Authenticity or novelty? Investigating the effects of human vs. AI influencers on purchase intention and the moderating role of consumer innovativeness
Özgünlük mü, yenilik mi? İnsan ve yapay zekâ influencerlarının satın alma niyeti üzerindeki etkileri ile tüketici yenilikçiliğinin düzenleyici etkisinin araştırılması
- Tez No: 1010932
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ TUNCEL ÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: İstanbul Ticaret Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Pazarlama Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Pazarlama Yönetimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yapay zekânın hızlı gelişimi, tüketicilerle etkileşim kurabilen, marka mesajlarını iletebilen ve insan benzeri etkileşimi simüle edebilen teknolojik olarak üretilmiş ajanlar olan yapay zekâ influencerlarını ortaya çıkararak influencer pazarlamasını yeniden şekillendirmiştir. Literatürde insan ve yapay zekâ influencerları giderek daha fazla karşılaştırılsa da bulgular parçalı ve sonuçsuz kalmaktadır. Bazı çalışmalar, algılanan özgünlük, güven ve ilişkisel bağ nedeniyle insan influencerlarının üstünlüğünü vurgularken, diğerleri yenilik, algoritmik güvenilirlik ve teknolojik gelişmişlik nedeniyle yapay zekâ influencerlarının potansiyeline dikkat çekmektedir. Bu çalışma, influencer türünün tüketicilerin satın alma niyetini nasıl etkilediğini inceleyerek ve tüketici yenilikçiliğinin düzenleyici rolü ile algılanan özgünlük ve yeniliğin aracılık rollerini araştırarak bu boşluğu ele almaktadır. Çalışma, pozitivist felsefeye dayanan nicel ve kesitsel bir araştırma tasarımı benimsemektedir. Veriler, 213 katılımcıya uygulanan yapılandırılmış bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular, influencer türünün satın alma niyetini anlamlı biçimde etkilediğini ve insan influencerlarının yapay zekâ influencerlarına kıyasla daha yüksek satın alma niyeti oluşturduğunu göstermektedir. Tüketici yenilikçiliği bu ilişkiyi anlamlı biçimde düzenlemektedir. Aracılık analizi ayrıca, algılanan özgünlüğün insan influencerlarının satın alma niyeti üzerindeki daha güçlü etkisini açıklayan baskın mekanizma olduğunu ortaya koymaktadır. Yapay zekâ influencerları algılanan yeniliği artırsa da yenilik daha yüksek satın alma niyetine dönüşmemektedir. Bunun yerine, yenilik yolu olumsuz işlemekte ve yalnızca yeniliğin güven ve özgünlük olmadan davranışsal niyet oluşturmak için yetersiz olduğunu göstermektedir. Bu çalışma, insan ve yapay zekâ influencerları arasındaki karşılaştırmaların ötesine geçerek ve influencer etkinliğine mekanizma temelli bir açıklama sunarak influencer pazarlaması literatürüne katkıda bulunmaktadır. Tüketici yenilikçiliğinin yalnızca teknolojik ürünlere değil, teknolojik aracılı ikna kaynaklarına verilen tepkileri de şekillendirdiğini göstererek Yeniliklerin Yayılımı teorisini genişletmektedir. Ayrıca, özgünlük ve yeniliğin farklı ancak eşit olmayan etki mekanizmalarını temsil ettiğini göstererek Kaynak Güvenirliği Teorisi ile Teknoloji Kabul Modelini geliştirmektedir. Yönetimsel açıdan, pazarlamacılar insan ve yapay zekâ influencerlarını birbirinin yerine kullanılabilir olarak değerlendirmemelidir.
Özet (Çeviri)
The rapid advancement of artificial intelligence has reshaped influencer marketing by introducing AI influencers as technologically generated agents capable of engaging consumers, delivering brand messages, and simulating human-like interaction. Although literature increasingly compares human and AI influencers, findings remain fragmented and inconclusive. Some studies emphasize the superiority of human influencers due to perceived authenticity, trust, and relational connection, while others highlight the potential of AI influencers because of novelty, algorithmic credibility, and technological sophistication. This study addresses this gap by examining how influencer type affects consumer purchase intention and by investigating the moderating role of consumer innovativeness and the mediating roles of perceived authenticity and novelty. The study adopts a quantitative, cross-sectional research design grounded in positivist philosophy. Data were collected through a structured questionnaire administered to 213 respondents. The findings indicate that influencer type significantly affects purchase intention, with human influencers generating higher purchase intention than AI influencers. Consumer innovativeness significantly moderates this relationship. The mediation analysis further reveals that perceived authenticity is the dominant mechanism explaining the stronger effect of human influencers on purchase intention. Although AI influencers increase perceived novelty, novelty does not translate into higher purchase intention. Instead, the novelty pathway operates negatively, suggesting that novelty alone is insufficient to generate behavioral intention without trust and authenticity. The study contributes to influencer marketing literature by moving beyond comparisons between human and AI influencers and offering a mechanism-based explanation of influencer effectiveness. It extends Diffusion of Innovations theory by demonstrating that consumer innovativeness shapes responses not only to technological products but also to technologically mediated sources of persuasion. It also refines Source Credibility Theory and the Technology Acceptance Model by showing that authenticity and novelty represent distinct but unequal mechanisms of influence. From a managerial perspective, marketers should not treat human and AI influencers as interchangeable.
Benzer Tezler
- The sources and limits of authenticity in contemporary architecture
Çağdaş mimarlıkta özgünlüğün kaynakları ve sınırları
SEÇKİN DİNGİL
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
MimarlıkOrta Doğu Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CELAL ABDİ GÜZER
- Unveiling the metamodern identity formation: A critique of postmodernism in neo-romantic, neoliberal, and post-ironic bildungsromane
Postmodernizm eleştirisi bağlamında neo-romantik, neoliberal ve post-ironik oluşum romanlarında metamodern kimlik oluşumunun açımlanması
ARİF OKAN DEMİRTAŞ
Doktora
İngilizce
2026
İngiliz Dili ve EdebiyatıTekirdağ Namık Kemal Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. PETRU GOLBAN
- Sivil toplum kuruluşlarının kurumlara yönelik itibar algısında sürdürülebilirlik iletişiminin rolü
The role of sustainability communication in the reputation perception of non-governmental organizations towards companies
BARIŞ DOĞRU
Doktora
Türkçe
2023
Halkla İlişkilerMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NURHAN BABÜR TOSUN
- A creative and innovative design approach to a traditional cuisine: A comparative study on Turkish cuisine
Geleneksel bir mutfağa yaratıcı ve yenilikçi tasarım yaklaşımı: Türk mutfağı üzerine karşılaştırmalı bir çalışma
SEDEF ÖZGÖNÜL
Doktora
İngilizce
2023
Gastronomi ve Mutfak Sanatlarıİzmir Ekonomi ÜniversitesiTasarım Çalışmaları Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET CAN ÖZCAN
- Türk halk oyunları oyun müziklerinin çokseselilik açısından değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
ENGİN ŞAFAK GÜRLER
Sanatta Yeterlik
Türkçe
1997
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiGüzel Sanatlar Ana Bilim Dalı
DOÇ. FİKRET DEĞERLİ