Akıl ve zekâ oyunlarının 60-72 aylık çocukların bilişsel yetenekleri üzerindeki etkisinin incelenmesi
An examination the impact of mind and intelligence games on the cognitive skills of children aged 60-72 months
- Tez No: 1002131
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİ YİĞİT KUTLUCA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüz toplumlarında eğitim anlayışı, bireylerin yalnızca akademik bilgiyle değil; eleştirel düşünme ve problem çözme gibi üst düzey becerilerle donatılarak çok yönlü biçimde gelişmelerini amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, geleneksel öğretim uygulamalarının ötesine geçilerek çocukların öğrenme sürecine aktif katılımını sağlayan ve öğrenmeyi eğlenceli hale getiren oyun temelli yaklaşımlar ön plana çıkmaktadır. Oyun tabanlı öğrenmenin merak duygusunu harekete geçirdiği, öğrenilen bilgilerin kalıcılığını artırdığı ve sürece etkin katılımı desteklediği ifade edilmektedir. Literatürde, eğitimde akıl ve zekâ oyunlarının kullanılmasının çocukların gelişim alanları üzerinde çok boyutlu kazanımlar sağladığı belirtilmektedir. Bu araştırma, akıl ve zekâ oyunlarının 60-72 aylık çocukların bilişsel yetenekleri üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. İstanbul ili Küçükçekmece ilçesinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığı'na (MEB) bağlı bağımsız devlet okulunda öğrenimine devam eden 60-72 ay aralığında 22 deney ve 22 kontrol olmak üzere 44 çocuk ve deney grubundan seçilen 9 anne çalışmanın katılımcı grubunu oluşturmaktadır. Araştırmada nicel ve nitel veri toplama teknikleri bir arada kullanılmış olup karma yöntem deseni tercih edilmiştir. Nicel veriler, çocuklara uygulanan Bilişsel Yetenekler Testi Form–6 ile toplanırken, nitel veriler deney grubundan seçilen anneler ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Öncelikle elde edilen verilerin normal dağılım gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla Shapio – Wilk normallik testi uygulanmış, 60-72 aylık çocukların bilişsel yetenek düzeylerini tespit etmek amacıyla betimsel istatistik çalışması yapılmıştır. Çocukların bilişsel yetenekleri ile akıl ve zekâ oyunlarına katılım durumu arasındaki ilişkiyi ölçmek için gruplar arası ve grup içi karşılaştırmalar yapılarak bağımsız ve ilişkili örneklem t testleri uygulanmıştır. Son olarak, nicel verileri derinlemesine incelemek ve detaylandırmak amacıyla deney grubundan seçilen çocuklar ve anneler ile yapılan görüşmeler sürekli karşılaştırma yöntemi temelinde tümevarımsal içerik analizi ile çözümlenmiştir. Ulaşılan verilere göre, araştırmaya katılan 60-72 aylık çocukların bilişsel yetenek düzeyleri genel olarak orta üst seviyede olup, çocuklar arasında bilişsel gelişim anlamında bireysel farklılıkların belirgin olduğu görülmektedir. Araştırmada, sadece standart MEB okul öncesi eğitim programından yaralanan çocukların da belli oranda gelişim gösterdiği fakat akıl ve zekâ oyunları eğitimine katılan çocukların bilişsel yetenek düzeyindeki gelişimin çok daha kapsamlı ve güçlü olduğu tespit edilmiştir. Süreç sonunda akıl ve zekâ oyunları eğitiminden yararlanan çocukların sadece oyun oynamadıkları aynı zamanda üst bilişsel bir farkındalık geliştirdikleri, annelerin ise çocuklarının farklı bilişsel becerilerini fark ederek günlük hayata transfer edebildiklerini gözlemledikleri sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın sonunda çocukların bilişsel yeteneklerini en üst düzeye çıkarmak ve okul öncesi eğitimin niteliğini arttırmak amacıyla eğitimcilere, ebeveynlere ve araştırmacılara öneriler sunulmaktadır.
Özet (Çeviri)
In contemporary societies, the educational approach aims for the multifaceted development of individuals, equipping them not only with academic knowledge but also with higher-level skills such as critical thinking and problem-solving. In this context, game-based approaches that go beyond traditional teaching practices, enabling children's active participation in the learning process and making learning fun, are gaining prominence. It is stated that game-based learning stimulates curiosity, increases the retention of learned information, and supports active participation in the process. The literature indicates that the use of logic and intelligence games in education provides multifaceted benefits in children's developmental areas. This research aims to examine the effect of logic and intelligence games on the cognitive abilities of children aged 60-72 months. The participant group consists of 44 children (22 in the experimental group and 22 in the control group) and 9 mothers selected from the experimental group, all attending an independent state school affiliated with the Ministry of National Education (MEB) in Küçükçekmece district of Istanbul. A mixed-methods design was chosen for the research, employing both quantitative and qualitative data collection techniques. Quantitative data were collected using the Cognitive Abilities Test Form-6 administered to children, while qualitative data were obtained through semi-structured interviews with mothers selected from the experimental group. First, the Shapio-Wilk normality test was applied to determine whether the obtained data showed a normal distribution. Descriptive statistics were conducted to determine the cognitive ability levels of children aged 60-72 months. Independent and paired sample t-tests were applied, and intragroup and intragroup comparisons were made to measure the relationship between children's cognitive abilities and their participation in logic and intelligence games. Finally, to examine and detail the quantitative data in depth, the interviews with the children and mothers selected from the experimental group were analyzed using inductive content analysis based on the continuous comparison method. According to the data obtained, the cognitive ability levels of the 60-72 month old children participating in the study were generally above average, and significant individual differences in cognitive development were observed among the children. The study found that while children who only benefited from the standard Ministry of National Education preschool education program showed a certain degree of development, the development of cognitive abilities in children who participated in logic and intelligence games training was much more comprehensive and stronger. The study concluded that children who benefited from mind and intelligence games training not only played games but also developed metacognitive awareness, and mothers observed that their children were able to recognize and transfer their different cognitive skills to daily life. Finally, the study offers recommendations to educators, parents, and researchers to maximize children's cognitive abilities and improve the quality of preschool education.
Benzer Tezler
- Akıl ve zekâ oyunlarının 60-72 aylık çocukların erken matematik becerilerine etkisi
The effect of mind and intelligence games on the early mathematical skills of 60-72 months children
ŞERAFETTİN UÇAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimYozgat Bozok ÜniversitesiTemel Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İPEK ÖZBAY ÖZDEMİR
- Akıl ve zeka oyunlarının 60-72 aylık çocukların bellek gelişimleri, bağımsız öğrenme davranışları, işitsel muhakeme ve işlem becerileri üzerine etkisinin incelenmesi
Examining the effects of mind and intelligence games on memory development, independent learning behaviors, auditory reasoning, and processing skills in children aged 60–72 months
VİLDAN BAŞDERELİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSelçuk ÜniversitesiÇocuk Gelişimi ve Ev Yönetimi Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEZBAN TEPELİ
- Akıl ve zekâ oyunlarının 60-72 aylık risk grubundaki çocukların mekânsal algılarına etkisi
The effect of mind and intelligence games on spatial perception of children in the 60-72 month age group at risk
MERVE ŞİRİKÇİ TURHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve Öğretimİstanbul Medeniyet ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KEVSER KOÇ
- 60-72 aylık çocuklarda akıl ve zekâ oyunlarının yürütücü işlev ve problem çözme becerilerine etkisi
The effect of mind games on executive function and problem solving skills in 60-72 months-old children
KÜBRA BOZKIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KANAK
- Okul öncesi dönemde uygulanan akıl ve zekâ oyunlarının çocukların duygusal zekâ ve yürütücü işlev becerileri üzerindeki etkisinin incelenmesi
The investigation of the effects of mind and intelligence games applied in the preschool period on children's emotional intelligence and executive function skills
YELİZ YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBilecik Şeyh Edebali ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ PERİHAN CİVELEK