Kentsel mekânın“katmanlılık/palimpsest”kavramı üzerinden dekonstrüktivist okuması
A deconstructivist reading of urban space through the concept of“layering/palimpsest”
- Tez No: 1004544
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NEVBAHAR ATALAY
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Okan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mimarlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
20.yüzyılın son çeyreğinde mimarlık ve kent kuramındaki değişim ve dönüşümler, fiziksel ve anlamsal derinlik katmıştır. Mekân anlam, bellek ve kimlik katmanları ile birlikte değerlendirilmiştir.“Dekonstrüktivizm,”bütünlük ve düzen ilkelerini destekleyen“modernizm”akımına karşı bir duruş sergileyerek parçalanma, yönsüzlük ve boşluk kavramlarını vurgulamış ve çok katmanlı bir yapıyı öne çıkarmıştır. Bu yaklaşım, katmanlılığı biçimsel ve kavramsal düzeyde tarihsel ve anlamsal çeşitliliği ortaya çıkaran bir düşünme tarzı olmuştur. Bu tez, dekonstrüktivist düşüncenin kent ve mekân üzerindeki etkilerini,“palimpsest”kavramı üzerinden incelemektedir. Dekonstrüktivist düşüncenin teorik temeli postyapısalcı düşünce ve Jacques Derrida'nın yapısöküm teorisinden gelmektedir. Katmanlılık kavramı ile kentsel anlatılar arasındaki ilişki Bernard Tschumi, Peter Eisenman, Daniel Libeskind ve Zaha Hadid gibi dekonstrüktivist mimarların projeleri üzerinden ele alınmıştır. Bu çalışmada nitel ve nicel yöntemler bir arada kullanılmış ve örnek olay analizi ile desteklenmiştir. Bu bağlamda seçilmiş olan Berlin Yahudi Müzesi, Parc de la Villette, Rosenthal Çağdaş Sanat Merkezi ve Wexner Center for the Arts yapıları katmanlılık üzerinden biçimsel, mekânsal ve deneyimsel açılardan analiz edilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, katmanlılığın dekonstrüktivist mimarlıkta biçimsel ve kentsel mekânda çoklu anlam üretimini destekleyen eleştirel bir düşünce ve tasarım yaklaşımı olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, modernizm sonrasında gelişen dönemde kentsel mekânın çok katmanlı, kırılgan, parçalı ve hafıza odaklı yapısını anlamayı sağlarken; katmanlılık kavramı üzerinden dekonstrüktivist yaklaşımın kent mimarlığına ilişkin yeni okuma olanaklarını da ortaya koymaktadır. Bu bağlamda“palimpsest”kavramı, dekonstrüktivist mimarlığın kentsel mekânda yarattığı çok katmanlı dönüşümü zamansal ve anlamsal katmanlar üzerinden okunabilir kılan eleştirel bir yaklaşım olarak ele alınmaktadır.
Özet (Çeviri)
The changes and transformations in architecture and urban theory in the last quarter of the 20th century have added physical and semantic depth. Space has been evaluated in terms of layers of meaning, memory, and identity.“Deconstructivism”has emphasized the concepts of fragmentation, directionlessness, and emptiness, presenting a stance against the“modernism”movement that supports the principles of unity and order, and has brought a multi-layered structure to the fore. This approach has become a way of thinking that reveals historical and semantic diversity at the formal and conceptual levels of layering. This thesis examines the effects of deconstructivist thought on the city and space through the concept of“palimpsest.”The theoretical basis of deconstructivist thought stems from poststructuralist thought and Jacques Derrida's deconstruction theory. The relationship between the concept of stratification and urban narratives has been examined through the projects of deconstructivist architects such as Bernard Tschumi, Peter Eisenman, Daniel Libeskind, and Zaha Hadid. This study uses both qualitative and quantitative methods and is supported by case studies. In this context, the Berlin Jewish Museum, Parc de la Villette, Rosenthal Center for Contemporary Art, and Wexner Center for the Arts were selected and analyzed in terms of form, space, and experience through the lens of layering. The findings of the study show that layering is a critical approach to thinking and design that supports the production of multiple meanings in formal and urban space in deconstructivist architecture. This study enables an understanding of the multi-layered, fragile, fragmented, and memory-focused structure of urban space in the period following modernism; it also reveals new possibilities for reading deconstructivist approaches to urban architecture through the concept of layering. In this context, the concept of“palimpsest”is considered a critical approach that makes the multi-layered transformation created by deconstructivist architecture in the urban space readable through temporal and semantic layers.
Benzer Tezler
- Sosyo-mekânsal katmanların kent kimliğine katkısı: Bursa hisar surları ve etkileşim çevresinin incelenmesi
The contribution of socio-spatial layers to urban identity: an examination of bursa hisar ramparts and their surrounding interaction zones
MERVE YALÇINKAYA TAŞKESEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
MimarlıkBursa Teknik ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERSAN KOÇ
- Zaman, mekân ve varlık'ın kolektif belleğinde palimpsest kavramı
The concept of palimpsest in the collective memory of time, space and existence
ALİ SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
MimarlıkYıldız Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAİME HÜLYA BERKMEN
- Reconstruction of urban space through the dialectics of global and local: evolution of urban space in Sultanahmet-İstanbul
Küresel ve yerel arasındaki diyalektik içinde kentsel mekanın yeniden kurulması: İstanbul Sultanahme'de kentsel mekanın evrimi
BERİN F. GÜR
Doktora
İngilizce
1999
Jeoloji MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖNÜL EVYAPAN
- Kentsel dönüşümle değişen gündelik hayatın ritimanalizi: Sütlüce- Örnektepe kentsel dönüşüm alanı örneği
Rhythm analysis of everyday life changing wiht urban transformation: Sütlüce- Örnektepe urban transformati on area example
ÖZGE KARAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Şehircilik ve Bölge PlanlamaÇankaya ÜniversitesiKentsel Tasarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ ALTAY KAYA
- Katmanlı ve zamansız bir kent olarak İstanbul: Metrobüs aksı üzerinden bir okuma
Istanbul as a layered and timeless city: A reading through the metrobus axis
EGE ÖZKALAN