Türkiye'de tıp doktorlarının vergi bilinci ve uyumu üzerine ampirik bir değerlendirme
An empirical assesment of tax awareness and compliance among medical doctors in Turkey
- Tez No: 1008662
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DİLEK GÖZE KAYA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Maliye, Finance
- Anahtar Kelimeler: Kamu maliyesi, Public finance
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Maliye Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Maliye Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'de tıp doktorlarının vergi bilinci ve vergiye uyum düzeylerini çok boyutlu bir perspektifle incelemektir. Vergi uyumu, kamu gelirlerinin sürdürülebilirliği ve vergi sisteminin etkinliği açısından kritik bir olgu olup; ekonomik, psikolojik, sosyolojik ve kültürel unsurların etkileşimiyle şekillenmektedir. Çalışmada öncelikle vergi uyumuna ilişkin teorik çerçeve ele alınmış; vergi ahlakı yaklaşımı, Allingham-Sandmo modeli, Fischer modeli, davranışsal yaklaşım, kaygan zemin yaklaşımı ve mali psikoloji yaklaşımı ayrıntılı biçimde değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, uluslararası literatürdeki eğilimleri ortaya koymak amacıyla Web of Science veri tabanından elde edilen makaleler üzerinde bibliyometrik analiz yapılmıştır. Analizler sonucunda, yayınların yıllar içerisindeki gelişimi, en çok atıf alan çalışmalar, yazar, kurum ve ülke iş birlikleri ile anahtar kelime ağları incelenmiştir. Bulgular, vergi uyumu araştırmalarının giderek artan biçimde güven, etik ve davranışsal ekonomi gibi kavramlar etrafında şekillendiğini ortaya koymuştur. Üçüncü bölümde ise Türkiye'de görev yapan 523 hekim üzerinde anket uygulanmış; demografik özellikler, çalışma sektörü (kamu/özel), gelir düzeyi ve mükellefiyet türü gibi değişkenler ile vergi uyumu arasındaki ilişkiler istatistiksel olarak analiz edilmiştir. Sonuçlar, vergi uyumunun özellikle yapısal faktörlerden etkilendiğini göstermektedir. Kamu sektöründe çalışan hekimlerin gönüllü uyum düzeyleri daha yüksek bulunurken, özel sektör hekimlerinin vergi kaçırmaya daha eğilimli oldukları tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra, vergiye ilişkin etik algılar ve kamu hizmetlerinin finansmanına dair farkındalığın da uyum davranışını önemli ölçüde şekillendirdiği görülmüştür. Bu araştırma, meslek grupları özelinde vergi uyumunu inceleyen sınırlı sayıdaki çalışmalara katkı sunmakta; sağlık sektöründe çalışan mükelleflerin vergiye yönelik tutumlarını ortaya koyarak politika yapıcılar için yol gösterici sonuçlar üretmektedir. Bulgular, vergi uyumunun yalnızca yaptırımlar ve ekonomik teşviklerle değil; aynı zamanda güven, adalet algısı, mesleki etik ve toplumsal bilinç ile güçlendirilebileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
The primary aim of this thesis is to examine the tax awareness and compliance levels of medical doctors in Turkey from a multidimensional perspective. Tax compliance is a crucial issue for the sustainability of public revenues as well as for the fairness and efficiency of the tax system. The first part of the study reviews the theoretical foundations of tax compliance, including the tax morale approach, the Allingham-Sandmo model, the Fischer model, the behavioral approach, the slippery slope framework, and the fiscal psychology perspective. In the second part, a bibliometric analysis was conducted using data retrieved from the Web of Science database. The analysis examined the evolution of publications, highly cited studies, co-authorship networks, institutional and country collaborations, and keyword co-occurrences. The findings reveal that research on tax compliance has increasingly evolved into an interdisciplinary field shaped by concepts such as trust, ethics, and behavioral economics. In the third part, a survey was conducted among 523 medical doctors working in Turkey to assess their tax awareness and compliance levels. Statistical analyses were performed considering demographic variables, employment sector (public/private), income level, and type of tax liability. The results show that compliance is more strongly influenced by structural factors than by demographic characteristics. Public sector doctors demonstrate higher levels of voluntary compliance, while private sector doctors are more prone to tax evasion. Furthermore, ethical perceptions and awareness of the role of taxes in financing public services significantly shape compliance behavior. In conclusion, this study contributes to the limited body of research focusing on professional groups by presenting empirical evidence from the medical profession. The findings indicate that strengthening voluntary compliance requires not only deterrence and enforcement mechanisms but also fairness, transparency, and trust-building policies, particularly for private sector practitioners.
Benzer Tezler
- Neoliberal subjectification through family medicine model in Turkey: An online ethnography
Türkiye'de aile hekimliği modeli ve neoliberal öznellik inşası
EMİNCAN FİDAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
Siyasal BilimlerGalatasaray ÜniversitesiSiyaset Bilimi Ana Bilim Dalı
DR. CEMİL YILDIZCAN
- COVID-19 pandemisinin anesteziyoloji ve reanimasyon uzmanları ve araştırma görevlilerindeki stres üzerine olan etkisi
The effect of the COVID-19 pandemic on stress level of anesthesiology and reanimation specialists and research assistants
GÖZDE CİNGİZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Anestezi ve ReanimasyonAnkara ÜniversitesiAnesteziyoloji ve Reanimasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MENEKŞE ÖZÇELİK
UZMAN VOLKAN BAYTAŞ
- Türkiye'de sağlık alanında dönüşüm: Sembolik güç ve sembolik şiddet ilişkisi
Transformation in the health field in Turkey: The relation between symbolic power and symbolic violence
ALEV AKBAL
Doktora
İngilizce
2018
SosyolojiAnkara ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M. AYTÜL KASAPOĞLU
- A Suggested English language teaching program for Gülhane Military Medical Academy
Gülhana Askeri Tıp Akademisi için bir İngilizce dil öğretim programı önerisi
RAHİM SARI
Doktora
İngilizce
2003
Eğitim ve ÖğretimOrta Doğu Teknik Üniversitesiİngiliz Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HÜSNÜ ENGİNARLAR
- Aile hekimliği çekirdek yeterlilikleri bakış açısıyla birinci basamakta epilepsi yönetimi konusundaki ihtiyaçların belirlenmesi
Identifying the needs for epilepsy management in primary care with the perspective of family medicine core competencies.
ÖZLA ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Aile HekimliğiMarmara ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEMNUNE ÇİĞDEM APAYDIN KAYA