Gazetecilik pratiklerinde yapay zekâ: Gazetecilerin görüşlerine dayalı bir inceleme
Artificial intelligence in journalism practices: An examination based on journalists perspectives
- Tez No: 1014194
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NESRİN AKINCI ÇÖTOK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gazetecilik, Journalism
- Anahtar Kelimeler: Dijital etik, Robot gazetecilik, İnsan-yapay zeka etkileşimi, Digital ethics, Robot journalism, Human-artificial intelligence interaction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gazetecilik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Gazetecilik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijitalleşme süreciyle birlikte medya ekosistemine entegre olan yapay zekâ teknolojileri, haberin üretiminden dağıtımına kadar tüm aşamalarda köklü bir dönüşüm yaratmaktadır. Bu çalışma, yapay zekâ araçlarının Türkiye'deki medya kuruluşlarındaki kullanım biçimlerini ve bu teknolojilerin gazetecilik pratiği, mesleki kimlik ile istihdam yapısı üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, teknolojik olanakların geleneksel habercilik ilkeleriyle olan etkileşimi ve profesyonellerin bu dönüşüme yönelik algıları kapsamlı bir çerçevede incelenmiştir. Nitel araştırma deseninin benimsendiği çalışmada, veriler yarı yapılandırılmış derinlemesine görüş-me tekniğiyle toplanmıştır. Araştırmanın örneklemini, Türkiye'nin farklı illerindeki medya kuruluş-larında görev yapan 20 gazeteci ve 5 medya yöneticisinden oluşan toplam 25 katılımcı oluşturmakta-dır. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenerek; iş akışı pratikleri, editoryal dene-tim, mesleki dönüşüm, etik sorunlar ve gelecek senaryoları olmak üzere beş temel tema altında de-ğerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, yapay zekânın Türkiye'deki haber merkezlerinde daha çok metin yazımı, redak-siyon ve hız sağlama gibi asistan düzeyindeki operasyonel süreçlerde konumlandığını göstermekte-dir. Katılımcılar, teknolojinin sağladığı zaman tasarrufunu bir fırsat olarak değerlendirirken; dezen-formasyon riski, etik belirsizlikler ve istihdamın daralması gibi konularda ciddi endişeler taşımakta-dır. Sonuç olarak, yapay zekânın editoryal kontrol süreçlerini ortadan kaldırmadığı, aksine insan denetimini ve kaynak teyidini daha kritik hale getirdiği saptanmıştır. Mesleğin geleceğinin, teknolojik imkânlar ile gazeteciliğin temel etik değerleri arasında kurulacak dengeli ve hibrit bir yapı üzerinde şekilleneceği öngörülmektedir
Özet (Çeviri)
The integration of artificial intelligence technologies into the media ecosystem alongside the digitalization process creates a fundamental transformation in all stages of news from production to distribution. This study aims to analyze the usage patterns of AI tools in media organizations in Türkiye and the effects of these technologies on journalism practice, professional identity, and employment structure. Within the scope of the research, the interaction of technological possibilities with traditi-onal journalism principles and the perceptions of professionals towards this transformation are examined in a comprehensive framework. Adopting a qualitative research design, data were collected through the semi-structured indepth interview technique. The research sample consists of a total of 25 participants, including 20 journalists and 5 media managers working in media organizations in various provinces of Türkiye. The obtained data were analyzed using the thematic analysis method and evaluated under five main the-mes: workflow practices, editorial control, professional transformation, ethical issues, and future scenarios. Research findings indicate that artificial intelligence is positioned in newsrooms in Türkiye primarily in assistantlevel operational processes such as news writing, proofreading, and providing speed. While participants consider the time savings provided by technology as an opportunity, they harbor serious concerns regarding issues such as the risk of disinformation, ethical uncertainties, and the narrowing of employment. Consequently, it has been determined that artificial intelligence does not eliminate editorial control processes; on the contrary, it makes human supervision and source verification more critical. It is predicted that the future of the profession will be shaped on a balanced and hybrid structure to be established between technological possibilities and the core ethical values of journalism.
Benzer Tezler
- Dönemsel yayınlarımızda reklamcılık işlevi ve basının kamuoyu oluşturma görevi ile ilişkisi
Başlık çevirisi yok
NEYLAN GÖNLÜYÜCE
