Süleyman Nazif'in matbû eserlerinde üslûp ve kelime dünyası
Style and vocabulary in the printed works of Süleyman Nazif
- Tez No: 1011560
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET TANYILDIZ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sanat, edebiyat, fikir ve politika alanlarında birçok eser kaleme alan Süleyman Nazif, Osmanlı Türkçesinin oldukça başarılı örneklerini ortaya koymuştur. Gazeteci, yazar, şair ve bürokrat kimlikleriyle yazdığı farklı türdeki metinler onun dil, düşünce ve üslûp konusundaki yetkinliğini açıkça yansıtmaktadır. Nazif'in Arapça ve Farsça unsurlarla beslenen klasik birikimin yanında, dönemin sosyal ve siyasal şartlarına bağlı olarak gelişen yeni söyleyiş biçimlerini benimsemesi, eserlerinde oldukça zengin bir kelime dünyasının teşekkül etmesini sağlamıştır. Bu eserlerden hareketle hazırlanan“Süleyman Nazif'in Matbû Eserlerinde Üslûp ve Kelime Dünyası”adlı çalışmanın temel amacı ise Süleyman Nazif'in kelime dünyasını tespit ederek üslûbunun temel niteliklerini belirlemek, dil ve üslûbuna dair bütüncül bir değerlendirme sunarak eserlerinin günümüz okurları tarafından daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Edebî metin çözümlemelerinde kelime dünyası ve üslûp incelemelerinin önemini göstermesi açısından yöntemsel bir örnek teşkil eden bu çalışmayla Türkçenin sözlük literatürüne de katkı sunmak amaçlanmaktadır. Çalışma, Süleyman Nazif'in otuz adet matbû eserinden yirmi ikisi ile sınırlandırılmış, monografi-inceleme türündeki sekiz eser ile süreli yayınlarda dağınık hâlde bulunan yazıları ise kapsam dışında bırakılmıştır. İncelenen metinlerde yer alan kelimeler, metin bağlamı içerisinde değerlendirilmiş, anlam özellikleri tanık cümlelerle birlikte ortaya konulmuştur. Ayrıca dil ve kelime tercihleri, cümle yapıları, ses ve ritim unsurları ile anlatım özellikleri üslûp çerçevesinde analiz edilmiştir. Bunun sonucunda, Süleyman Nazif'in kelime dünyasının zenginliği, kelime tercihindeki bilinçli yönelimleri ve geleneksel ile modern unsurların harmanlanmasıyla şekillenen özgün üslûp özellikleri tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Süleyman Nazif, who produced numerous works in the fields of art, literature, thought, and politics, presented highly accomplished examples of Ottoman Turkish. Through his identities as a journalist, writer, poet, and bureaucrat, the diverse texts he composed clearly reflect his mastery of language, thought, and style. In addition to his classical background nourished by Arabic and Persian elements, Nazif's adoption of new modes of expression shaped by the social and political conditions of his time enabled the formation of a remarkably rich vocabulary in his Works. Based on these works, the primary aim of the study titled“Style and Vocabulary in the Printed Works of Süleyman Nazif”is to identify Süleyman Nazif's lexical repertoire, determine the fundamental characteristics of his style, and provide a holistic evaluation of his language and style so as to facilitate a better understanding of his works by contemporary readers. By demonstrating the importance of vocabulary and stylistic analysis in literary text studies, this research also seeks to serve as a methodological model and to contribute to the lexicographical literature of Turkish. The study was limited to twenty-two of Süleyman Nazif's thirty published works, while the eight works of the monograph-review type and his writings scattered across periodicals were excluded. The words in the examined texts were evaluated within the context of the text, and their semantic features were demonstrated with example sentences. Additionally, language and word choices, sentence structures, sound and rhythm elements, as well as expressive characteristics, were analyzed within the framework of style. As a result, the richness of Süleyman Nazif's vocabulary, his conscious tendencies in word selection, and the unique stylistic features shaped by the blending of traditional and modern elements were identified.
Benzer Tezler
- Mehmed Nâzım Paşa'nın ?İbn Fâriz tercümesi ve şerhi? -metin ve inceleme-
Mehmet Nazim Pasha?s ?the interpretation and commentary of İbn Fariz? ?text and analysis?
FATİH GÜLLÜCE
- 19. Yüzyıl şairi Süleyman Fehim Efendi divanı: İnceleme, metin ve dizin
Nineteenth-century poet Süleyman Fehim Efendi's divan: Analysis, transcription, and index
ELVAN TORUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Türk Dili ve EdebiyatıBoğaziçi ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATMA YILMAZ
- Râşid El-Ganî El-Mevlevî'nin Müntehabât Ez-Kasâid-i Mevlevîyyân adlı eseri (inceleme-metin)
Manuscript of Rashid Al-Gani Al-Mawlevi's named as Müntehabat Ez-Kasaid-i Mevleviyyan (analise-text)
ESRA ÖZKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinDokuz Eylül Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESRİN SOFUOĞLU
- Süleyman Nazif'in Abdülhak Hamid hakkındaki değerlendirmeleri
Başlık çevirisi yok
ADALET KUZUİMAMLAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İNCİ ENGİNÜN
- Süleyman Nazif'in Hadisat gazetesindeki yazıları, 21 Teşrinievvel 1334-31 Mart 1335 / 1918-1919; inceleme-metin-dizin
Süleyman Nazif's articles published in the journal of Hadisat, 21 October 1334-31 March 1335 / 1918-1919; analysis-context-index
YÜCEL ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUHAMMET GÜR