Beyaz eşya sektöründe verimlilik ve etkinlik analizi
Productivity and efficiency analysis in the white goods sector
- Tez No: 1004231
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖZLEM TOPÇUOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Ekonomik verimlilik, Teknik etkinlik, Economic efficiency, Technical efficiency
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İktisat Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İktisat Teorisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Beyaz eşya sektörü, yüksek katma değer üretme kapasitesi, güçlü ihracat potansiyeli ve teknolojik yeniliklerle desteklenen üretim yapısıyla Türkiye ekonomisinde stratejik bir konuma sahiptir. Bu sektörde verimlilik, kaynakların maksimum çıktı üretimi yönünde etkin kullanımı anlamına gelirken; etkinlik, işletmelerin mevcut girdilerle potansiyel üretim sınırına ne ölçüde yaklaştığını ifade etmektedir. Dolayısıyla, verimlilik ve etkinlik analizi sektörde rekabet gücünün, sürdürülebilir büyümenin ve finansal dayanıklılığın ölçülmesi açısından büyük öneme sahiptir. Bu çalışma, Türkiye beyaz eşya sektöründe faaliyet gösteren firmaların 2014-2022 dönemindeki verimlilik ve etkinlik düzeylerini analiz etmeyi ve bu düzeyleri etkileyen finansal belirleyicileri ortaya koymayı amaçlamaktadır. Analiz kapsamında sektörde yer alan yedi firmanın teknik etkinlik ve toplam etkinlik skorları Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi kullanılarak hesaplanmıştır. Zaman içerisindeki verimlilik değişimi ise Malmquist Toplam Faktör Verimliliği (TFV) Endeksi aracılığıyla belirlenmiştir. Ayrıca etkinliği etkileyen finansal değişkenler Lojistik Regresyon Modeli ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, incelenen dönemde Malmquist TFV endeksinin ortalama olarak 1'in üzerinde gerçekleştiğini ve sektör genelinde verimlilik artışı yaşandığını göstermektedir. Ortalama teknik etkinlik değişim endeksi 1,038, teknolojik değişim endeksi ise 1,028 olarak hesaplanmıştır. En yüksek verimlilik artışı 2022 yılında %4,2 oranında gerçekleşmiştir. Lojistik regresyon analizi sonuçları, Net Kâr Marjı ile Alacak Devir Hızının firmaların etkin olma olasılığını pozitif yönde ve istatistiksel olarak anlamlı düzeyde etkilediğini ortaya koymaktadır. Buna karşılık, Maddi Duran Varlıklar/Özkaynaklar oranının etkinlik düzeyi üzerinde negatif yönlü ve anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Genel olarak değerlendirildiğinde, sektör genelinde gözlenen verimlilik artışında teknolojik değişimin belirleyici bir unsur olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Bununla birlikte, ölçek etkinliği bulguları bazı firmalar açısından iyileştirme potansiyelinin bulunduğunu göstermekte ve kaynak kullanımının ölçek düzeyinde daha dengeli ve etkin biçimde düzenlenmesinin önemine işaret etmektedir
Özet (Çeviri)
The white goods sector holds a strategic position in the Turkish economy due to its high value-added production capacity, strong export potential, and production structure supported by technological innovations. In this sector, productivity refers to the efficient use of resources toward maximizing output, whereas efficiency denotes the extent to which firms approach the potential production frontier with their existing inputs. Therefore, productivity and efficiency analyses are of great importance in terms of measuring competitiveness, sustainable growth, and financial resilience within the sector. This study aims to analyze the productivity and efficiency levels of firms operating in the Turkish white goods sector during the 2014-2022 period and to identify the financial determinants affecting these levels. Within the scope of the analysis, the technical efficiency and overall efficiency scores of seven firms operating in the sector were calculated using the Data Envelopment Analysis (DEA) method. Changes in productivity over time were determined through the Malmquist Total Factor Productivity (TFP) Index. In addition, the financial variables affecting efficiency were analyzed using the Logistic Regression Model. The findings indicate that the average Malmquist TFP index was greater than 1 during the examined period, demonstrating an overall increase in productivity across the sector. The average technical efficiency change index was calculated as 1.038, while the technological change index was found to be 1.028. The highest productivity increase was recorded in 2022, at a rate of 4.2%. The results of the logistic regression analysis reveal that Net Profit Margin and Accounts Receivable Turnover positively and statistically significantly affect the probability of firms being efficient. In contrast, the ratio of Tangible Fixed Assets to Equity was found to have a negative and statistically significant effect on efficiency levels. Overall, it is concluded that technological change constitutes a determining factor in the productivity growth observed across the sector. Nevertheless, the scale efficiency findings indicate that there remains improvement potential for certain firms and highlight the importance of regulating resource utilization at the scale level in a more balanced and efficient manner.
Benzer Tezler
- Endüstri 4.0 uygulamalarının makine verimliliğine etkisi ve beyaz eşya üretim sektöründe bir uygulama
Effects of industry 4.0 implementation on machine efficiency and an application on home appliance production sector
UMUT AK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM UÇAL SARI
- Türkiye'deki illerin beyaz eşya satış verimliliklerinin veri zarflama analizi ile değerlendirilmesi
Province based efficiency assessment of white goods sales in Turkey with data envelopment analysis
GÖKBERK SEVİNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZGÜR KABAK
- Eko tasarım kapsamında beyaz eşya sektörüne yönelik etkinlik analizi çalışması
Efficiency analysis study in white goods sector within framework of eco design
AHMET EREN TOPCU
- Beyaz eşya sektöründe elektrik tüketim tahmini ve alarm uygulaması
Electricity consumption forecasting and alarm application in the white goods sector
AYŞE İREM KİLİTCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolDüzce ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İREM DÜZDAR
- Üretim sistemlerinde çekme tipi esaslı iç lojistik sistemi tasarımına yönelik bütünleşik bir metodoloji önerisi: Beyaz eşya sektöründe bir uygulama
An integrated methodology proposal for towing type based internal logistics system design: An application in the household appliances sector
TUBA TOPUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Endüstri ve Endüstri Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMRE ÇEVİKCAN