Türkiye Cumhuriyeti'nde sahada yapılan nüfus sayımları ve nüfus kütüklerinin yazımı
Population censuses and registration of population records in The Republic of Türkiye
- Tez No: 1011402
- Danışmanlar: PROF. DR. ALAATTİN UCA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk İnkılap Tarihi, Tarih, Demografi, History of Turkish Revolution, History, Demography
- Anahtar Kelimeler: Cumhuriyet tarihi, Faal nüfus, Nüfus kaydı, Nüfus sayımı, Republic history, Active population, Civil registration, Census
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkiye Cumhuriyeti Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Belirli bir hâkimiyet alanında bulunan insan kitlelerinin sayılması, eski çağlardan beri var olan bir yaklaşımdır. Sayımlarla elde edilen bilgiler doğrultusunda her çağa uygun sosyal, siyasal ve ekonomik politikalar geliştirilmiştir. Dolayısıyla belirli niteliklere göre uygulanan insan sayımının tarihçesi oldukça eskilere dayanmaktadır. Devlet yapılarının modernleşmesinden itibaren sayımlar tek başına yeterli görülmemiş ve nüfus kayıt sistemleri ortaya çıkmaya başlamıştır. Osmanlı Devleti de 19. yüzyıl sonlarından itibaren belirli kıstaslar üzerine kurulan modern nüfus kayıt sistemlerinden etkilenmiştir. Dolayısıyla yüzyıllardır süren tahrir sistemini kanunlar çerçevesinde güncelleyerek aynı merkezden beslenen bir nüfus kayıt ve sayım sistemi oluşturmuştur. Osmanlı Devleti'nin“de jure”yöntemiyle oluşturduğu nüfus kayıtları, Türkiye Cumhuriyeti tarafından yetmiş yıla yakın bir süre kullanılmaya devam etmiştir. Ancak Türkiye Cumhuriyeti nüfus sayımı ve nüfus kaydı kavramlarına birbirinden farklı iki uygulama anlayışı ile yaklaşmıştır. Öncelikle modern ölçüde bir istatistik idaresi kurmuş, sonrasında ise kurduğu istatistik idaresi vasıtasıyla“de facto”yöntemiyle nüfus sayımları yapmıştır. İlki 1927 yılında gerçekleştirilen nüfus sayımları, 2000 yılına kadar anket yöntemiyle ve sokağa çıkma yasakları konularak sahada uygulanmıştır. 2000 yılı itibariyle dijital dönüşüm tamamlanmış ve bu yıldan sonra sahada bir nüfus sayımı yapılmamıştır. Osmanlı Devleti'nden intikal eden ve yetmiş yıldır kullanılmakta olan nüfus kayıt sistemi de 1972 yılında çıkarılan iki kanun ve bunlara bağlı yönetmelikler çerçevesinde güncellenmiştir. Fakat kayıt sistemi güncellenirken Osmanlı Devleti'nden kalan nüfus kayıtları dayanak olarak kullanılmıştır. 1974 yılında nüfus kayıtlarının güncellenmesi ve 2000 yılı itibariyle dijital dönüşümün sağlanmasıyla, nüfus kayıt sistemi günümüzdeki halini almıştır. Bu çalışmada Türkiye Cumhuriyeti'nin“de facto”yöntemiyle sahada uyguladığı nüfus sayımları ve nüfus kayıt sisteminin inşası incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
Counting populations within a specific area of dominance is an approach that has existed since ancient times. Based on the informations obtained from censuses, social, political and economic policies appropriate to each era have been developed. Therefore, history of population censuses conducted according to specific criteria dates back quite a long time. With modern state structures, censuses alone were no longer considered sufficent and population registration systems began to emerge. Ottoman Empire was also influenced by modern population registration systems, based on specific criteria, from the late 19 ͭ ͪ century onwards. Therefore, by updating centuries-old censuses system within frameworks of laws, it created a population registration and census system that was centrally managed. Population records compiled by Ottoman Empire using“de jure”method continued to be used by Republic of Türkiye for nearly seventy years. However, Republic of Türkiye has approached concepts of population census and population registration with two distinct implementation methods. First, it established a modern statistical administration, then through this administration conducted“de facto”population censuses. Popolation censuses, first conducted in 1927, were implemented through surveys and field surveys with curfews until 2000. Digital transformation was completed in 2000 and field census has never been conducted since then. Population registration system, inherited from Ottoman Empire and in use for seventy years, was updated in 1972 within framework of two laws and related regulations. However, when updating the registration system, population records from Ottoman Era were used as a basis. With updating of population records in 1974 and digital transformation implemented by 2000, population registration system has taken its current form. This study examines“de facto”population censuses in field and construction of population registration system implemented by Republic of Türkiye.
Benzer Tezler
- Artvin vilayeti'nin sosyo-kültürel, ekonomik, idari ve siyasi yapısı (1950-1960)"
Socio-cultural, economic, administrative and political structure of the province of Artvin 1960-1980
YÜCEL ŞİMŞEK ÇELİK
- Eğitim amacıyla yurt dışına gönderilen öğrenciler 1908-1922): Prosopografik bir çalışma örneği
Students sent abroad for the aim of education (1908-1922): An example of prospographical study
İSMAİL AYHAN
Doktora
İngilizce
2021
TarihHacettepe ÜniversitesiAtatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEYFİ YILDIRIM
- Doğu Anadolu`ya yapılan kamu harcamaları (1927-1950)
The Expenditure of the goverment made in Eastern Anatolian region (1927-1950)
METİN KOPAR
- Doğu Anadolu'ya yapılan kamu harcamaları (1927-1950)
The expenditure of the goverment made in Eastern Anatolian region
METİN KOPAR
- Urban transformation as political and ideological intervention in space: A case study in Diyarbakır
Mekana politik ve ideolojik bir müdahale olarak kentsel dönüşüm: Diyarbakır örneği
DİREN TAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BARIŞ MÜCEN
