Türk dış politikasında doktrinleşme: Mavi Vatan Doktrini'nin Poliheuristic analizi
Doctrinization in Turkish foreign policy: Poliheuristic analysis of the Blue Homeland Doctrine
- Tez No: 1012108
- Danışmanlar: PROF. DR. BURAK BİLGEHAN ÖZPEK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Political Science, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Mavi Vatan, Türk dış politikası, Blue Homeland, Turkish foreign policy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tobb Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ulusarası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'nin 2019 yılında Libya ile yapılan MEB anlaşması etrafında şekillenen Mavi Vatan Doktrininin arka planını, iç ve dış politika etkileşimi ekseninde incelemektedir. Türkiye'nin jeopolitik kuşatılmışlığa cevap verecek kapasitesi önceden mevcutken, bu karşı hamlenin neden 2019 yılına kadar beklediği araştırmanın temel problemini oluşturmaktadır. Dış politika kararlarının iç siyasi kayıplardan kaçınma güdüsüyle filtrelendiğini öne süren Poliheuristic Teori, çalışmanın analitik çerçevesidir. Araştırma sürecinde resmî kurum metinleri (Cumhurbaşkanlığı, Dışişleri Bakanlığı, MGK), seçim verileri (YSK), medya arşivleri (Anadolu Ajansı, Sabah, Yeni Şafak) ve Google Trends istatistikleri, Python tabanlı otonom veri kazıma, metin madenciliği ve veri görselleştirme teknikleri kullanılarak nicel içerik analizi ve süreç takibi yöntemleriyle incelenmiştir. Elde edilen ampirik bulgular, Mavi Vatan kavramının Cumhurbaşkanlığınca kullanılmasına rağmen Dışişleri Bakanlığı ve MGK metinlerinde yer almadığını göstermiştir. Bu araştırmada, dış politikadaki gelişmeler kontrol değişkeni, karar alıcıların iç politikada değişen öncelikleri bağımsız değişken ve Mavi Vatan söylemi bağımlı değişken olarak ele alınmış; doktrinleşmeyi tetikleyen temel faktörün bağımsız değişken olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, Mavi Vatan Doktrininin, Poliheuristic Teori bağlamında salt sonuç odaklı bir rasyonaliteden ziyade, siyasi iktidarın iç siyasette karşılaştığı meşruiyet ve güç kayıplarını telafi etmek amacıyla devreye soktuğu sübjektif bir dış politika stratejisi olduğu ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
This study examines the background of the Blue Homeland (Mavi Vatan) Doctrine, shaped around the 2019 EEZ (MEB in Turkish) agreement with Libya, exploring the interaction between domestic and foreign policy. Why this counter-move waited until 2019, despite Turkey's preexisting capacity to respond to geopolitical encirclement, constitutes the core research problem. Poliheuristic Theory, asserting that foreign policy decisions are filtered by the motive to avoid domestic political losses (loss-aversion), serves as the analytical framework. Official texts (Presidency, Ministry of Foreign Affairs, NSC), election data (YSK), media archives (Anadolu Ajansı, Sabah, Yeni Şafak), and Google Trends were examined via quantitative content analysis and process tracing, utilizing Python-based web scraping, text mining and data visualization. Empirical findings revealed the Blue Homeland concept was utilized by the Presidency but absent from diplomatic and military bureaucracy texts. Treating foreign policy developments as the control variable, domestic political priorities as the independent variable, and the Blue Homeland discourse as the dependent variable, the research established that the independent variable triggered the doctrinization. Ultimately, the Blue Homeland Doctrine is demonstrated as a subjective foreign policy strategy deployed by the ruling power to compensate for domestic legitimacy and power losses, rather than a purely outcome-oriented rationality.
Benzer Tezler
- Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji stratejileri bağlamında Kıbrıs Adası'nın jeopolitiğinin önemi
Energy strategy in the context of Turkey's geopolitical importance of the Island of Cyprus in the Eastern Mediterranean
VOLKAN ALTUNOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Siyasal BilimlerKapadokya ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CAN ULUSOY
- Türkiye'nin sınıraşan suları ve sınıraşan sular politikası
Turkey's transboundary waters and transboundary water policy
HALİT YEŞİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Uluslararası İlişkilerUfuk ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA YILMAZ
- Türk dış politikasında İtalya (1914-1923 Türk-İtalyan ilişkileri)
İtaly in Turkish foreign policy (The relationship between İtaly and Turkey from 1914 to 1923)
MESUT YANARSÖNMEZ
- Türk dış politikasında çok yönlülüğe geçiş süreci 1960-1971
The Process of transition to multifaceted foreign policy in Turkey 1960-1971
M. MELEK FIRAT