Beğavî'nin Me'âlimü't-Tenzîl adlı tefsiri bağlamında sahâbenin ahlâkî özellikleri
The moral characteristics of the companions in the context of al-Baghawī's Tafsīr Maʿālim al-Tanzīl
- Tez No: 1009317
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET YUSUF HAKLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Beğavî'nin Me'âlimü't-Tenzîl adlı tefsiri bağlamındaki bu çalışma, sahâbenin ahlâkî özelliklerini özellikle âyetlerin nüzûl sebepleri çerçevesinde incelemektedir. Vahyin ilk muhatapları olan sahâbenin ahlâkî inşasının, Kur'an bütünlüğü içerisinde ve bir tefsir merkez alınarak sistematik biçimde ele alınmamış olması, araştırmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Beğavî'nin yorum ve rivâyetleri merkeze alınmış; erken dönem müfessirleri ile Taberî, Râzî, İbn Atıyye, Kurtubî, Zemahşerî ve Âlûsî gibi müfessirlerin yaklaşımları ahlâk merkezli karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. İslâm'a girişleriyle sahâbe olma sürecine giren ilk Müslümanların câhiliye döneminden kalma ahlâkî zaaflardan tedrici biçimde arındıkları; beşerî zaaflardan kaynaklanan hataların ise vahiy ve nebevî rehberlik yoluyla düzeltildiği tespit edilmiştir. Ayrıca iman, amel ve ahlâk bütünlüğü içerisinde şekillenen bir şahsiyet yapısının ortaya çıktığı görülmektedir. Bunun yanında vahyin ve nübüvvetin dönüştürücü gücünün ve ahlâkî eğitiminin birey ve toplum üzerindeki yansımalarının günümüz açısından da değerlendirilebilir nitelikte olduğu anlaşılmaktadır. Sahâbe, bu çalışma çerçevesinde yalnızca tarihî bir topluluk olarak değil, Kur'an ve sünnetin rehberliğinde şekillenen bir örneklik olarak ele alınmıştır.
Özet (Çeviri)
This study, conducted within the framework of al-Baghawî's Ma'âlim al-Tanzîl, examines the moral characteristics of the Companions (sahâbah), particularly in light of the occasions of revelation (ashâb al-nuzûl). The point of departure fort his research lies in the fact that the moral formation of the Companions—who were the first recipients of revelation— has not been systematically addressed within the holistic framework of the Qur'an and through a single exegetical work. The study centers on al-Baghawî's imterpretations, while also comparatively evaluating the approaches of early exegetes as well as prominent commentators such as al-Tabarî, al-Râzî, İbn 'Atiyya, al-Qurtubî, al-Zamakhsharî and al-Âlûsî from a moral perspective. It has been determined that the early Muslims, upon embracing Islam and entering the process of becoming Companions, gradually purified themselves from the moral shortcomings of the pre-Islamic (Jâhiliyyah) period; and that errors arising from human weaknesses werw corrected through revelation and Prophetic guidance. Furthermore, it is observed that a model personality structure emerged within the integrated framework of faith (îmân), action ('amal) and morality (akhlâq). In addition, the transformative power of revelations that remain relevant for both individuals and society in the present day. In this study, the Companions are not treated merely as a historical community, but rather as a model exemplifying a way of life shaped under the guidance of the Qur'an and the Sunnah.
Benzer Tezler
- Beğavî'nin Meâlimu't-Tenzîl isimli tefsirindeki hadislerin tahriç ve değerlendirilmesi (Âl-i İmrân sûresi 1-120. ayetler)
The extraction and evaluation of hadiths in the commentary of al-Baghawi titled maalim at-Tanzil (1st – 120th verses of surah Âl-i İmran)
NEBAHAT GÜNEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MUSA ERKAYA
- Sa'lebî'nin el-Keşf Ve'l-Beyân ile Beğavî'nin Me'âlimu't-tenzîl adlı tefsirlerinin şekil ve muhteva açısından karşılaştırılması
Comparison of Sa'lebi's tafsir al-kashf wa-al-beyan and begavi̇'s tafsir me'alim al-tenzil in terms of shape and content
HİLAL YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DinRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULLAH AYGÜN
- Beğavî'nin Meâlimü't-Tenzîl İsimli Tefsirindeki hadislerin tahriç ve değerlendirilmesi (Furkan, Şuarâ, Neml, Kasas, Ankebût ve Rûm Sûreleri)
The Extraction and evaluation Of Hadiths In The Commentary Of al-Baghawi Titled Ma'alim at-Tanzil (Surat al-Furqân, al-Shuarâ, al-Naml, al-Qasas, al-Ankabût And al-Rûm)
FATİH ŞAKACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSA ERKAYA
- Kıraat açısından Begavî tefsiri
Begavî's interpretation in view of recitation
NESRİŞAH SAYLAN
Doktora
Türkçe
2015
DinFırat ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. H.MEHMET SOYSALDI
- Meâlimu't-Tenzîl'de bulunan Hafs ve Verş rivayetlerinin derlenmesi ve tahlîli (Meryem-Nâs Arası Sureler)
Collection and direction of the two narrations Hafs and Warsh from the book“Ma'alim Al-Tanzil”. (From Surat Maryam to Al-Nas)
ISRAA MAHMOOD EID
Yüksek Lisans
Arapça
2019
DinMardin Artuklu ÜniversitesiTemel İletişim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDURRAHMAN ENSARİ