Beylerbeyi Sarayı mimari çözümlemesi, koruma tarihi ve katmanlaşması üzerine bir araştırma
A study on the architectural analysis, conservation history and stratification of Beylerbeyi Palace
- Tez No: 1011912
- Danışmanlar: PROF. DR. CAN ŞAKİR BİNAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: İstanbul Beylerbeyi Sarayı, Batılılaşma dönemi, Sultan Abdülaziz, 19. yüzyıl, Beylerbeyi Palace in Istanbul, 19th Century, Sultan Abdülaziz, Westernization period
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rölöve-Restorasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Osmanlı saraylarının 19. yüzyılda değişen ve gelişen mekânsal organizasyonunu yansıtan son dönem saraylardan biri olan Beylerbeyi Sarayı, mimari özellikleri ve bezeme çeşitliliğinin yanı sıra döneminin ihtiyaçları ve mimarlık teknolojisinin anlaşılması açısından da ışık tutulması gereken birçok özgün unsuru ve yapım tekniğini barındırmaktadır. Yapının ilk tasarımı ve sonraki yıllardaki müdahale dönemleri sınırlı sayıda bilimsel çalışmaya konu olmuş ve yapı mimari açıdan kapsamlı biçimde ele alınmamıştır. Bu çalışmada, yapının inşa edildiği tarihten günümüze kadar olan sürede geçirmiş olduğu plan, konstrüksiyon, bezeme ve yapı malzemelerindeki değişimlerin arşiv belgeleri ışığında; yapı üzerindeki izler ve bilimsel çalışmalara dayanan tespitlerle sentezlenip yorumlanması amaçlanmıştır. Beylerbeyi Sarayı, geniş bir alanda eski saraydan kalan ve yeni sarayla birlikte yapılan birçok yapıdan meydana gelmektedir. Çalışma sahasının büyüklüğü ve yapı çeşitliliği nedeniyle çalışmanın kapsamı ilk sette yer alan saray binası, deniz köşkleri ve rıhtım ile sınırlı tutulmuştur. Arşiv belgeleri, görsel kaynaklar ve yapı üzerindeki izler birlikte değerlendirilerek, Beylerbeyi Sarayı'nın bilinmeyen tüm yönleri açığa çıkarılmaya çalışılmıştır. Çalışma kapsamında hazırlanan Beylerbeyi Sarayı'na ait kronolojik tablo sarayın geçirdiği onarım ve müdahaleleri, onarım ve müdahalelere etki eden süreçleri, sarayın sahne olduğu tarihi olayları ve konukları, kısaca sarayın 160 yıllık varlığını bir özet niteliğinde göz önüne sermesi nedeniyle çalışmanın önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. 2022 yılında yapılan belgeleme çalışmalarında, tavan eteklerinde inşa ve onarım dönemlerine ait tarih, yazı ve çizimlere ulaşılmıştır. Bunun yanı sıra dönem müdahalesi olduğu değerlendirilebilecek uygulamaların bir kısmının da yapının özgün tasarımına ait olduğu tespit edilmiştir. Yapılan kapsamlı araştırma ve analiz çalışmaları sonucunda, tarihsel süreci tespit edilebilen müdahalelerin yanı sıra kesin olarak hangi tarihte yapıldığı bilinmeyen müdahaleler de irdelenmiş, yapılan tespitler ileride ortaya çıkabilecek yeni bulgularla birlikte değerlendirilmek üzere ortaya konmuştur. Beylerbeyi Sarayı'nın tarihsel süreci ayrıntılı olarak çözümlendikten sonra yapının mevcut durumu, zafiyetleri, geçmiş dönemdeki sorunları birlikte ele alınmış ve restorasyon ilkeleri doğrultusunda Beylerbeyi Sarayı'nın korumaya yönelik öneriler oluşturulmuştur.
Özet (Çeviri)
Beylerbeyi Palace, one of the late-period palaces reflecting the changing and evolving spatial organization of Ottoman palaces in the 19th century, contains many original elements and construction techniques that merit close examination not only for its architectural characteristics and diversity of ornamentation, but also for understanding the needs of its period and contemporary architectural technologies. The initial design of the building and the subsequent periods of intervention have not been the subject of any scientific study, and the palace has never been comprehensively examined from an architectural perspective. In this study, it is aimed to synthesize and interpret the changes in plan, construction, ornamentation, and building materials that the structure has undergone from the time of its construction to the present day, in light of archival documents, traces observed on the building itself, and findings based on scientific studies. Beylerbeyi Palace consists of numerous structures remaining from the former palace as well as buildings constructed together with the new palace, spread over a large area. Due to the size of the study area and the diversite of building types, the scope of the research has been limited to the main palace building included in the first phase, the seaside pavilions, and the quay. By evaluating archival documents, visual sources, and physical traces on the building together, the study seeks to reveal all previously unknown aspects of Beylerbeyi Palace. The chronological table of Beylerbeyi Palace prepared within the scope of the study constitutes an important part of the work, as it summarizes the palace's 160-year existence, including the repairs and interventions it underwent, the processes that influenced these repairs and interventions, the historical events and guests that took place at the palace. During the documentation work carried out in 2022, dates, writings, and drawings from the construction and restoration periods were found on the ceiling cornices. In addition, it was determined that some of the applications that could be considered period interventions were part of the original design of the structure. As a result of comprehensive research and analysis, interventions whose historical process could be identified were examined, along with interventions whose exact date of construction is unknown. The findings were presented for evaluation in conjunction with any new findings that may emerge in the future. After the historical process of the Beylerbeyi Palace was analyzed in detail, the current state of the structure, its weaknesses, and past problems were addressed together, and recommendations for the preservation of the Beylerbeyi Palace were formulated in line with restoration principles.
Benzer Tezler
- Beylerbeyi Sarayı 21 numaralı odanın mekan analizi ve restorasyonu
Architectural space analysis and restoration of room 21, Beylerbeyi Palace
MERVE GÖK
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
MimarlıkFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUPHİ SAATÇİ
- Beylerbeyi Sarayı'nın inşa süreci, teşkilatı ve kullanımı
The construction process, the organization and the use of Beylerbeyi Palace
TUNCAY CENGİZ GÖNCÜ
- Beylerbeyi Sarayı iç dekorasyonu
Interior decoration of Beylerbeyi Palace
BURCU TÖZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2002
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ÖZER
- Rönesans ve Barok bahçe sanatının İstanbul saraylarındaki etkileri Dolmabahçe ve Beylerbeyi Sarayı örneği
Renaissance and Baroque garden art and its effects on the palaces in İstanbul Dolmabahçe and Beylerbeyi Palace gardens
AYŞEGÜL EKŞİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiPROF.DR. AHMET CENGİZ YILDIZCI