Süleyman Feyzî'nin Feyzu'l-Bihâr 'Alâ Riyazi'l-İzhâr adlı eserinin tahlil ve tahkiki
Analysis and critical edition of Suleyman Feyzî's work named Feyz al-Bihâr 'Alâ Riyazi al-Izhâr
- Tez No: 1011510
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İZZET MARANGOZOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Katip Çelebi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı düşünce dünyasının çok yönlü ilmi birikimi olmasına karşı hakkında yapılan akademik çalışmalar eksiktir. Bu eksikliklerden biri de Süleyman Feyzi Paşa'nın bu çalışmayla birlikte ilk kez yayın hayatına kavuşmuş olan Feyzü'l-bihâr alâ riyâzi'l-İzhâr adlı eseridir. Eser Birgivi'nin ünlü nahiv metnine bir geniş bir şerh çalışmasıdır. Osmanlı düşünce tarihinde önemli bir yere sahip olan Süleyman Feyzi Paşa, özellikle 19. yüzyılın sonları ile 20. yüzyılın başlarında ilmî ve fikrî üretimiyle temayüz etmiş bir şahsiyettir. Paşa'nın çeşitli sahalarda kaleme aldığı eserler arasında yer alan Feyzül-bihâr alâ riyâzi'l-İzhâr hem dönemin ilmî anlayışını hem de yazarın eğitim anlayışı ve metodolojisini yansıtması bakımından dikkat çekicidir. Eser, Feyzül-bihâr alâ riyâzi'l-İzhâr bilgi ve anlamı açıklığa kavuşturmayı, izah etmeyi ve ortaya koymayı hedefleyen bir şerh-metin olarak kaleme alınmıştır. Eserin içeriği, dili, anlatım üslubu ve terminolojisi; dönemin klasik ilim anlayışını yansıttığı kadar, müellifin şahsî ilmî birikimini ve didaktik yönünü de ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, eser yalnızca tarihî bir metin değil; aynı zamanda dönemin pedagojik, dilbilimsel ve felsefî yaklaşımlarını yansıtan bir kaynak niteliğindedir. Ancak bu tür klasik metinlerin doğru anlaşılması, günümüz okuyucusuna ve araştırmacısına sağlıklı bir şekilde aktarılabilmesi, edisyon kritiği yöntemiyle yeniden incelenmesini ve neşredilmesini gerekli kılmaktadır. Zira elyazması ya da matbu nüshalar, zamanla harf hataları, tashifler, farklı nüsha varyantları ve dil değişimleri gibi sebeplerle aslî yapısından uzaklaşabilmektedir. Bu çalışma, Süleyman Feyzi Paşa'nın Feyzu'l-bihâr alâ riyâzi'l-İzhâr adlı eserini ilmî usuller çerçevesinde inceleyerek, metni en doğru biçimde gün yüzüne çıkarmayı hedeflemektedir. Çalışmamız önsöz, giriş, üç bölüm ve bir sonuçtan oluşmaktadır. Birinci bölümde Süleyman Feyzi Paşa'nın ilmi şahsiyeti ve Feyzü'l-bihâr'ın diğer İzhâr şerhleriyle olan mukayesesine temas edilmiştir. Sonuç kısmında bu çalışmada ulaştığımız netice ve tavsiyeler zikredilmiştir. Her bölümün sonunda kısa bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmamızda literatür taraması, tahkik, tespit, analiz, tenkit ve değerlendirme gibi beşerî bilimlerin temel metotları kullanılmıştır.
Özet (Çeviri)
Despite the multifaceted scholarly heritage of Ottoman thought, academic studies on it are insufficient. One of these gaps is Süleyman Feyzi Pasha's work, Feyz al-bihâr 'alâ riyazi al-İzhâr, which is published for the first time with this study. The work is an extensive commentary on Birgivi's famous grammar text. Süleyman Feyzi Pasha, who holds an important place in Ottoman intellectual history, is a figure who distinguished himself with his scholarly and intellectual output, especially in the late 19th and early 20th centuries. Among the works he wrote in various fields, Feyz al-bihâr 'alâ riyazi al-İzhâr is noteworthy for reflecting both the scholarly understanding of the period and the author's educational philosophy and methodology. The work, Feyz al-bihâr 'alâ riyazi al-İzhâr, is written as a commentary-text aiming to clarify, explain, and present the knowledge and meaning of the text. Its content, language, narrative style, and terminology reflect the classical understanding of scholarship of the period, as well as revealing the author's personal scholarly background and didactic approach. In this context, the work is not only a historical text but also an examination of sources reflecting the pedagogical, linguistic, and philosophical approaches of the era. However, the correct understanding of such classical texts, and their accurate transmission to contemporary readers and researchers, necessitates a re-examination and publication using the method of critical edition. This is because manuscript or printed copies can deviate from their original structure over time due to typographical errors, corrections, different manuscript variants, and linguistic changes. This study aims to reveal the text of Süleyman Feyzi Pasha's work, Feyz al-bihâr 'alâ riyazi al-İzhâr, in the most accurate way by examining it within the framework of scholarly methods. Our study consists of a preface, an introduction, three chapters, and a conclusion. The first chapter deals with Süleyman Feyzi Pasha's scholarly personality and a comparison of Feyz al-bihâr with other commentaries on İzhâr. The conclusion section outlines the findings and recommendations reached in this study. A brief evaluation is provided at the end of each chapter. Our study utilized fundamental methods of the humanities, including literature review, verification, identification, analysis, critique, and evaluation.
Benzer Tezler
- Süleyman Feyzî Paşa'nın ''Er-Risâletü'l-Müftezile Fi'r-Reddi Ale'l-Mu'tezile'' adlı eserinin tahkik, tecüme ve değerlendirmesi,
The textual criticism, translation and interpretation of Suleyman Feyzî Pasha's Er-Risaletu'l-Muftezile Fi'r-Reddi Ala'l-mu'Tezile
YUNUS ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
DinHitit ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİLMİ DEMİR
- Dâvûd-ı Kayserî'nin A'yân-ı sâbite yorumu
Concept of Immutable entities in Davud al-Qaysari
ALİ İHSAN KILIÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SÜLEYMAN DERİN
- İbn Sînâ felsefesinde Sudûr teorisi
Theory of emanation in the philosophy of Avicenna
OUSMANE SYLLA
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinSüleyman Demirel ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SALİH AYDIN
- Köstendilli Süleyman Şeyhî'nin Sübhatü'l-Levâyıh adlı eseri (metin-inceleme)
Suleyman Sheikhi of Kostendil's work entitled Subhat al-Lavayih (text and analysis)
FEYZA IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAFİ ARPAGUŞ
- Şiî-İmâmî gelenekte gaybet inancının temellendirilmesi
The justification of the belief in occultation in the Shi'i-İmamiyyah tradition
FEYZA DOĞRUYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
DinSakarya ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN AKKUŞ