Acil toplanma alanlarının güvenliği ve erişilebilirliği: Çevre yapı stoğunun sokaktan tarama yöntemiyle deprem risk analizi
Safety and accessibility of emergency assembly areas: An earthquake risk analysis of the surrounding building stock using the street screening method
- Tez No: 1012071
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERCAN KOÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deprem Mühendisliği, Şehircilik ve Bölge Planlama, İnşaat Mühendisliği, Earthquake Engineering, Urban and Regional Planning, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Açık alanlar, Deprem, Deprem riski, Kent parkları, Kent planlama, Kentsel tasarım, Kentsel yeşil alanlar, Risk analizi, Open spaces, Earthquake, Earthquake risk, Urban parks, Urban planning, Urban design, Urban green areas, Risk analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kentsel Mekan Organizasyonu ve Tasarım Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İstanbul'da deprem sonrası ilk toplanma mekânları olarak tanımlanan acil toplanma alanlarının değerlendirilmesinde yaygın yaklaşım; alan büyüklüğü, teorik kapasite ve altyapı donanımı gibi ölçütlere odaklanmakta, ancak bu alanların çevresel yapısal tehlikelerini ve erişilebilirlik kırılganlıklarını yeterince dikkate almamaktadır. Bu tez, Fatih ilçesindeki acil toplanma alanlarının deprem sonrası işlevselliğinin yalnızca açık alan varlığına göre değil, çevre yapı stokunun sismik performansı, olası enkaz taşması ve erişim güzergâhlarında oluşabilecek kesintilerle birlikte değerlendirilmesi gerektiği varsayımından hareket etmektedir. Çalışma kapsamında Fatih ilçesinde yer alan üç örneklem toplanma alanı seçilmiş ve bu alanlarla etkileşimli 69 yapı incelenmiştir. İncelenen yapıların 60'ı betonarme, 9'u ise yığma-kargir sistemlidir. Yapı stoğunun sismik riski, betonarme ve yığma/karma yapılar için uygun sokaktan tarama yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiş; her yapı için deprem puanı hesaplanmış ve yapılar yüksek riskli/düşük riskli olarak sınıflandırılmıştır. Bu veriler doğrultusunda her bir toplanma alanı için yapı adedi ve inşaat alanı temelli iki ayrı yaklaşımla hâkim risk derecesi belirlenmiştir. Son aşamada, yüksek riskli yapıların ve tüm çevre yapıların göçmesi varsayımlarına dayalı enkaz analizleri yapılarak erişim kapanmaları, kapasite kaybı ve güvenli alan düzeyi hesaplanmıştır. Bulgular, örneklem alanlar arasında belirgin farklılıklar bulunduğunu göstermektedir. Derviş Ali Parkı görece daha güvenli bir profil sergilerken, Büyük Saray Meydanı Parkı ile Koca Mustafa Paşa Parkı çevresel yapı stoğuna bağlı olarak daha yüksek risk taşımaktadır. Sonuç olarak çalışma, acil toplanma alanlarının değerlendirilmesinde çevresel yapısal risklerin ve erişilebilirliğin birlikte ele alınması gerektiğini ortaya koymakta; yerel yönetimler için ölçeklenebilir bir karar destek çerçevesi önermektedir.
Özet (Çeviri)
The common approach to evaluating emergency assembly areas in Istanbul primarily focuses on criteria such as size, theoretical capacity, and infrastructure provision, while often overlooking environmental structural hazards and accessibility vulnerabilities. This thesis is based on the assumption that the post-earthquake functionality of emergency assembly areas in Fatih should be assessed not only in terms of open-space availability, but also with regard to the seismic performance of surrounding buildings, possible debris overflow, and potential disruptions to access routes. Within the scope of the study, three sample emergency assembly areas in Fatih were selected, and 69 interacting buildings were examined. Of these buildings, 60 were reinforced concrete and 9 were masonry or mixed-system structures. The seismic risk of the building stock was assessed by applying appropriate street screening methods for reinforced concrete and masonry/mixed buildings. An earthquake score was calculated for each building, and the buildings were classified as high-risk or low-risk. Based on these data, the dominant risk degree of each assembly area was determined through two approaches based on the number of buildings and construction area. In the final stage, debris analyses were conducted under two scenarios: the collapse of only high-risk buildings and the collapse of all surrounding buildings. Accordingly, access blockage, capacity loss, and safe area levels were calculated for each assembly area. The findings reveal significant differences among the sample areas. While Derviş Ali Park presents a relatively safer profile, Büyük Saray Meydanı Park and Koca Mustafa Paşa Park show higher risk due to the characteristics of the surrounding building stock. The study concludes that emergency assembly areas should be evaluated not only as open spaces, but also in relation to environmental structural risk and accessibility. In this respect, the thesis proposes a scalable decision-support framework for local authorities.
Benzer Tezler
- Coğrafi bilgi sistemleri ile afet ve acil durum toplanma alanlarının erişilebilirlik analizi: Esenyurt örneği
Geographic information system-based accessibility analysis of disaster and emergency assembly areas: The case of Esenyurt district
EZGİ ŞENOL TANRIVERDİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ADALET DERVİŞOĞLU
- Afet ve acil durum toplanma alanlarının yeterlilik ve uygunluklarının coğrafi bilgi sistemleri destekli analizi: Malatya merkez örneği
Geographic information systems based analysis of the adequacy and suitability of disaster and emergency assembly areas: A case study of Malatya city center
ZEHRA KALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Mühendislik BilimleriGümüşhane ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN TAHSİN BOSTANCI
- Afet ve acil durum toplanma alanlarının mekansal uygunluk ve kırılgan gruplar açısından değerlendirilmesi
Evaluation of disaster and emergency assembly areas in terms of spatial suitability and vulnerable groups
ZEHRA ATALAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Peyzaj Mimarlığıİstanbul Teknik ÜniversitesiPeyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA AYÇİM TÜRER BAŞKAYA
- Afet ve risk yönetimi kapsamında Çankırı kent merkezindeki acil toplanma alanlarının uygunluk ve yeterliliklerinin analizi
The analysis of suitability and adequacy of emergency assembly areas in Çankırı city center within the scope of disaster and risk management
SİNEM PELİN KAYNAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaErciyes ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FULYA SINACI ÖZFINDIK
- Bütünleşik afet yönetim sistemi çerçevesinde acil toplanma alanları planlama kriterlerinin incelenmesi: Malatya-Battalgazi örneği
An evaluation of emergency assembly areas based on the planning criteria within the framework of the integrated disaster management system: The case of Battalgazi, Malatya
GAMZE DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Şehircilik ve Bölge PlanlamaErciyes ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASİN BEKTAŞ