Tüketici güven endeksini etkileyen faktörler
Factors affecting consumer confidence index
- Tez No: 1017146
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NEVİN ÖZER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Nedensellik, Tüketici güveni, Vektör otoregresyon modeli, Causality, Consumer trust, Vector autoregression model
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tüketici güven endeksi, bir ülkedeki ekonomik durumun tüketiciler tarafından nasıl algılandığını gösteren ve bu ekonomik duruma ilişkin tasarruf, harcama yapma ve borçlanma kararlarını ön görmek için kullanılan bir endekstir. Bu çalışma, TGE'nin yerel ve küresel belirleyicilerini aynı çerçevede ele alarak, tüketici güveninin hangi kanallardan etkilendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada kullanılan veriler 2015:01-2025:12 yıllarını kapsamakta ve bağımlı değişken olarak; Tüketici Güven Endeksi, bağımsız değişkenlerse; BIST 100, SÜE, işsizlik, mevduat faizi, TÜFE-ÜFE, Ons altın, USD, VIX ve petrol fiyatlarıdır. Analizde durağanlık ve normallik testleri yapıldıktan sonra Reset spesifikasyon testi, VIF çoklu doğrusal bağıntı analizi, Newey-West Standart Hatalar Düzeltmesi (HAC) modeli, Granger ve Toda- Yamamoto analizleri, VAR (vektör otoregresif) testi ve etki-tepki fonksiyonları (IRF) kullanılmıştır. Çalışmanın en güçlü ve en tutarlı bulgusu, döviz kurunun tüketici güveni üzerindeki belirleyici rolüdür. Döviz kuru beklentiler kanalı aracılığıyla tüketici davranışlarını etkilemektedir. Faiz oranları, para politikasının tüketici güveni üzerindeki etkisinin doğrusal ve tek yönlü olmadığını göstermektedir. Sanayi üretimi ve genel ekonomik aktivitenin tüketici güveni üzerindeki pozitif etkisi, büyümenin beklentiler üzerindeki rolünü teyit etmektedir. Küresel risk göstergeleri (özellikle VIX) ve emtia fiyatları gibi dışsal değişkenlerin etkisi daha dolaylı bir yapı sergilemektedir. Dinamik analizlerin önemli bulgusu ise tüketici güveninin şoklara verdiği tepkinin hızlı ancak kalıcılığının sınırlı olmasıdır. Tarihsel ayrıştırma sonuçları ise bu dinamik yapının zaman içerisindeki gerçekleşme biçimini netleştirmektedir. Özellikle kriz ve belirsizlik dönemlerinde finansal değişkenlerin katkısının belirgin şekilde arttığı, buna karşılık istikrarlı dönemlerde katkıların daha dengeli dağıldığı gözlemlenmektedir.
Özet (Çeviri)
The Consumer Confidence Index (CCI) is an index that shows how consumers perceive the economic situation in a country and is used to predict their decisions regarding saving, spending, and borrowing in relation to this economic situation. This study aims to reveal the channels through which consumer confidence is affected by considering the local and global determinants of CCI within the same framework. The data used in the study covers the years 2015:01-2025:12, and the dependent variable is the Consumer Confidence Index, while the independent variables are; BIST100, Consumer Price Index (CPI), unemployment, deposit interest rate, CPI-PPI, gold price (in ounces), USD, VIX, and oil prices. After conducting stationarity and normality tests, the Reset specification test, VIF multicollinearity analysis, Newey-West Standard Errors Correction (HAC) model, Granger and Toda-Yamamoto analyses, VAR (vector autoregressive) test, and impulse response functions (IRF) were used in the analysis. The strongest and most consistent finding of the study is the determining role of the exchange rate on consumer confidence. Exchange rates influence consumer behavior through the expectations channel. Interest rates demonstrate that the impact of monetary policy on consumer confidence is not linear and unidirectional. The positive impact of industrial production and overall economic activity on consumer confidence confirms the role of growth in expectations. The impact of external variables such as global risk indicators (especially VIX) and commodity prices exhibits a more indirect structure. A key finding of dynamic analyses is that consumer confidence's response to shocks is rapid but its persistence is limited. Historical decomposition results clarify how this dynamic structure manifests over time. It is observed that the contribution of financial variables increases significantly, especially during periods of crisis and uncertainty, while contributions are more evenly distributed during stable periods.
Benzer Tezler
- An experimental design on the factors affecting consumer confidence index: NUTS-2 level analysis
Tüketici güven endeksini etkileyen faktörler üzerine deneysel bir tasarım: İBBS-2 düzeyinde bir analiz
ÖZGE VAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2017
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGaziantep ÜniversitesiEndüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TÜRKAY DERELİ
YRD. DOÇ. DR. ALPTEKİN DURMUŞOĞLU
- AB ülkeleri ve Türkiye'de tüketici ve üretici güven endeksinin belirleyicileri: Asimetrik nedensellik testi ve kümeleme analizi
Determinants of consumer and producer confidence index at EU countries and Turkey: Asymmetric causality test and cluster analysis
ÖZGÜR ENGELOĞLU
Doktora
Türkçe
2020
EkonometriAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA YURDAKUL
- Türkiye'de konut talebini etkileyen faktörler
Factors that affect housing demand in Turkey
MERVENUR POLAT
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
EkonometriBandırma Onyedi Eylül ÜniversitesiEkonometri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZLEM KIZILGÖL
- Demir çelik işletmesinde satış miktarını etkileyen faktörlerin yapay sinir ağları ile incelenmesi: Türkiye'de bir uygulama
Investigation of factors affecting sales quantity in iron and steel plant with artificial neural networks: An application in Turkey
ZAFER UYSAL
Doktora
Türkçe
2023
İşletmeZonguldak Bülent Ecevit Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET PEKKAYA
- Tahvil verimini etkileyen faktörler: Kırılgan beşli ülkeleri üzerine ampirik bir uygulama
Factors affecting bond yields: An empirical application on fragile five countries
GÜLAY ÖZTUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
EkonomiDumlupınar ÜniversitesiBankacılık ve Finans Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YASEMİN DENİZ KOÇ