Zekâtta tam mülkiyet şartı ve güncel meselelere yansımaları
The condition of complete ownership in zakat and its implications for contemporary issues
- Tez No: 1010234
- Danışmanlar: PROF. DR. ABDULLAH DURMUŞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Ekonomi, Hukuk, Religion, Economics, Law
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2024
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Hukuku Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, zekât yükümlülüğünün temel şartlarından biri olan tam mülkiyet kavramını teorik çerçevesi ve pratik yansımalarıyla incelemektedir. Araştırmanın amacı, tam mülkiyetin fıkhî mahiyetini ortaya koymak ve bu şart ekseninde şekillenen klasik ve güncel zekât meselelerini bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektir. Bu doğrultuda öncelikle fakihlerin tam mülkiyet kavramına yükledikleri anlamlar ile bu şartın gerçekleşmesi için gerekli gördükleri unsurlar ele alınmıştır. Ardından tam mülkiyetin gerçekleşip gerçekleşmediği hususunda ihtilaflı olan meseleler incelenmiştir. Bu kapsamda kamu malları ve belirsiz kişilere vakfedilmiş varlıkların zekâtı değerlendirilmiş; haram mallarda zekât yükümlülüğünün doğup doğmayacağı tartışılmıştır. Tasarruf yetkisine ilişkin kısıtlamalar bağlamında mâl-i dımâr, vasiyet edilen mallar ve rehnedilen malların zekâta tâbi olup olmadığı ele alınmıştır. Ortaklık yapılarının tasarruf yetkisi üzerindeki etkileri incelenirken, modern finansal araçlardan hisse senetleri ve katılma hesaplarında zekâtın nasıl hesaplanacağı ve mükellefiyetin kime ait olduğu analiz edilmiştir. Son olarak alacakların zekâtı, tahsili umulan ve umulmayan alacaklar ayrımı çerçevesinde tam mülkiyet şartı bakımından yeniden değerlendirilmiş; vadeli ve vadesiz banka hesaplarında bulunan varlıklar da güncel bir mesele olarak aynı bağlamda ele alınmıştır. Çalışmada, tam mülkiyetin gerçekleşebilmesi için ayn ve menfaat üzerinde mülkiyetin bulunması, mal sahibinin ilgili varlık üzerinde tasarruf yetkisine sahip olması ve mülkiyetin istikrar kazanmış olması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çerçevede tam mülkiyet şartı, farklı ve güncel varlık türlerinde zekât yükümlülüğünün tespitine yönelik işlevsel bir ölçüt sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the concept of complete ownership, a fundamental precondition for the zakat obligation, through its theoretical framework and practical implications. The aim of this research is to elucidate the fiqhī nature of complete ownership and to evaluate classical and contemporary zakat issues shaped around this condition through a holistic approach. Accordingly, the study first addresses the meanings assigned to the concept of complete ownership by fuqahāʾ and the requisite elements they deem necessary for its realization. Subsequently, it investigates disputed cases regarding whether complete ownership is actualized. In this context, the article evaluates the zakat of public property and assets endowed to unspecified beneficiaries; it further discusses whether illicit wealth generates a zakat liability. Within the context of limitations on the power of disposition, the discussion examines whether unrecoverable wealth (māl al-ḍimār), bequeathed properties, and pledged collaterals are subject to zakat. While examining the impact of partnership structures on disposition rights, the article analyzes how zakat is calculated and who is liable for zakat in relation to modern financial instruments, specifically equities and profit-sharing accounts. Finally, the zakat on receivables is re-evaluated in terms of the condition of complete ownership, utilizing the distinction of collectible and uncollectible debts; funds held in demand and time deposit accounts are also addressed in the same context as a contemporary issue. The study concludes that for complete ownership to be realized, there must be ownership of the ʿayn and manfaʿah, the owner must have the power of disposition over the relevant asset, and the ownership must be stabilized (mustaqir). Within this framework, the condition of complete ownership provides a functional criterion for determining the zakat obligation across various and contemporary asset types.
Benzer Tezler
- İslam Hukukuna göre şirketlerde zekat muhasebesi
Zakah accounting in companies according to Islamic Law
ASMA KHALED M ALI
- Şeyyad Hamza Mi`rac-name
Başlık çevirisi yok
GÜLTEN FEŞEL GÜZELIŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
1996
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiEski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. METİN AKAR
- Zekât-Fitre Nisabı ve günümüz ölçüleriyle yeniden tespiti
The quorom of alms and their distribution as pab lishing them in todays criterion
HÜSEYİN VURAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Sosyal HizmetSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ABDULLAH ÖZCAN
- Varsıllık yoksulluk kavramları ve malî-dinî yükümlülükler
The concepts of wealthiness and poverty and religio-financial obligations
TUĞBA DURU
- الوعي بالزكاة ودورها في التنمية المستدامة: دراسة ميدانيّة عن الأسر المنتجة في المملكة العربية السعودية
Zekat bilinci ve sürdürülebilir kalkınmadaki rolü: Suudi Arabistan'da üretken aileler üzerine bir saha çalışması
AISHO MOHAMED ISSA BARE
Yüksek Lisans
Arapça
2024
Ekonomiİstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesiİslam İktisadı ve Hukuku Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ OMAR KACHKAR