Erzincan ilindeki aile sağlığı merkezinde görevli hekim ve hemşirelerin tüberkülozda doğrudan gözetim tedavisine yaklaşımlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the approaches of physicians and nurses working in family health centers in Erzincan province to directly observed treatment in tuberculosis
- Tez No: 1008564
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERSAN GÜRSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan aile hekimleri ve hemşirelerin tüberküloz (TB) hastalığına ilişkin bilgi, tutum ve uygulama düzeylerini değerlendirmek ve TB kontrol programının önemli bileşenlerinden biri olan doğrudan gözetimli tedavi (DGT) uygulamalarına yönelik farkındalıklarını belirlemektir. Yöntem: Kesitsel tipte planlanan bu araştırma, 01.08.2025–01.03.2026 tarihleri arasında Erzincan ilinde bulunan Aile Sağlığı Merkezlerinde (ASM) gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın evrenini ASM'lerde görev yapan aile hekimleri ve hemşireler oluşturmuştur. Çalışmaya gönüllü katılım esasına göre toplam 153 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Veriler, literatür doğrultusunda hazırlanmış 40 soruluk anket formu ile toplanmıştır. Anketin ilk 15 sorusu katılımcıların sosyodemografik özelliklerini, kalan 25 sorusu ise TB hastalığına ilişkin bilgi, görüş ve tutumlarını değerlendirmeye yöneliktir. Veriler yüz yüze görüşme ve çevrim içi anket yöntemiyle elde edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 34 yıl, meslekte toplam çalışma süresi ortalama 11 yıl ve ASM'de çalışma süresi ortalama 6 yıl olarak bulunmuştur. Günlük bakılan hasta sayısı ortalama 60 olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %59,5'i kadın, %40,5'i erkek olup %53,6'sı aile hekimi ve %46,4'ü hemşiredir. Hekimlerin büyük bölümünü pratisyen aile hekimleri oluşturmaktadır. Katılımcıların %48,4'ü üniversite eğitimi sırasında TB hastası ile karşılaştığını, %54,9'u ise mesleki pratiğinde TB tanılı hasta ile çalıştığını bildirmiştir. DGT uygulamasında daha önce görev aldığını belirtenlerin oranı %50,3'tür. Katılımcıların %56,2'si TB konusunda eğitim aldığını ifade etmesine rağmen genel bilgi düzeyinin çoğunlukla orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Sonuç: Birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapan sağlık çalışanlarının önemli bir kısmının TB hastaları ile karşılaşmasına rağmen bilgi düzeylerinin çoğunlukla orta seviyede olduğu görülmüştür. Ayrıca DGT uygulamalarına katılımın sınırlı olması, TB kontrol programlarının sahadaki uygulanabilirliği açısından geliştirilmesi gereken alanların bulunduğunu göstermektedir. Bu kapsamda özellikle sağlık çalışanlarının tüberkülozun tanı, tedavi ve izlem süreçleri ile temaslı takibi konularındaki bilgi düzeylerinin artırılması, DGT uygulamalarında 2 birinci basamak sağlık çalışanlarının daha aktif rol almasının sağlanması ve aile sağlığı merkezleri ile verem savaş birimleri arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesi önem taşımaktadır. Bu doğrultuda sağlık çalışanlarının bilgi ve farkındalığını artırmaya yönelik düzenli hizmet içi eğitim programlarının planlanması ve uygulamaya yönelik süreçlerin güçlendirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to evaluate the knowledge, attitudes, and practices of family physicians and nurses working in primary health care regarding tuberculosis and to determine their awareness of Directly Observed Treatment (DOT), which is one of the key components of tuberculosis control programs. Methods: This cross-sectional study was conducted between August 1, 2025 and March 1, 2026 in Family Health Centers located in Erzincan province. The study population consisted of family physicians and nurses working in these centers. A total of 153 healthcare professionals were included in the study on a voluntary basis. Data were collected using a 40-item questionnaire prepared in accordance with the literature. The first 15 questions assessed the sociodemographic characteristics of the participants, while the remaining 25 questions evaluated their knowledge, opinions, and attitudes regarding tuberculosis. Data were obtained through face-to-face interviews and online surveys. Results: The mean age of the participants was 34 years, the mean total professional experience was 11 years, and the mean duration of employment in Family Health Centers was 6 years. The average number of patients seen per day was 60. Of the participants, 59.5% were female and 40.5% were male; 53.6% were family physicians and 46.4% were nurses. The majority of the physicians were general practitioners working as family physicians. Among the participants, 48.4% reported encountering a tuberculosis patient during their university education, while 54.9% stated that they had worked with a patient diagnosed with tuberculosis during their professional practice. The proportion of participants who had previously taken part in Directly Observed Treatment was 50.3%. Although 56.2% of the participants reported receiving training on tuberculosis, the overall level of knowledge was found to be mostly moderate. Conclusion: 4 Although a significant proportion of healthcare professionals working in primary health care encounter tuberculosis patients, their level of knowledge was found to be mostly moderate. In addition, the limited participation in Directly Observed Treatment indicates that there are areas that need improvement regarding the field implementation of tuberculosis control programs. In this context, it is important to enhance healthcare workers' knowledge regarding the diagnosis, treatment, follow-up processes, and contact tracing of tuberculosis, to increase the active involvement of primary health care workers in Directly Observed Treatment practices, and to strengthen coordination between Family Health Centers and tuberculosis dispensaries. Accordingly, it is recommended that regular in-service training programs be planned to improve healthcare workers' knowledge and awareness and that implementation processes be strengthened.
Benzer Tezler
- Erzincan ilinde aile sağlığı merkezlerinde çalışan sağlık profesyonellerinin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu hakkındaki tutum ve görüşleri
Attitudes and opinions of healthcare professionals working in family health centers in Erzincan regarding attention deficit and hyperactivity disorder
SALİH EREN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSAN GÜRSOY
- Aile hekimliği anabilim dalları ve klinikleri dışında hazırlanan, aile hekimliği ve birinci basamak ile ilişkili uzmanlık tezlerinin bibliyometrik analizi
Bibliometric analysis of family medicine and primary care related specialty thesis prepared outside of family medicine departments and clinics
YAVUZ SELİM APAYDIN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSAN GÜRSOY
- Ergenlerde akran zorbalığı ile ebeveynlerin çocuk yetiştirme tutumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determination of the relation between peer bullying in adolescents and child rearing attitudes of parents
GÜLSÜN AYRAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDA ÇELEBİOĞLU
- İstismar ve ihmalin çocuklar üzerindeki fiziksel ve psikolojik etkilerinin incelenmesi
Examination of the physical and psychological effects of abuse and neglect on children
MELTEM CAN ÖZCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
HemşirelikAtatürk ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDA ÇELEBİOĞLU
- Yönetici,öğretmen ve öğretmen adaylarının eğitim yönetimindeki paradigmaları benimseme düzeyleri: İzmir ili örneği
The acceptance level of school principals, teachers and teacher candidates about the paradigms in educational administration: Izmir city sample
ÖZGE ÖZTÜRK ERZİNCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2012
Eğitim ve ÖğretimEge ÜniversitesiEğitim Yönetimi, Teftişi, Planlaması ve Ekonomisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. HAKAN ATILGAN