Şizofreni hastalarında slc1a1 genindeki rs301434 ve rs301435 polimorfizmlerin genetik analizi
Genetic analysis of rs301434 and rs301435 polymorphisms in the slc1a1 gene in schizophrenia patients
- Tez No: 1011161
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEZEN CANIM ATEŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyomühendislik, Genetik, Biyoloji, Bioengineering, Genetics, Biology
- Anahtar Kelimeler: DNA dizileme, Tek nükleotid polimorfizmi, Şizofreni, DNA sequencing, Single nucleotide polymorphism, Schizophrenia
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Biyomedikal Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Şizofreni, dünya genelinde görülme sıklığı yaklaşık %1 olan, kronik ve heterojen bir psikiyatrik bozukluktur. Pozitif, negatif ve bilişsel belirtilerle seyreden hastalık; genetik, çevresel ve nörobiyolojik etkenlerin etkileşimiyle ortaya çıkmakta, belirgin işlev kaybına yol açmakta ve uzun süreli tedavi gerektirmektedir. Pozitif belirtilerin beyindeki dopamin düzeyindeki artışla ilişkili olduğunu öne süren dopamin hipotezi, uzun yıllar biyolojik açıklamalarda temel yaklaşım olmuştur; ancak negatif ve bilişsel belirtileri açıklamakta yetersiz kalmıştır. Bu nedenle glutamaterjik hipotez ön plana çıkmış; glutamat taşıyıcılarındaki işlev bozukluklarının sinaptik dengede bozulmaya yol açabileceği ileri sürülmüştür. SLC1A1 geni tarafından kodlanan EAAT3 taşıyıcısı, glutamatın geri alınımında kritik rol oynamakta olup, bu gene ait polimorfizmler şizofreni için aday genetik varyantlar arasında yer almaktadır. Bu çalışmada, şizofreni tanılı bireylerde SLC1A1 genine ait rs301434 ve rs301435 polimorfizmleri incelenmiş ve bulgular Avrupa referans popülasyonları ile karşılaştırılmıştır. Çalışmaya 100 hasta dahil edilmiş, DNA kalitesi yetersiz olan 2 örnek dışlanarak analizler 98 birey üzerinden yürütülmüştür. Genotipleme Sanger dizileme yöntemi ile yapılmış; veriler Hardy–Weinberg dengesi, alel frekansları, genotip dağılımları ve haplotip analizi açısından değerlendirilmiştir. rs301434 polimorfizmi için T alelinin %53,1 oranında olduğu ve Avrupa referans popülasyonuna kıyasla anlamlı derecede yüksek bulunduğu saptanmıştır (χ² testi, p<0,05). rs301435 polimorfizminde ise C alelinin %53,1 oranında olduğu ve referans popülasyondan anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir (χ² testi, p<0,05). Haplotip analizinde T–C ve C–T kombinasyonlarının en sık haplotipler olduğu belirlenmiş; iki polimorfizm arasında yüksek derecede bağlantı dengesizliği saptanmıştır (D′≈0,96; r²≈0,92). Klinik değişkenler ile genetik varyantlar arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Çalışma sonuçları, SLC1A1 genine ait rs301434 ve rs301435 polimorfizmleri şizofreni hastalarında Avrupa popülasyonlarına kıyasla farklı alel dağılımları göstermiştir. Bulgular, glutamaterjik hipotezi desteklemekte ve bu varyantların hastalık yatkınlığında rol oynayabileceğini düşündürmektedir.
Özet (Çeviri)
Schizophrenia is a chronic psychiatric disorder with a global prevalence of approximately 1%, characterized by positive, negative, and cognitive symptoms that lead to significant functional impairment and long-term treatment requirements. Although the dopamine hypothesis, which attributes positive symptoms to increased dopaminergic activity, has long dominated biological explanations, it is insufficient to account for negative and cognitive symptoms. Consequently, the glutamatergic hypothesis has gained importance, proposing that alterations in glutamate transport may disrupt synaptic balance. The EAAT3 transporter, encoded by the SLC1A1 gene, plays a key role in glutamate reuptake and has been suggested as a genetic candidate in schizophrenia. In this study, rs301434 and rs301435 polymorphisms of the SLC1A1 gene were investigated in individuals with schizophrenia and compared with European reference populations. A total of 100 patients were recruited; two samples with insufficient DNA quality were excluded, and analyses were performed on 98 individuals. Genotyping was conducted using Sanger sequencing, and allele frequencies and haplotypes were analyzed. For rs301434, the T allele frequency was 53.1%, which was significantly higher than in the European reference population (χ² testi, p<0.05). For rs301435, the C allele frequency was also 53.1%, showing a significant difference compared with the reference population (χ² testi, p<0.05). Haplotype analysis revealed T–C and C–T as the most frequent haplotypes, with a strong linkage disequilibrium between the two variants (D′≈0.96; r²≈0.92). No significant associations were observed between the genetic variants and clinical variables. According to the study results, the SLC1A1 rs301434 and rs301435 polymorphisms show different allele distributions in schizophrenia patients compared with European populations, supporting the glutamatergic hypothesis and suggesting a potential role in disease susceptibility.
Benzer Tezler
- Şizofreni hastalarında glukoz 6-fosfat dehidrogenaz enzim aktivitesi ve eser elementlerin fizyolojik özellikleri
G 6PD enzyme activity and trace elements character physiological of schizophrenia patients
NİHAL AKDAĞ
- Şizofreni hastalarında ve annelerinde obsesif kompülsif semptomların karşılaştırılması ve yorumlanması
The Comparison and interpretation of the obsessive compulsive symptomatology in schizophrenic patients and in their mothers
ALİ İRFAN GÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2002
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIRIM B. DOĞAN
- Şizofreni hastalarında mangan süperoksit dismutaz (Mn-SOD) gen polimorfizminin araştırılması
The investigation of manganese superoxide dismutase (Mn-SOD) polymorphism in patients with schizophrenia
ÖMER AKYOL
Doktora
Türkçe
2003
Tıbbi BiyolojiFırat ÜniversitesiTıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİT ELYAS
DOÇ. DR. HALİT CANATAN
- Şizofreni hastalarında MRS ölçümleri ve psikometrik değerlendirmelerle ilişkisi
Relationship between MRS measurement and psychometric evaluation in schizophrenic disorder
SÜHEYLA ÜNAL
- Şizofreni hastalarında pozitif ve negatif belirtilerinin faktör yapısı
Factor structure for positive and negative symptoms in schizophrenic patients
TUĞBA ERGUVAN ÖZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2004
PsikiyatriAnkara ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ KEMAL GÖĞÜŞ