Tıflî Ahmed Çelebi Dîvânı'nın tahlîli
Analysis of Tıflî Ahmed Çelebi's Divan
- Tez No: 1010643
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖMER DEMİRBAĞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Eski Türk Edebiyatı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şairlik, meddahlık, nedimlik ve hattatlık özellikleri ile ön plana çıkan XVII. yüzyıl divan şairi Tıflî Ahmed Çelebi, divan şiiri geleneğine bağlı kalarak zengin bir Divan tertip etmiştir. Kalemi oldukça güçlü olup kıvrak zekâlı bir şairdir. Tezkirelerde adına sıkça rastlanan Tıflî Ahmed Çelebi, şairlik ve meddahlık özellikleri ile tezkire yazarlarının dikkatini kısa zamanda çekmeyi başarmış; tezkire yazarları da tezkirelerinde Tıflî'nin şairliği ile meddahlığını övmüşlerdir. Tıflî, Sultan IV. Murad'ın meclisinde bulunmuş, güzel hikâyeler anlatarak padişahın nedimliğini yapmıştır. Bu çalışmanın amacı, XVII. yüzyıl divan şairi olan ve yaşadığı devirde“Tıflî”lakabıyla tanınan Tıflî Ahmed Çelebi'nin“Divan”adlı eserinin tahlilinin yapılmasıdır. Bu çalışma ile şairin kültürel birikimi, şairin divan edebiyatı ile olan ilişkisi, etkilediği ve etkilendiği şairler, şairin ait olduğu edebî ekol veya ekoller gibi hususlar tespit edilmeye çalışılmıştır. Divan“Din-Tasavvuf, Cemiyet, İnsan ve Tabiat”ana başlıkları üzerinden tahlile tabi tutulmuştur. Divan'daki beyitlerde bulunan mazmunlardan hareketle konu ile alakası olduğu düşünülen beyitler akademik fişleme tekniği ile alınarak çalışmaya dâhil edilmiş ve söz konusu beyitler yorumlamaya tabi tutulmuştur. Yorumlanan beyitler, çalışmada ana başlıklar ve alt başlıklar hâlinde verilmiştir. Araştırma sonucunda Tıflî Ahmed Çelebi Divanı'nda 248 adet şiir bulunduğu, kasidelerinin toplam beyit sayısının 1021, gazellerinin ise 1012 olduğu, şairin Divan'ında en çok gazel nazım şekli ile şiirler kaleme aldığı, İran edebiyatının bazı şairlerinden etkilendiği, manzumelerinde aruz ölçüsünün çeşitli kalıplarını kullandığı ve manzumelerindeki deyimlerin atasözlerine oranla daha fazla olduğu gibi bulgulara ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
Tıflî Ahmed Çelebi, a 17th-century Divan poet distinguished by his talents as a poet, storyteller (meddah), court companion (nedim), and calligrapher, compiled a rich Divan while adhering to the traditions of Divan poetry. In fact, he possessed a powerful pen and a sharp wit. Frequently mentioned in biographical anthologies (tezkires), Tıflî quickly attracted the attention of the authors through both his poetic and storytelling abilities, which were praised in their works. Furthermore, he was present in the court of Sultan Murad IV, where he served as a companion telling engaging stories. The aim of this study is to analyze Divan written by Tıflî Ahmed Çelebi, a 17th-century Divan poet known by the epithet“Tıflî”during his lifetime. The study seeks to identify the poet's cultural background, his relationship with the Divan poetry tradition, the poets he influenced and was influenced by, and the literary schools to which he belonged. Divan is examined under the main headings of“Religion–Sufism, Society, Human, and Nature.”Based on the poetic imagery (mazmuns) found in the couplets, relevant verses were selected using the academic indexing method and included in the study, where they were subsequently interpreted. These couplet interpretations are presented under main and subheadings. As a result of the research, it has been detected that Tıflî Ahmed Çelebi's Divan contains 248 poems; the total number of couplets in his qasidas is 1021, and in his ghazals is 1012. It has also been found out that he most frequently composed poems in the ghazal form, and he was influenced by certain poets of Persian literature. It is determined that Tıflî employed various patterns of the aruz meter, and used idiomatic expressions more frequently than proverbs in his poetry.
Benzer Tezler
- Tıfli Ahmed Çelebi hayatı, edebi şahsiyeti, eserleri ve divanının tenkitli metni
Tıfli Ahmed Çelebi, his live, literary personage, works, edition critique of divan
BEKİR ÇINAR
- Nuruosmaniye Kütüphanesi No:4959'da kayıtlı şiir mecmuası (İnceleme-metin)
Poetry compilation registered as Nuruosmaniye Library No: 4959 (Textual analysis – transcription)
NECLA KOCAGÖZ
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİBEL KOCAER
- Nazmî-zâde'nin Zeyl-i Siyer-i Veysî ve Nâbî'si (İnceleme, metin)
Zeyli Siyeri Veysi and Nabi by Nazmi-zade (Analysis and text)
MEHMET BÜKÜM
Doktora
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıDicle Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. RAMAZAN SARIÇİÇEK