayi Endeksi üzerinde belirleyici rol oynadığı; özellikle döviz kuru, enflasyon ve kredi faiz oranlarındaki artışların endeks performansını olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Sanayi üretimindeki artışların ise KOBİ Sanayi Endeksi üzerinde pozitif ve destekleyici bir etki yarattığı görülmüştür. Sonuç olarak, KOBİ'lerin piyasa performansının yalnızca iç ekonomik koşullardan değil, aynı zamanda küresel ve bölgesel jeopolitik gelişmelerden de önemli ölçüde etkilendiği ortaya konulmuştur. Bu bağlamda, ekonomik istikrarın sağlanmasının yanı sıra jeopolitik risklerin azaltılmasına yönelik politikaların, KOBİ'lerin sürdürülebilir büyümesi açısından kritik öneme sahip olduğu değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study analyzes the effects of geopolitical risks and macroeconomic variables on the Borsa Istanbul Small and Medium Enterprises (BIST SME) Industrial Index. SMEs play a crucial role in the Turkish economy in terms of production, employment, and value creation, yet they tend to be more vulnerable to economic and financial fluctuations than larger firms. Therefore, examining the factors affecting SME performance is of great importance for both academic literature and policymakers.In the analysis, monthly time series data covering the period from December 2013 to May 2025 are used. The BIST SME Industrial Index is employed as the dependent variable, while the Producer Price Index, USD exchange rate, credit interest rates, industrial production index, and the Geopolitical Risk Index are included as independent variables. Since the variables exhibit different orders of integration, the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing approach is adopted. Using the ARDL methodology, both short- and long-run relationships among the variables are examined, and the adjustment process toward long-run equilibrium is analyzed using the error-correction mechanism. The empirical findings indicate that macroeconomic variables play a significant role in determining the performance of the SME index. In particular, increases in the exchange rate, inflation, and interest rates on credit are found to have a negative impact on the index, while increases in industrial production exert a positive and, supportive effect. Overall, the results reveal that the market performance of SMEs is influenced not only by domestic economic conditions but also significantly by global and regional geopolitical developments. In this context, it is concluded that, in addition to ensuring economic stability, policies aimed at reducing geopolitical risks are of critical importance for the sustainable growth of SMEs.

Benzer Tezler

  1. Nakit akım oranları aracılığıyla finansal performansın değerlendirilmesi: BIST KOBİ Sanayi Endeksi şirketleri üzerine bir uygulama

    Evaluation of financial performance using cash flow ratios: An application on BIST SME Industry Index companies

    ERHAN VARGÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İşletmeKarabük Üniversitesi

    Girişimcilik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ NEILAN SOYLU

  2. Kurumsal şeffaflığın işletmelerin finansal performans ve sermaye maliyeti üzerindeki etkisi: BIST KOBİ sanayi endeksi'nde bir inceleme

    The effect of institutional transparency on financial performance and cost of capital of businesses: An analysis in BİST SME industry index

    SEVGÜL EKİNCİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İşletmeKafkas Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. SEYHAN ÖZTÜRK

  3. BİST KOBİ Sanayi Endeksinde yer alan firmaların entegre raporlama içerik öğelerine uyum düzeyini belirleyen faktörlerin analizi

    BIST SME Industrial firms integrated reporting disclosure alignment levels and the determining factors

    ASİYE ZEYNEP UYKULU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    İşletmeYıldız Teknik Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ÖZLEM KUTLU FURTUNA

  4. BIST Kobi Sanayi Endeksinde bulunan işletmelerin performanslarının çok kriterli karar verme yöntemleri ile analiz edilmesi (IVFF-Siwec-Critic-Aroman)

    Analysis of the performance of enterprises in the BIST SME Industry Index using multi-criteria decision-making methods (IVFF-Siwec-Critic-Aroman)

    ANSARA TATAYEVA

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    İşletmeOstim Teknik Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HAMİDE ÖZYÜREK

    DR. GALİP CİHAN YALÇİN

  5. Çalışma sermayesi yönetiminin etkinliği ve kârlılığa etkisi: BIST KOBİ endeksi örneği

    Effectiveness of working capital management and its effect on profitability: Evidence from BIST SME index

    GAMZE TEMEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    İşletmeGaziantep Üniversitesi

    İşletme Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞÜKRİYE GÜL REİS