Kuraklık tipleri ve özellikleri ile peyzaj karakteri ilişkisinin değerlendirilmesi: Burdur Gölü alt havzası örneği
Assessment of the relationship of drought types and characteristics with landscape character: A case study of the lake Burdur sub-basin
- Tez No: 1014992
- Danışmanlar: PROF. DR. LATİF GÜRKAN KAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Havza yönetimi, Kuraklık, Kuraklık analizi, Kuraklık indeksi, Basin management, Drought, Drought analysis, Drought index
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kuraklık, su kaynaklarının azalması ve bitki sağlığının bozulması yoluyla ekolojik, tarımsal ve sosyo-ekonomik sistemler üzerinde olumsuz etkilere neden olmaktadır. Bu çalışma, kuraklık özellikleri ile peyzaj karakteri arasındaki ilişkiyi incelemeyi, farklı kuraklık türlerinin mekânsal ve zamansal örüntülerini ortaya koymayı ve Burdur Gölü Alt Havzası içerisindeki uzun dönemli davranışlarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Peyzaj karakter analizi ve değerlendirmesi sonucunda 16 peyzaj karakter alanı ve 735 peyzaj karakter tipi belirlenmiştir. Kuraklık koşulları; meteorolojik, tarımsal, hidrolojik ve sosyo-ekonomik kuraklık türlerini temsil edecek şekilde, çoklu zaman ölçeklerinde (1, 6, 12 ve 24 ay) Standartlaştırılmış Yağış Buharlaşma İndeksi (SPEI) kullanılarak nicel olarak değerlendirilmiştir. Buna ek olarak, bitki örtüsü ve sıcaklıkla ilişkili kuraklık tepkilerini belirlemek amacıyla uzaktan algılama temelli indeksler (NDVI, LST, TCI, VCI ve VHI) kullanılmıştır. Zamansal eğilimler Mann-Kendall Trend Testi ve Sen's Slope tahmincisi ile analiz edilirken, kuraklık özellikleri (sıklık, süre, şiddet ve yoğunluk) Temel Bileşen Analizi (PCA) aracılığıyla peyzaj karakter alanı bağlamında değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, kuraklık etkilerinin peyzaj karakter alanları arasında ve farklı zaman ölçeklerinde belirgin biçimde değiştiğini göstermektedir. Tarımsal yoğunluklu peyzajlar tarımsal ve hidrolojik kuraklıklara daha duyarlı iken, orman yoğunluklu alanlar uzun vadeli ve sosyo-ekonomik kuraklık koşullarına karşı daha yüksek kırılganlık sergilemektedir. PCA sonuçları, kuraklık sıklığı, süresi, şiddeti ve yoğunluğunun tek tip bir davranış göstermediğini; aksine, birbiriyle ilişkili ancak farklı süreçler tarafından kontrol edildiğini ve peyzaj karakterinin bu özellikler üzerindeki etkisinin ele alınan zaman ölçeğine bağlı olarak değiştiğini ortaya koymaktadır. Genel olarak, bu çalışma, kuraklık davranışının belirlenmesinde peyzaj karakterinin kritik rolünü vurgulamakta ve peyzaj karakter alanı ölçeğinde sürdürülebilir kuraklık yönetimi ile arazi kullanım planlaması için bilimsel bir temel sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Drought exerts significant adverse impacts on ecological, agricultural, and socio-economic systems through the depletion of water resources and the deterioration of vegetation health. This study aims to investigate the relationship between drought characteristics and landscape character, to identify the spatio-temporal patterns of different drought types, and to assess their long-term dynamics within the Lake Burdur sub-basin. Based on landscape character assessment and evaluation, 16 landscape character areas and 735 landscape character types were delineated. Drought conditions were quantitatively evaluated using the Standardized Precipitation Evapotranspiration Index (SPEI) across multiple time scales (1, 6, 12, and 24 months), representing meteorological, agricultural, hydrological, and socio-economic droughts, respectively. In addition, remote sensing-based indices (NDVI, LST, TCI, VCI, and VHI) were employed to assess vegetation- and temperature-related drought responses. Temporal trends were examined using the Mann-Kendall trend test and Sen's slope estimator, while drought characteristics, namely frequency, duration, severity, and intensity, were analyzed in relation to landscape character area using Principal Component Analysis (PCA). The results reveal that drought impacts vary markedly among landscape character areas and across different temporal scales. Agriculturally dominated landscapes exhibit higher sensitivity to agricultural and hydrological droughts, whereas forest-dominated areas demonstrate greater vulnerability to long-term and socio-economic drought conditions. PCA results further indicate that drought frequency, duration, severity, and intensity do not follow a uniform pattern; rather, they are governed by distinct yet interrelated processes, with the influence of landscape character varying depending on the temporal scale considered. Overall, the findings highlight the pivotal role of landscape character in shaping drought behavior and provide a robust scientific basis for sustainable drought management and land-use planning at the landscape character area scale.
Benzer Tezler
- Plant biodiversity and ethnobotanical properties of various plants in Amedi (Duhok-Northern Iraq)
Amedi'de bitki biyoçeşitliliği ve çeşitli bitkilerin etnobotanik özellikleri (Duhok – Kuzey Irak)
SHIMAL AHMED TAHIR TAHIR
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
BiyomühendislikKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiBiyomühendislik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALPER UZUN
- An analysis of system designs for sustainable urban agriculture: Recommendations for İstanbul bostans
Sürdürülebilir kentsel tarım için sistem tasarımlarının analizi: İstanbul bostanları için öneriler
DİLEK YÜRÜK
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
MimarlıkMef ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE HİLAL UĞURLU
DR. ÖĞR. ÜYESİ HAYDAR OZAN AVCI
- Farklı kuraklık tiplerinde ekmeklik buğday genotiplerinin fizyolojik, morfolojik, verim ve kalite özellikleri yönüyle ıslahta kullanılabilecek uygun parametrelerin belirlenmesi
Determination of yield, physiological, morphological and quality parameters in bread wheat genotypes to be used in different drought types
RAMAZAN AYRANCI
Doktora
Türkçe
2012
ZiraatSelçuk ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BAYRAM SADE
PROF. DR. SÜLEYMAN SOYLU
- Aksu çayı üst havzası yüzey sularının hidrojeokimyasal özellikleri ve su kalitesinin belirlenmesi
Hydrogeochemical properties of aksu stream upper basin surface waters and determination of water quality
MEHMET ULUSOY
Doktora
Türkçe
2023
BiyolojiSüleyman Demirel ÜniversitesiSu Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİMGE VAROL
- Salsola turcica Yıldırımlı, Salsola boissieri Botsch. subsp. boissieri and Salsola boissieri Botsch. subsp. serpentinicola (Freitag & Özhatay) Freitag & Uotila taksonlarının ekolojik adaptasyonlarının araştırılması
The investigation of the ecological adaptations of Salsola turcica Yildirimli, Salsola boissieri Botsch. subsp. boissieri and Salsola boissieri Botsch. subsp. serpentinicola (Freitag & Ozhatay) Freitag & Uotila
İNCİ BAHAR ÇINAR