Türkiye'de sosyal belediyecilik kapsamında sunulan sosyal hizmetlerin değerlendirilmesi
Evaluation of social services provided within the scope of social municipalism in Türkiye
- Tez No: 1017818
- Danışmanlar: PROF. DR. HAKAN BAYDUR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyal Hizmet, Social Work
- Anahtar Kelimeler: Sosyal hizmetler, Toplumcu belediyecilik, Yerel yönetimler, Social services, Social municipalism, Local administrations
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sosyal Hizmet Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yerel yönetimler, vatandaşa en yakın idari birimler olmaları hasebiyle sosyal devlet ilkesinin sahada somutlaştığı temel alanların başında gelmektedir. Bu çalışma, Türkiye'de“sosyal belediyecilik”anlayışıyla yürütülen sosyal hizmetlerin mevcut durumunu, işleyiş mekanizmalarını, kuramsal yaklaşımlarını ve karşılaşılan yapısal/yönetsel sorunları bütüncül bir perspektifle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemi, Türkiye'nin yerel yönetim dinamiklerini dengeli bir şekilde yansıtabilmek adına“İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) Düzey 3”kapsamında yer alan 26 stratejik bölgeyi temsil edecek şekilde oluşturulmuştur. Bu doğrultuda; belirlenen bölgelerden seçilen büyükşehir, il ve ilçe belediyeleri olmak üzere toplam 26 belediyede sosyal hizmetlerin planlanması ve uygulanmasında görev yapan profesyoneller ve saha personeli ile nitel araştırma desenlerinden bütüncül çoklu durum çalışması çerçevesinde derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmıştır. Katılımcı anlatılarından elde edilen mülakat deşifre metinleri, bilgisayar destekli nitel veri analizi programı olan“MAXQDA”yazılımı aracılığıyla iki aşamalı (açık ve eksen) kodlama sürecine tabi tutularak içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları; belediyelerin sosyal yardım (gıda, sosyal kart, ayni/nakdi destekler), eğitim, sağlık, yaşlı ve engelli bakım hizmetleri gibi geniş bir yelpazede faaliyet gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ancak sosyal hizmetlerin sunumunda; müdürlükler arası parçalı kurumsal yapılanma, personel istihdamındaki liyakat sorunları ve mesleki uzmanlığı zayıflatan bürokratik görevlendirmeler tespit edilmiştir. Karar mekanizmalarında dijital entegrasyon süreçleri hızlandırsa da nihai kararlarda idari/siyasi inisiyatiflerin etkisinin sürdüğü, yerel seçimler sonrası geçiş döneminde ise kurumsal sürdürülebilirlik ve hizmet devamlılığı eksikliklerinin yaşandığı görülmüştür. Ayrıca 6360 sayılı Kanun sonrası genişleyen hizmet sınırları ve mali kısıtlılıklar, hizmetlerin etkinliği önündeki en büyük yapısal engeller olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak çalışma; yerel yönetimlerde hayırseverlik odaklı pasif yardımlardan hak temelli proaktif güçlendirmeye geçilmesini, mesleki özerkliğin sağlanmasını ve tüm parçalı sosyal hizmet süreçlerinin tek bir çatı altında koordine edildiği“Belediye Bütünleşik Sosyal Hizmet Merkezleri (Belediye SHM)”modelinin hayata geçirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
Local governments, by virtue of being the administrative units closest to citizens, stand as the primary domains where the principle of the social state is materialized in the field. This study aims to comprehensively evaluate the current status, operational mechanisms, and structural/managerial challenges of social services carried out under the framework of“social municipalism”in Turkey. The sample of the research was established to represent 26 strategic regions within the scope of“NUTS Level 3”(Nomenclature of Territorial Units for Statistics) in order to holistically reflect the local government dynamics of Turkey. In this direction, in-depth interviews were conducted within the framework of the“holistic multi-case study”design—one of the qualitative research methods—with professionals and field personnel responsible for planning and implementing social services in a total of 26 municipalities, including metropolitan, provincial, and district municipalities selected from the designated regions. Semi-structured interview forms were utilized for data collection; the interview transcripts obtained from the participant narratives were imported into the“MAXQDA”software, a computer-assisted qualitative data analysis program, subjected to a two-stage (open and axial) coding process, and analyzed using the content analysis method. The research findings reveal that municipalities operate across a wide spectrum of services, including social assistance (food, social cards, in-kind/financial supports), education, healthcare, and elderly and disability care services. However, regarding the delivery of social services, fragmented institutional structures among departments, meritocracy issues in personnel recruitment, and bureaucratic assignments that undermine professional expertise were identified. Although digital integrations such as SOYBIS accelerate the decision-making processes, it was observed that the influence of administrative/political initiatives on final decisions persists, and lack of institutional sustainability and service continuity occurred during the transition period following the local elections. Furthermore, the expanded service boundaries post-Law No. 6360 and financial constraints emerge as the most significant structural barriers hindering the effectiveness of services. In conclusion, this study emphasizes the necessity of shifting from charity-oriented passive assistance to rights-based proactive empowerment in local governments, ensuring professional autonomy, and implementing the“Municipal Integrated Social Service Centers (Municipal SSC / M-SSC)”model, where all fragmented social service processes are coordinated under a single institutional umbrella.
Benzer Tezler
- Sosyal belediyecilik uygulamaları: Kırşehir Belediyesi örneği
Experiences of social municipality: The case of Kirsehir Municipality
DEMET BARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Kamu YönetimiAksaray ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YUSUF ŞAHİN
- Engellilere yönelik hizmetlerin yönetimi ve sunumu: karşılaştırmalı bir değerlendirme
Administration and presentation of the services for the disabled: A comparative evaluation
YAŞAR TINAR
Doktora
Türkçe
2018
Sosyal Hizmetİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİS YUNUS ERSÖZ
- Büyükşehir belediyelerinin sosyal hizmet faaliyetleri: Şanlıurfa ve Hatay Büyükşehir Belediyesi örneği
Social work of metropolitan municipalities activities: The case of Şanlıurfa and Hatay Metropolitan Municipality
İBRAHİM ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Kamu YönetimiHarran ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH TAŞTEKİN
- Türkiye'de elektronik belediyecilik (E-belediyecilik) uygulamaları: Büyükşehir, il ve ilçe belediyeleri üzerine bir inceleme
Electronic municipalty (E-municipalty) applications in Türkiye: A stduy on metropolitan, provincial and district municipalities
HALİL İBRAHİM ÖZBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Kamu YönetimiNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiKamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EZGİ SEÇKİNER BİNGÖL
- 2010-2020 yılları arasında yerel yönetimlerin kadınlara yönelik sosyal hizmetleri: İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyeleri örnekleri
Social services of local governments for women between 2010-2020: Istanbul and Izmir Metropolitan Municipalities cases
ECE KADIKÖYLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Sosyal Hizmetİstanbul ÜniversitesiKadın Çalışmaları Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGÜN AKDURAN EROL