Hipertansiyon hastalarında kullanılan sosyal bilişsel öğrenme kuramına dayalı mobil uygulamanın ilaç tedavisine uyum ve hipertansiyon öz etkililiği düzeyine etkisi: Randomize kontrollü çalışma
Effect of a social cognitive theory–based mobile health application on medication adherence and hypertension self-efficacy in patients
- Tez No: 1005380
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADİLE TÜMER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Halk Sağlığı, Kardiyoloji, Nursing, Public Health, Cardiology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, hipertansiyon hastalarında kullanılan sosyal bilişsel öğrenme kuramına dayalı mobil uygulamanın ilaç tedavisine uyum ve hipertansiyon öz etkililiği düzeyine etkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, ön test–son test, kontrol gruplu randomize kontrollü deneysel bir çalışmadır. Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Hastanesi kardiyoloji polikliniğinde takip edilen hipertansiyon hastalarında yürütülmüştür (deney grubu=44, kontrol grubu=42). Hemşirelik girişimi olarak, deney grubundaki hastalar üç ay süreyle mobil uygulamayı kullanmıştır. Bu süreçte deney ve kontrol grubu rutin sağlık bakım hizmeti almaya devam etmiştir. Veriler 1 Aralık 2024- 1 Mart 2025 tarihleri arasında, Tanıtıcı Bilgiler Formu, Hipertansiyon Öz-Etkililik Ölçeği ve İlaç Tedavisine Uyum Öz-Etkililik Ölçeği Kısa Formu ile toplanmıştır. Veri analizinde tanımlayıcı istatistikler, bağımlı örneklem t testi, bağımsız örneklem t testi, Wilcoxon signed-rank ve Mann–Whitney U testleri kullanılmıştır. Mobil uygulama girişimi öncesinde deney ve kontrol gruplarında hipertansiyon öz etkililik ve ilaç tedavisine uyum öz etkililik ölçeği puanları benzer ve ortalamaya yakın bulunmuştur. Girişim sonrasında deney grubunda her iki öz etkililik ölçeği puanlarında istatistiksel olarak anlamlı artış saptanmış (p<0.05); hipertansiyon öz etkililiği ortalama düzeyde, ilaç tedavisine uyum öz etkililiği ise ortalamanın üzerinde değerlendirilmiştir. Kontrol grubunda ise girişim sonrası ölçek puanlarında anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0.05). Girişim sonrası deney grubunun sistolik kan basıncı değerlerinde anlamlı bir düşüş belirlenirken (p<0.05), diyastolik kan basıncında anlamlı bir değişiklik belirlenmemiştir (p>0.05). Sonuç olarak, hipertansiyon hastalarında kullanılan sosyal bilişsel öğrenme kuramına dayalı mobil uygulama, deney grubunda ilaç tedavisine uyum ve hipertansiyon öz etkililiği düzeyini artırmış, sistolik kan basıncını düşürmede etkili olmuştur.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the effect of a Social Cognitive Learning Theory–based mobile application used in patients with hypertension on medication adherence and hypertension self-efficacy levels. The research was designed as a pretest–posttest, randomized controlled experimental study with a control group. It was carried out among patients with hypertension who were being followed in the cardiology outpatient clinic of Aydın Adnan Menderes University Hospital (experimental group = 44, control group = 42). As a nursing intervention, patients in the experimental group used a mobile health application for three months. During this period, both the experimental and control groups continued to receive routine healthcare services. Data were collected between December 1, 2024, and March 1, 2025, using the Descriptive Information Form, the Hypertension Self-Efficacy Scale, and the Medication Adherence Self-Efficacy Scale–Short Form. Descriptive statistics, paired sample t-test, independent sample t-test, Wilcoxon signed-rank test, and Mann–Whitney U test were used for data analysis. Before the mobile application intervention, hypertension self-efficacy and medication adherence self-efficacy scale scores were similar and close to the mean in both the experimental and control groups. After the intervention, a statistically significant increase was observed in both self-efficacy scale scores in the experimental group (p < 0.05); hypertension self-efficacy was evaluated at a moderate level, while medication adherence self-efficacy was above average. No significant difference was found in post-intervention scale scores in the control group (p > 0.05). Following the intervention, a significant decrease was detected in systolic blood pressure values in the experimental group (p < 0.05), whereas no significant change was observed in diastolic blood pressure (p > 0.05). In conclusion, the Social Cognitive Learning Theory–based mobile application used in patients with hypertension increased medication adherence and hypertension self-efficacy levels and was effective in reducing systolic blood pressure.
Benzer Tezler
- Üçüncü basamak bir hastanenin aile hekimliği polikliniğine başvuran yetişkin hastaların göz sağlığı okuryazarlığının değerlendirilmesi
Evaluation of eye health literacy in adult patients presenting to a family medicine outpatient clinic of a tertiary care hospital
MERVE AYÇİN EROL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile Hekimliğiİstanbul Medeniyet ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HACER HİCRAN MUTLU
- Kardiyovasküler hastalıklardan primer korunma amaçlı risk değerlendirmesinde koroner BT anjiyografinin ve kişinin yaşam tarzı alışkanlıklarının rolü
The role of coronary CT angiography and personal life-style habits in risk assessment for primary protection from cardiovascular diseases
HATİCE İREM ÜZÜMCÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
KardiyolojiDokuz Eylül ÜniversitesiKardiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU ÖZPELİT
- Esansiyel hipertansiyonlu hastaların tedaviye uyumu ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between treatment adaptation and life satisfaction of patients with essential hypertension
EYLEM KORUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
HemşirelikAydın Adnan Menderes Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NEŞE ERDEM
- İç hastalıkları yoğun bakım ünitelerinde güneş ışığının ve daimi refakatçi faktörünün deliryum üzerine etkisi
The effect of sunlight and the presence of companions on the presence or absence of delirium in patients receiving treatment in the intensitive care unit
MUHAMMED HÜSEYİN YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY YILMAZ ÇAKMAK
DR. AHMET GÖKHAN AKDAĞ
- Hemodiyaliz hastalarında malnütrisyon inflamasyon skoru ile ilişkili tıbbi, sosyal ve demografik faktörler
Medical, social and demographic factors related to malnutrition and inflammation score in hemodialisis patients
OSMAN SERTAÇ ÇAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
İç HastalıklarıErzincan Binali Yıldırım Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADALET ÖZÇİÇEK