Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenler için dinleme stratejileri eğitiminin dinlediğini anlama, dinleme tutumu ve dinlemeye yönelik öğrenen özerkliğine etkisi
The effect of listening strategies training on listening comprehension, attitude towards listening and listening autonomy among learners of Turkish as a foreign language
- Tez No: 1010644
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA BALCI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Alıcı dil becerileri, Türkçe eğitimi, Türkçe öğretimi, Yabancı dil eğitimi, Yabancı dil öğretimi, Receptive language abilities, Turkish education, Turkish teaching, Foreign language education, Foreign language teaching
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Yabancılara Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yabancı dil öğreniminde en yaygın kullanılan temel dil becerisi olan dinleme, diğer dil becerilerinin gelişimiyle birlikte akademik bilginin edinilmesine de önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Ancak dinleme becerisi, yabancı dil öğretimine dair akademik araştırmalarda en az incelenen beceridir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlere uygulanan dinleme stratejileri öğretiminin dinleme becerisine, dinlemeye yönelik tutuma, öğrenen özerkliğine etkisini incelemektir. Araştırma; dinleme stratejileri öğretiminin uygulama sürecinin planlanmasını, dinleme etkinliklerinin tasarlanması ve üretilmesini, başarı testlerinin geliştirilmesini, öğrenen özerkliği ölçeğinin geliştirilmesi ve uygulanmasını, uygulamalara dair katılımcıların düşünce ve hislerinin ayrıntılı biçimde saptanmasını hedeflediğinden karma yöntem yaklaşımlarından açımlayıcı sıralı desen doğrultusunda yapılandırılmıştır. Araştırmanın uygulama süreci 2024-2025 eğitim-öğretim yılında İstanbul'da bir devlet üniversitesinde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenmekte olan 40 öğrenici ile gerçekleştirilmiştir. Güz döneminde başlayan uygulama sürecinde A1 ve A2 düzeylerinde üçer, B1, B2 ve C1 düzeylerinde ise ikişer etkinlik yapılmıştır. Araştırmanın verileri uygulama öncesinde Katılımcı Bilgi Formu, Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğrenenler için Dinleme Becerisine Yönelik Öğrenen Özerkliği Ölçeği, Türkçeyi Yabancı Dil Olarak Öğrenenler İçin Dinleme Tutumu Ölçeği ve Dinleme Stratejilerinin Öğretimi Kontrol Listesi araçlarıyla; uygulama süresinde her düzey sonunda uygulanan Dinlediğini Anlama Başarı Testleri ile ve Dinleme Stratejilerinin Öğretimi Deney Kümesine Yönelik Görüşme Soruları ile elde edilmiş ve veri çeşitlemesi yapılmıştır. Nicel veriler SPSS 30 programı kullanılarak nitel veriler ise betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, dinleme stratejileri eğitimi verilen öğreniciler ile bu eğitimi almayanlar arasında, dinlediğini anlama becerisinin gelişimi ve dinlemeye yönelik öğrenen özerkliği bakımından deney kümesi lehine anlamlı bir fark olduğu; dinleme yönelik tutumda ise anlamlı bir fark oluşmadığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Listening, the most commonly used core language skill in foreign language learning, also contributes significantly to the development of other language skills and the acquisition of academic knowledge. However, listening skills are the least studied skill in academic research on foreign language teaching. The main objective of this study is to examine the effect of teaching listening strategies to learners of Turkish as. a foreign language on their listening skills, attitudes towards listening, and learner autonomy. The research was structured according to an explanatory sequential design within mixed methods approaches, as it aimed to plan the implementation process of teaching listening strategies; design and produce listening activities; develop achievement tests; develop and apply a learner autonomy scale; and identify participants' thoughts and feelings about the applications in detail. The research was conducted during the 2024-2025 academic year at a state university in Istanbul with 40 students learning Turkish as a foreign language. The application process, which began in the fall semester, consisted of three activities each at A1 and A2 levels and two activities each at B1, B2, and C1 levels. The research data were collected prior to the implementation using the Participant Information Form, the Learner Autonomy Scale for Listening Skills for Learners of Turkish as a Foreign Language, the Attitude Scale for Listening for Learners of Turkish as a Foreign Language, and the Teaching Listening Strategies Checklist. During the implementation period, data was obtained and diversified using Comprehension Achievement Tests administered at the end of each level and Interview Questions for the Teaching of Listening Strategies Experimental Group. Quantitative data were analyzed using the SPSS 30 program, while qualitative data were analyzed using descriptive analysis methods. The results of the study revealed that there was a significant difference in favor of the experimental group in terms of the development of listening comprehension skills and learner autonomy in listening between learners who received listening strategy training and those who did not; however, no significant difference was found in attitudes toward listening.
Benzer Tezler
- Language needs of tertiary-level English-medium departments: A case study of stakeholders' perspective
Yüksek öğretim seviyesi İngilizce bölümlerin dil ihtiyaçları: paydaşların bakış açısından bir vaka çalışması
SİNEM DOĞAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Eğitim ve ÖğretimBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE SELMİN SÖYLEMEZ
- Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dinlemeye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Examining of the learners who are learning Turkish as a foreign language, attitudes towards listening in terms of different variables
ALP POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimMersin ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NAMIK KEMAL ŞAHBAZ
- Türkçe öğrenen Suriyeli kadınların dil öğrenme stratejileri üzerine bir değerlendirme
An assessment of the language learning strategies used by Syrian women learning Turkish as a foreign language
SÜMEYYE ZEREYALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimTokat Gaziosmanpaşa ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAMİ BASKIN
- Üstbilişsel stratejilere dayalı izlencenin Türkçenin ikinci dil olarak öğretiminde dinleme becerisine etkisi
The effect of a curriculum based on metacognitive strategies on listening skills Turkish as a second language
VELİ GÖK
Doktora
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimYıldız Teknik ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TALAT AYTAN
- Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin dinleme becerilerini geliştirmede strateji öğretiminin etkisi
Effect of strategy instruction for developing listening skills of learners of Turkish as a foreign language
MERVE UZUN GÜLKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimBaşkent ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ÇİĞDEM YILDIRIM