Arkeolojik alanların ve kalıntı gruplarının yersel fotogrametri yöntemiyle belge niteliğinde korunması
Preservation of archeological sites and ruin grups by documenting them with terrestrial photogrammetry method
- Tez No: 1016936
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ÇAĞRI MURAT TARHAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Arkeoloji, Jeodezi ve Fotogrametri, Mimarlık, Archeology, Geodesy and Photogrammetry, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Fotogrametri, Laodikeia, Photogrammetry, Laodiceia
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Arkeoloji Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarih öncesi çağlardan bugüne, zengin ve farklı pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış olan ülkemizde, kültürel miras olarak adlandırılan bu kültür varlıklarını korumak ve gelecek kuşaklara aktarabilmek, medeni toplum olmanın bir gereği ve sorumluluğudur. Ülkemiz toprakları üzerinde ve altında, korunmayı ve ortaya çıkarılmayı bekleyen bu kültür varlıkları, günümüz teknolojisi kullanılarak geleneksel yöntemlerden çok daha az zaman harcanarak, çok daha az maliyetle ve yüksek doğruluk oranına sahip olarak belgelenebilmektedir.“Arkeolojik alanların ve kalıntı gruplarının yersel fotogrametri yöntemiyle belge niteliğinde korunması”isimli tez çalışmamda, teknolojik gelişmelerin hız kazanmasına paralel olarak, son yıllarda kültür varlıklarının belgelenmesinde kullanımı yaygınlaşan fotogrametrik yöntemleri ve arkeolojik alanlardaki uygulamalarına ait örnekleri içermektedir. Kültür varlıklarının kayıt altına alınması ve yüksek doğrulukta belgelenmesi, farklı disiplinlerin ve teknolojilerin geniş bir alanını oluşturur. Bu çeşitliliğin sebebi, oluşturulacak her projeye ait nesnenin farklı oluşundan kaynaklanmaktadır. Bundan dolayı farklı bilimsel ve profesyonel disiplinler arasında iş birliğini gerektiren bir durum ortaya çıkmaktadır. Kültür varlıklarının korunması konusunda atılacak ilk adım, onlara ait teknik veri ve dokümanları, yüksek doğrulukta üretmek ve saklamaktır. Arkeolojik alan ve eserin, kültür varlığı statüsündeki tarihi yapı ve alanların belgelemesinde yaygın olarak kullanılan fotoğrafçılık, fotogrametri biliminin de temelini oluşturmaktadır. Binlerce yıldır toprak altında olan ve ortaya çıkarıldığı andan itibaren yeryüzünde, çeşitli insani faaliyetler ile doğa olaylarından kaynaklı değişim ve dönüşüme uğrayan kültür varlıklarının izlenmesi ve takibi oldukça önemlidir. Arkeolojik çalışmalarda, açığa çıkarılan taşınır veya taşınmaz kültürel mirasın belgelenmesi ve izlenmesi sürecinde fotogrametrik yöntemlerin kullanılması, belgeleme aşaması iyi yapılmış eser veya alanın herhangi bir nedenle hasar görmesi halinde, fotografik verilerden yararlanılarak o esere veya yere ait onarım çalışmalarının kolaylıkla ve aslına uygun olarak gerçekleşmesine imkân tanımaktadır. Fotogrametrik yöntemlerle elde edilen veriler, kültür varlıklarının korunması ve takibi dışında, sanal gerçeklik ve sanal müzecilik uygulamaları ile daha geniş kitlelere tanıtım ve ulaşma imkânı sunmaktadır. Maliyet ve doğruluk açısından bakıldığında daha düşük insan ve makine gücüne ihtiyaç duyulurken, geleneksel yöntemlere kıyasla daha hızlı belgeleme ve yüksek doğrulukta veriler elde edilmektedir. Yapmış olduğum tez çalışmasında, Denizli İli sınırları içerinde yer alan Laodikeia Antik Kenti ve Denizli İli, Acıpayam İlçesi sınırları içerisinde gerçekleştirilen Acıpayam (Kazanes) Ovası Höyük Yerleşimlerinin Sistematik Yüzey Araştırması projesi kapsamında yürütülen çalışmalarda niteliğine göre değişen kültür varlıklarının, dijital yersel fotogrametri yöntemleri kullanılarak belgeleme örnekleri yer almaktadır. Söz konusu kazı ve araştırma projeleri kapsamında tespit edilen taşınır veya taşınmaz arkeolojik eser veya yapıların niteliğine göre farklı şekilde uygulanan yersel fotogrametri yöntemleriyle belge niteliğinde koruma çalışmaları aktarılmıştır.
Özet (Çeviri)
From prehistoric times to the present, our country has hosted many rich and diverse civilizations. Preserving these cultural assets, referred to as cultural heritage, and transferring them to future generations is both a requirement and a responsibility of being a civilized society. These cultural assets, located both above and below the ground within our country's territory, and awaiting protection and discovery, can now be documented using modern technologies in much less time, at lower cost, and with higher accuracy compared to traditional methods. In this thesis study titled“Documentation and Preservation of Archaeological Sites and Ruin Groups through Terrestrial Photogrammetry,”photogrammetric methods, which have become increasingly widespread in recent years in parallel with technological advancements, and examples of their applications in archaeological sites are discussed. The recording and high-accuracy documentation of cultural assets constitute a broad field involving various disciplines and technologies. The reason for this diversity lies in the unique characteristics of each object involved in different projects. Therefore, a situation arises that necessitates collaboration among different scientific and professional disciplines. The first step to be taken in the preservation of cultural assets is to produce and store their technical data and documentation with high accuracy. Photography, which is widely used in documenting archaeological sites and historical structures classified as cultural heritage, also forms the basis of photogrammetry. It is highly important to monitor and track cultural assets that have remained underground for thousands of years and, once uncovered, are subject to changes and transformations caused by human activities and natural events. The use of photogrammetric methods in the documentation and monitoring of movable and immovable cultural heritage uncovered during archaeological studies enables, in cases where an artifact or site is damaged for any reason, the restoration process to be carried out easily and in accordance with its original state by utilizing photographic data, provided that the documentation phase has been properly conducted. In addition to preservation and monitoring, the data obtained through photogrammetric methods also offer opportunities for wider dissemination and accessibility through applications such as virtual reality and virtual museums. In terms of cost and accuracy, these methods require less human and machine labor while enabling faster documentation and the acquisition of highly accurate data compared to traditional methods. Within the scope of this thesis, documentation examples using digital terrestrial photogrammetry methods are presented for cultural assets of varying characteristics, based on studies conducted at the Laodikeia Ancient City in Denizli Province and within the scope of the systematic surface survey project of the Acıpayam (Kazanes) Plain mound settlements located in the Acıpayam district of Denizli. In these excavation and research projects, methods of documentation-based preservation applied differently according to the nature of movable and immovable archaeological artifacts and structures are explained.
Benzer Tezler
- Semantic segmentation of UAV images in archaeological sites using deep learning
Arkeolojik alanlardaki İHA görüntülerinin derin öğrenme yardımıyla anlamsal segmentasyonu
DAMLA KUMBASAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DURSUN ZAFER ŞEKER
- Studying the ancient settlement of Hacılar Büyük Höyük with integrated methods
Hacılar Büyük Höyük yerleşiminin disiplinlerarası yöntemlerle incelenmesi
İNCİ NURGÜL ÖZDOĞRU
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
Arkeolojiİstanbul Teknik Üniversitesiİklim ve Deniz Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLENT ARIKAN
DR. ÖĞR. ÜYESİ MELDA KÜÇÜKDEMİRCİ
- Arkeolojik alanların İHA ve el tipi lazer tarayıcı kullanılarak belgelenmesi ve doğruluk değerlendirmesi: Malatya Hekimhan Taşhan örneği
Documentation of archeological areas using uav and handheld laser scanner and accuracy evaluation: The case of Malatya Hekimhan Tashan
HÜSEYİN ÇATAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Jeodezi ve FotogrametriAksaray ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYDAN YAMAN
- Kentsel arkeolojik mirasın sunumu: Konya kent surları
Presentation of urban archeological heritage: Konya city walls
GÖZDE YÜZBAŞIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkEskişehir Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FİGEN KIVILCIM ÇORAKBAŞ