Kadıasker Mustafa İzzet Efendi'nin ve Şevki Efendi'nin nesih hattındaki tavırlarının mukayesesi
A comparison of the nashk calligraphy styles of Kadıasker Mustafa Izzet Efendi and Sevki Efendi
- Tez No: 1012376
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MAHMUT SAMİ KANBAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Güzel Sanatlar, Sanat Tarihi, Fine Arts, Art History
- Anahtar Kelimeler: Hilye, Hüsn-i hat, Kazasker, Kıt`a, Murakka, Mushaf, Yazı tipi, Üslup, Hilye, Hüsn-i hat, Military judge, Git`s, Patchwork, Font type, Stylistic
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, XIX. yüzyılın ekol sahibi hattatlarından Kadıasker Mustafa İzzet Efendi'nin ve Şevki Efendi'nin murakkaa, kıt'a, hilye ve mushaf türündeki eserleri; satır, kelime, harf ve diğer yazı unsurlarının mukayeseleri yapılarak nesih tavırlarındaki farklılığın tespit edilmesi amaçlanmıştır. Kütüphane, müze, arşiv ve hususî koleksiyonlar taranarak nesihle yazılmış bütün eserler tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen eserler; tür, içerik ve evâil, evâsıt, evâhir dönemlerine göre tasnif edilerek karşılaştırılması en uygun olanlar seçilmiştir. Mustafa İzzet Efendi'nin ve Şevki Efendi'nin hayatları; biyografi kitapları, ansiklopedi maddeleri, arşiv belgeleri ve gazete nüshalarıyla incelenerek kayda alınmıştır. İstifâde ettikleri hocalarının ve nam salmış talebelerinin hayatlarına ve eserlerine yer verilmiştir. Nesih hattının tarihçesi, ekolleri, kullanıldığı yerler ve temel özellikleri hakkında bilgi verilerek bu yazı çeşidinin daha iyi kavranılması sağlanmıştır. Sülüs-nesih murakkaalar, aynı metinlerin yazılı olduğu kıt'alar, hilyeler, ve Mushaflardaki yazılar; kelime ve harf bünyesinin yapısı, boyutu, kalem hareketi, açısal farklılığı ve mıstar düzeni değerlendirilerek mukayese edilmiştir. Yapılan tespitler sonucunda, Mustafa İzzet Efendi'nin ve Şevki Efendi'nin nesih hattındaki üslup zenginliği ve özgünlüğü daha iyi anlaşılarak tavır farklılığını görmek mümkün hâle gelmiştir.
Özet (Çeviri)
This study aims to identify the differences in the naskh calligraphy styles of Kadıasker Mustafa İzzet Efendi and Sevki Efendi, two master calligraphers of the 19th century, by comparing their works in the forms of muraqqa', qit'a, hilyah, and mushaf. All naskh calligraphy works were sought by scanning libraries, museums, archives, and private collections. The collected works were classified according to their type, content, and earlier, middle, late periods. The most suitable ones for comparison were selected. The lives of Mustafa İzzet Efendi and Sevki Efendi are narrated based on biographical books, encyclopedia entries, archival documents and newspapers. Information about their teachers and famous students, as well as their works, is included. Their artistry is highlighted by mentioning their mastery in all types of calligraphies they practiced, and their significant place in calligraphic art is emphasized. Information on the history, schools, areas of use and fundamental characteristics of naskh calligraphy is provided to ensure a better understanding of this type. The calligraphic works in thuluth-naskh muraqqa's, qit'as with identical texts, hilyahs and Mushafs were compared by evaluating the structure, size, pen movement, angular differences and line arrangement of words and letters. As a result of these determinations, it became possible to observe the differences by gaining a better understanding of the stylistic richness and originality of Mustafa İzzet Efendi and Sevki Efendi in the naskh calligraphy.
Benzer Tezler
- Hattat Yahya Hilmi Efendi'nin hayatı, sanatı ve eserleri
The life, art and works of Calligrapher Yahya Hilmi Efendi
HASAN ADSAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Sanat TarihiSüleyman Demirel Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YUSUF BİLEN
- Hattat Hamid Aytaç ve Halim Özyazıcı'nın bazı eserlerinin temel tasarım ilkeleri bakımından tahlili
Calligrapher Hami̇d Aydaç and Hali̇m Özyazıcı's some of the works in terms of the basic design of the assay
SÜMEYRA ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Güzel SanatlarSelçuk ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH ÖZKAFA
DOÇ. DR. E.EGEMEN ASLAN
- Hattat Mustafa Halim Özyazıcı hayatı, sanatı ve eserleri
Life, art and works of Mustafa Halim Özyazıcı, the calligrapher
YUSUF BİLEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2001
El SanatlarıAtatürk Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF.DR. NACİ OKCU
- Hattat Hasan Rıza Efendi'nin hayatı ve eserleri
Calligrapher Hasan Rıza Efendi's life and his works
ELİF İLTER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
El SanatlarıSakarya Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET MEMİŞ
- Ayasofya Külliyesi'nin hat levhaları ve kitabeleri
Calligraphy plates and inscriptions of Hagia Sophia Complex
YASEMİN SÖNMEZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
El SanatlarıSelçuk ÜniversitesiGeleneksel Türk Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. FATİH ÖZKAFA