İnşaat proje yöneticileri arasında karar yorgunluğunu etkileyen belirleyicilerin değerlendirilmesi: En iyi–en kötü yöntemi yaklaşımı
Assessing the determinants of decision fatigue among construction project managers: A best worst method approach
- Tez No: 1012095
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HANDE ALADAĞ, DOÇ. DR. GÖKHAN DEMİRDÖĞEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yapı İşletmesi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışması, inşaat sektöründe proje yöneticilerinin maruz kaldığı karar yorgunluğu olgusunu çok boyutlu biçimde ele almayı amaçlamaktadır. Karar yorgunluğu, bireyin ardışık ve yoğun karar alma süreçleri sonucunda zihinsel kaynaklarının tükenmesiyle ortaya çıkan, karar kalitesini düşüren bilişsel bir tükenme durumudur. İnşaat projeleri gibi yüksek belirsizlik, zaman baskısı ve çok paydaşlı yapıların bir arada bulunduğu karmaşık ortamlarda, hatalı kararların geri dönülemez maliyetlere ve iş güvenliği risklerine yol açma potansiyeli, bu yorgunluğun etkilerini proje yöneticileri için daha kritik hale getirmektedir. Çalışmada karar yorgunluğunu etkileyen psikolojik, fiziksel, çevresel ve işle ilgili faktörler 4 ana grup altında detaylı şekilde incelenmiştir. Metodolojik süreç üç aşamadan oluşmaktadır: İlk olarak literatür taramasıyla tespit edilen 25 aday faktör, ikinci aşamada 8 uzmandan oluşan bir psikolog grubu ile gerçekleştirilen odak grup görüşmesi (FGD) yoluyla nitel olarak doğrulanmıştır. Son aşamada ise Türkiye'de aktif görev yapan 15 proje yöneticisinden toplanan veriler, grup kararlarındaki belirsizliği minimize eden ve tutarlılığı artıran Bayesyen En İyi-En Kötü Yöntemi (Bayesian BWM) ile analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, inşaat proje yöneticilerinde karar yorgunluğunu tetikleyen en kritik ana faktör grubunun Psikolojik Faktörler olduğunu ortaya koymaktadır. Alt kriter düzeyinde yapılan ağırlıklandırmada ise İş Stresi (P1) ve İş Tatmini (P5) en belirleyici unsurlar olarak ön plana çıkmıştır. Ayrıca yapılan hassasiyet analizi, büyük ölçekli firmalarda yorgunluğun daha çok kurumsal iklim ve bürokratik baskıdan beslendiğini; küçük ölçekli yapılarda ise aşırı bireysel sorumluluğun bilişsel yükü artırdığını göstermektedir. Çalışma sonucunda, karar yorgunluğunun olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik; görev rotasyonu, zihinsel kaynak yönetimi ve karar destek sistemlerinin entegrasyonu gibi bireysel ve örgütsel düzeyde uygulanabilecek sistematik müdahale stratejileri geliştirilmiştir. Bu tez, psikolojik bir kavramın mühendislik yönetimiyle entegrasyonuna yönelik özgün bir katkı sunmakta; sektörel bazda karar yorgunluğunu ölçen ve yönetmeye yönelik bilimsel bir çerçeve sağlayan ilk uygulamalardan biri olma özelliği taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to comprehensively examine the phenomenon of decision fatigue experienced by project managers in the construction industry. Decision fatigue is a state of cognitive exhaustion resulting from continuous and intense decision-making processes, which eventually leads to a decline in decision quality. In complex environments such as construction projects—where high uncertainty, time pressure, and multi-stakeholder structures coexist—the potential for erroneous decisions to cause irreversible costs and occupational safety risks makes the impact of this fatigue particularly critical for project managers. In this study, factors affecting decision fatigue were analyzed in detail under four main categories: psychological, physical, environmental, and work-related factors. The methodological process consists of three stages: First, 25 candidate factors identified through a literature review were qualitatively validated in the second stage via a Focus Group Discussion (FGD) conducted with a group of eight expert psychologists. In the final stage, data collected from 15 project managers active in Türkiye were analyzed using the Bayesian Best-Worst Method (Bayesian BWM), which minimizes uncertainty in group decisions and enhances consistency. The research findings reveal that Psychological Factors constitute the most critical main factor group triggering decision fatigue in construction project managers. At the sub-criteria level, Job Stress (P1) and Job Satisfaction (P5) emerged as the most decisive elements. Furthermore, sensitivity analysis indicates that in large-scale firms, fatigue is primarily fueled by corporate climate and bureaucratic pressure, whereas in small-scale structures, excessive individual responsibility increases the cognitive load. As a result of the study, systematic intervention strategies—such as task rotation, mental resource management, and the integration of decision support systems—were developed to mitigate the negative effects of decision fatigue at both individual and organizational levels. This thesis provides a unique contribution to the integration of a psychological concept with engineering management and stands as one of the first applications to provide a scientific framework for measuring and managing decision fatigue on a sectoral basis.
Benzer Tezler
- İnşaat projesi yöneticileri için gerekli bilgi ve becerilerin belirlenmesine işilkin alan araştırması
Determination of skill and knowledge requirements for construction project managers by a survey
IŞILAY CİVAN
- İnşaat projelerinde uyuşmazlık çözüm yöntemi seçimi için çok kriterli karar verme modeli
A multi-criteria decision making model for dispute resolution method selection in construction projects
DENİZ İLTER
- İnşaat projelerinde gecikmeleri azaltmaya yönelik stratejilerin önceliklendirilmesi için bir karar destek sistemi
A decision-support system for prioritizing strategies to mitigate delays in construction projects
MELİKE NUR ATEŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ATİLLA DAMCI
- Demiryolu projelerinde inşaata başlama bölgesinin belirlenmesi için çok kriterli karar verme yaklaşımı: Bir vaka analizi
Multi-criteria decision-making approach for selecting the starting location of construction in railway projects: A case study
SERRA ACAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ATİLLA DAMCI
- Endüstri yapıları sektöründe faaliyet gösteren küçük ve orta boy inşaat firmalarında kriz deneyimlerinin örgütsel dirençliliğe etkileri
Effects of crisis experiences on organizational resilience of small and medium size construction companies in the industrial building sector
TANSU KÖKÇÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EMRAH ACAR