Sismojeodezik yöntemler ile ivme kayıtlarının otomatik veri işlemi
Automatic processing of acceleration records using sismogeodetic methods
- Tez No: 1017147
- Danışmanlar: PROF. DR. BAHADIR AKTUĞ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeofizik Mühendisliği, Geophysics Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeofizik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Depremlerin neden olduğu yer hareketlerinin doğru ve güvenilir biçimde tanımlanması, hem sismolojik araştırmalar hem de afet riskinin azaltılmasına yönelik uygulamalar açısından temel bir gerekliliktir. İvmeölçerlerden elde edilen kayıtlar yüksek frekanslı yer hareketlerini yüksek duyarlıkla temsil edebilmekte; ancak bu kayıtların yer değiştirmeye dönüştürülmesi sürecinde ortaya çıkan düşük frekanslı hatalar ve alet kaynaklı kaymalar, özellikle kalıcı ve genişbant yer değiştirmelerin belirlenmesini zorlaştırmaktadır. Bu durum, veri işleme aşamalarında kullanılan düzeltme ve filtreleme yöntemlerinin çoğu zaman kullanıcı tercihine bağlı olarak seçilmesine ve sonuçların öznel hale gelmesine neden olmaktadır. GNSS tabanlı ölçümler ise yer merkezli sabit bir referans sisteminde doğrudan yer değiştirme bilgisi sağlaması sayesinde düşük frekanslı ve kalıcı deformasyonların güvenilir biçimde belirlenmesine olanak tanımaktadır. Buna karşın, GNSS verilerinin yüksek frekanslı dinamik yer hareketlerine duyarlılığı sınırlıdır. Bu iki ölçüm sisteminin farklı frekans bantlarındaki tamamlayıcı özellikleri, sismojeodezik yaklaşımları genişbant yer değiştirme dalga formlarının elde edilmesi için güçlü bir alternatif haline getirmektedir. Bu tez çalışmasında, ivmeölçer ve GNSS verilerinin birlikte değerlendirildiği sismojeodezik bir çerçeve içerisinde, ivme kayıtlarının kullanıcıdan bağımsız, otomatik ve standartlaştırılmış biçimde işlenmesini hedefleyen bir veri işleme yöntemi geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında; veri seçimi, zaman eşleştirmesi, entegrasyon, frekans alanında birleştirme ve kalite kontrol adımlarını içeren uçtan uca bir otomatik iş akışı oluşturulmuştur. Geliştirilen yaklaşım, farklı büyüklükteki depremlere ait gerçek kayıtlar üzerinde uygulanarak test edilmiş ve elde edilen yer değiştirme dalga formlarının tutarlılığı değerlendirilmiştir. Sonuçlar, sismojeodezik yöntemlere dayalı otomatik veri işlemenin, düşük frekanslı ve kalıcı yer değiştirmelerin güvenilirliğini artırdığını, işlem süresini kısalttığını ve tekrarlanabilirliği önemli ölçüde iyileştirdiğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, hem akademik çalışmalarda hem de operasyonel deprem izleme, erken uyarı ve hızlı hasar değerlendirme sistemlerinde kullanılabilecek bütüncül ve uygulanabilir bir yaklaşım sunmakta olup önerilen otomatik iş akışı, kullanıcıya bağlı parametre seçimlerini ortadan kaldırarak sonuçların nesnelliğini ve tekrarlanabilirliğini önemli ölçüde artırmaktadır.
Özet (Çeviri)
Accurate characterization of earthquake-induced ground motion is essential for both seismological research and operational disaster-risk reduction. Accelerometer recordings provide high-resolution information on dynamic ground motion; however, the conversion of these records into displacement waveforms is strongly affected by instrumental drift and low-frequency errors. As a result, the processing of strong-motion data often relies on user-dependent correction and filtering choices, which limits objectivity, reproducibility, and consistency, particularly for broadband and permanent displacement estimates. In contrast, Global Navigation Satellite System (GNSS) observations allow direct measurement of ground displacement in an Earth-fixed reference frame and are especially effective in resolving low-frequency and permanent deformation. Nevertheless, GNSS data have limited sensitivity at higher frequencies, restricting their ability to capture rapid dynamic motion. The complementary characteristics of accelerometer and GNSS measurements form the basis of sismo-geodetic approaches, which enable the reconstruction of broadband displacement waveforms, including the static (DC) component. This thesis develops a sismo-geodetic framework for the automatic and user-independent processing of strong-motion and GNSS data. An end-to-end automated workflow is designed, incorporating data selection, time synchronization, integration, frequency-domain fusion, and quality control procedures. The proposed methodology is applied to real earthquake datasets covering different magnitude ranges, and the resulting displacement waveforms are evaluated in terms of consistency and reliability. The results demonstrate that automated sismo-geodetic processing significantly improves the robustness of low-frequency and permanent displacement estimates while reducing processing time and user-induced variability. The proposed approach provides a reproducible and operationally viable solution for broadband ground-motion analysis, with direct relevance to earthquake early warning, rapid magnitude estimation, and post-event damage assessment systems. In addition, the proposed automated workflow eliminates user-dependent parameter selection, thereby enhancing the objectivity and reproducibility of the results.
Benzer Tezler
- Akıllı telefon ataletsel sensörleri ve jeodezik GNSS alıcısı entegrasyonu ile harmonik ve sismik yer değiştirmelerin kestirimi
Harmonic and seismic displacement estimation with smartphone inertial sensors and geodetic GNSS receiver integration
CANEREN GÜL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Jeodezi ve FotogrametriYıldız Teknik ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAYLAN ÖCALAN
- Seismo-geodetic characterization of the Tuzla fault (İzmir/Turkey): Its kinematics and earthquake potential
Tuzla Fayı'nın (İzmir/Türkiye) sismo-jeodezik karakterizasyonu: Fay kinematiği ve deprem potansiyeli
BENGİSU GELİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2020
Jeodezi ve FotogrametriBoğaziçi ÜniversitesiJeodezi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH BULUT
- Sınırlı uydu görüşünde yüksek frekanslı kinematik GNSS-PPP yönteminin performansı: Sarsma tablası deneyleri
Performance of high-rate kinematic GNSS-PPP method under limited sky view condition: Shake table experiments
MERT BEZCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Jeodezi ve FotogrametriGebze Teknik ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEMAL ÖZER YİĞİT
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET ANIL DİNDAR
- 24 Ocak 2020 Sivrice-Elazığ Depremi (Mw=6.8) yüzey deformasyonları ve deprem odak bölgesinin jeolojik yapısıyla ilişkisi
Surface deformations of the 24 January 2020 Sivrice Elazığ Earthquake (MW=6.8) and relation to the geological structure of the epicentral region
ISA ESHBAYEV
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAYRETTİN KORAL