Türk halı sanatında yer alan kuş betileriyle grafik tasarım uygulamaları
Graphic design applications with bird figures in Turkish carpet art
- Tez No: 1003282
- Danışmanlar: PROF. DR. SEMA ETİKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Fine Arts
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Geleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, geleneksel Türk el sanatlarının bölgesel koşullara bağlı olarak şekillenen kültürel değerler sistemi içindeki yerini ve çağdaş grafik tasarım sanatıyla kurduğu etkileşimi ele almaktadır. Özellikle dokumacılık sanatı, bireylerin duygu, düşünce ve yaşam deneyimlerini yansıttıkları; uzun sürede emek ve ustalıkla ortaya koydukları bir ifade biçimi olarak değerlendirilmektedir. Halı dokumacılığı, kültürel hafızayı koruyan ve aktaran bir sanat dalı olmasının yanı sıra, estetik değer taşıyan görsel bir anlatım aracıdır. Günümüzde bilgisayarın sanat üzerindeki etkisiyle el sanatları, bu mecralarda varlık göstererek güncelliğini ve etkisini sürdürme çabasındadır. Bu bağlamda grafik tasarım sanatı, sanat ile endüstri arasında köprü kuran; farklı disiplinleri ve teknolojileri bir araya getirerek evrensel bir anlatı dili oluşturan güçlü bir araç olarak öne çıkmaktadır. Grafik sanatlarının sunduğu olanaklar sayesinde sanatçılar, geleneksel unsurları çağdaş bir yorumla yeniden üretmekte ve özgün eserler ortaya koymaktadır. Bu bağlamda hazırlanan çalışmada, Türk halı sanatında yer alan hayvan betileri incelenmiş ve kuş betileri grafik tasarım ilkeleri doğrultusunda stilize edilerek yeniden tasarlanmıştır. Hayvan betileri içerisinde kuş betilerinden elde edilen bilgiler ışığında kuş betisinin yer aldığı özgün tasarımlar grafik tasarım sanatı ile uygulamaya dönüştürülmüştür. Çalışma sonunda 50x50 cm, 60x60 cm ve 40x120cm ebadında 15 adet eser üretilmiştir. Tasarımlar; MDF (Medium Density Fiber board), keçe, misina gibi temel materyallerin özgün biçimde birleştirilmesi sonucunda oluşturulmuştur. Sabit ve düz bir zemin oluşturmak için tasarımların zemininde MDF kullanılmıştır. Yüzeyin üzerine kullanılan keçe ile hem dokuma etkisi verilmiş hem de üç boyutlu görüntü sağlanmıştır. Tabloda bırakılan boşluklar da misina ile sabitlenerek kuşun özgür ve bağımsız yapısı vurgulanmıştır. Yapılan bu çalışmalar sonucunda grafik tasarım sanatı eseri olarak dekoratif tablolar oluşturulmuştur. Tablolarda yer alan kuş betileri endüstriyel tasarımda baskı ve boyama çalışmaları olarak da kullanılabilecek örnekler ortaya çıkarılmıştır. Bu çalışmayla geleneksel Türk el sanatları örneklerinin güncel tasarım sanatları kullanılarak yeni nesillere aktarılması, bu sanat dalına olan ilgi ve alakanın arttırılması hedeflenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study explores the place of traditional Turkish handicrafts within the cultural value system shaped by regional conditions, and their interaction with contemporary graphic design art. In particular, the art of weaving is considered a form of expression through which individuals reflect their emotions, thoughts, and life experiences produced through long-term labour and mastery. Carpet weaving, in addition to being an art form that preserves and transmits cultural memory, serves as a visual medium of aesthetic expression. Today, with the influence of computers on art, handicrafts strive to maintain their relevance and impact by asserting their presence in digital platforms. In this context, graphic design emerges as a powerful tool that bridges art and industry, combining different disciplines and technologies to create a universal visual language. Thanks to the possibilities offered by graphic arts, artists reinterpret traditional elements with a contemporary perspective and produce original works. Within this study, animal figures found in Turkish carpet art were examined, and bird figures were stylized and redesigned in accordance with the principles of graphic design. Based on the information obtained from the bird figures among the animal depictions, original designs featuring bird figures have been transformed into graphic design applications. As a result of the study, 15 works were produced in sizes of 50x50 cm, 60×60 cm, and 40×120 cm. The designs were created by uniquely combining basic materials such as MDF (Medium Density Fibreboard), felt, and fishing line. MDF was used as the base to form a stable and flat surface. Felt applied on the surface provided both a weaving effect and a three-dimensional appearance. The empty spaces left in the compositions were secured with fishing line, emphasizing the bird's free and independent nature. As a result of these studies, decorative panels were created as works of graphic design art. The bird figures featured in these panels also present examples that could be used in industrial design through printing and painting techniques. With this study, it is aimed to transmit examples of traditional Turkish handicrafts to future generations through the use of contemporary design arts and to increase interest and attention toward this art form.
Benzer Tezler
- Şaman kültürünün Anadolu Türk tekstiline yansıması
Reflection of Turkish textile Shaman culture
MELAHAT DAMLA GÜRLEYEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. DR. NESRİN ÖNLÜ
- Türk halı sanatında yer alan ejder motifinin çağdaş bir yorumla tekstillerde kullanılması
Usage of dragon motif, which is a part of Turkish carpet art, with contemporary interpretation in textiles
MURAT ATUKEREN
Sanatta Yeterlik
Türkçe
2014
Güzel SanatlarHaliç ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
PROF. DR. ESİN SARIOĞLU
- Anadolu Türk halı sanatında Mucur halıları: Motif ve kompozisyon özellikleri
Mucur rugs in Anatolian Turkish carpet art: Features of motif and composition
HASAN SABETAY ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Sanat TarihiHitit Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÇİĞDEM KARAÇAY
- Çağdaş resim sanatında geleneksel Türk el sanatları yansıması
The reflection of traditional Turkish handicrafts in contemporary art of painting
CANAN YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Güzel SanatlarAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiBileşik Sanatlar Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. CENGİZ SAVAŞ
- İslamiyet öncesi Türk kültüründeki kaya resimlerinin Türk halı motifleri ile ilişkisi
The relationship between prehi̇storic rock drowings in Turkish culture and Turkish carpet ornaments
ZEKİ ÖZKARTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
El SanatlarıSüleyman Demirel ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. N. RENGİN OYMAN