Güneydoğu Marmara Denizi (Armutlu-Kocasu Nehri) çökellerinde güncel mikroplastik kirliliğin araştırılması
Investigation of current microplastic pollution of Southeastern Marmara Sea (Armutlu-Kocasu River) sediments
- Tez No: 1018887
- Danışmanlar: PROF. DR. EROL SARI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Deniz Bilimleri, Marine Science
- Anahtar Kelimeler: Gemlik Körfezi, Marmara Denizi, Mikroplastik, Mikroplastik kirliliği, Gemlik Bay, Marmara Sea, Mikroplastic, Microplastic pollution
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsü Deniz Jeolojisi ve Jeofiziği Ana Bilim Dalı'nda yüksek lisans tezi kapsamında gerçekleştirilmiş olup, Güneydoğu Marmara Denizi'nde Armutlu-Kocasu Nehri hattı boyunca deniz tabanı sedimanlarında mikroplastik kirliliğinin varlığını, zamansal ve mekânsal dağılımını ve potansiyel kaynaklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda Gemlik Körfezi'nden dört gravite karotu ve sekiz yüzey sediman örneği alınmıştır. Sedimanların litolojik özellikleri tanımlanmış; tane boyu dağılımları, toplam organik karbon (TOK), toplam inorganik karbon (TİK), mikroplastik içerikleri ve mineralojik bileşimleri belirlenmiş, ayrıca radyokarbon tarihlendirme yöntemi ile yaşlandırma analizleri gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, Gemlik Körfezi sedimanlarının ağırlıklı olarak kil ve silt boyutlu sedimanlardan oluştuğunu göstermektedir. TOK ve TİK içerikleri sırasıyla %0,1-2,5 ve %2,3-39,5 aralığında değişmektedir. Organik karbonun başlıca kaynaklarını bitkisel materyal ve biyojenik organik kalıntılar oluştururken, inorganik karbonun kaynağını kavkı kırıntıları ve kalsitli mineraller oluşturmaktadır. Sedimanlar içerisinde tespit edilen mikroplastiklerin yalnızca lif ve parçacık formunda bulunduğu ve liflerin baskın tür olduğu belirlenmiştir. Liflerin çoğunlukla 150-250 ve 350-450 µm, parçacıkların ise 50-150 µm boyut aralığında yoğunlaştığı saptanmıştır. Güncel kirlilik yüzey sedimanları aracılığıyla, tarihsel kirlilik ise karot örneklerindeki radyokarbon tarihlemesiyle değerlendirilmiştir. Mikroplastik bolluğu, özellikle Karot 1'de 267-9500 adet/kg arasında değişmekte olup, maksimum değer 45 cm derinlikte (yaklaşık MS 1384) belirlenmiştir. 55 cm derinlikten itibaren mikroplastik miktarında azalma gözlenmiştir. Tüm karot seviyelerinde mikroplastik varlığı, kirliliğin sürekliliğini ortaya koyarken, derinlikle azalan dağılım antropojenik etkinin zamanla arttığını göstermektedir. Bulgular, Kocasu Nehri ve Nilüfer Çayı'nın yanı sıra bölgedeki sanayi, balıkçılık, turizm ve deniz taşımacılığı faaliyetlerinin başlıca kirlilik kaynakları olduğunu ve MS 1157 yılından itibaren günümüze kadar kirliliğin hızla arttığını göstermektedir.
Özet (Çeviri)
This study, conducted within a master's thesis at the Department of Marine Geology and Geophysics, Institute of Marine Sciences and Management, Istanbul University, investigates the presence, spatiotemporal distribution, and potential sources of microplastic pollution in seabed sediments along the Armutlu-Kocasu River line in the Southeastern Marmara Sea. Four gravity cores and eight surface sediment samples were collected from Gemlik Gulf. The lithological properties, grain size distributions, total organic carbon (TOC), total inorganic carbon (TIC), microplastic content, and mineralogical composition were determined, and radiocarbon dating was applied. The sediments are predominantly clay and silt-sized. TOC and TIC contents range between 0.1-2.5% and 2.3-39.5%, respectively. Organic carbon originated from plant material and biogenic organic remains, while the inorganic carbon is derived from shell fragments and calcite minerals. Microplastics were detected as fiber and fragment form, with fibers being the dominant type. Fibers were mostly concentrated in the 150-250 and 350-450 µm size range, while fragments were concentrated in 50-150 µm range. Surface sediments reflect current pollution, while cores provide historical records. Microplastic abundance ranged between 267-9500 units/kg in Core 1, with a maximum at 45 cm depth (approximately AD 1384). Below 55 cm, abundance decreased, indicating lower past input. The presence of microplastics at all core levels indicates continuous pollution, while the decreasing distribution with depth indicates growing anthropogenic impact. Kocasu River and Nilüfer Stream, along with industrial, fishing, tourism, and maritime activities, are the main sources of pollution, with a marked increase from 1157 AD to present.
Benzer Tezler
- Kıyı şeridi arazi kullanım ve bitki örtüsü değişim dinamiğinin uydu verileri yardımıyla belirlenmesi: Güney-Doğu Marmara örneği
Determination of land use and vegetation cover change dynamics the coastline with satellite data: The case of South-East Marmara
EDA AŞCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Bilim ve TeknolojiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiCoğrafi Bilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. LEVENT GENÇ
- Late quaternary stratigraphy and morphotectonics of Gemlik Gulf, sea of Marmara
Gemlik Körfezi'nin (Marmara denizi) geç kuvaterner stratigrafisi ve morfotektoniği
HİKMAT BABAYEV
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Jeoloji Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiJeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEMET NAMIK ÇAĞATAY
- The Ancient South Marmara Harbors
Antik Güney Marmara Limanları
SERKAN GÜNDÜZ
Doktora
İngilizce
2015
ArkeolojiUludağ ÜniversitesiArkeoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA ŞAHİN
PROF. DR. MARTİNA SEIFERT
- Güneydoğu Marmara denizinde Gemlik (Bursa) – Bandırma (Balıkesir) arası deniz sedimanlarının kirlilik analizleri ve ekolojik sonuçlarının değerlendirilmesi
Pollution analysis and ecological results of Gemlik (Bursa) - Bandirma (Balikesir) sea sedimas in the Southeast Marmara sea
MELİKE ÖNCE
Doktora
Türkçe
2020
Çevre MühendisliğiTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiÇevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEKİ ÜNAL YÜMÜN
- Çanakkale Boğazı Marmara denizi çıkışında toplanan sığ sismik verilerin değerlendirilmesi
Interpretation of shallow seismic data from Marmara sea entrance of the Strait of Çanakkale
NURCAN SAĞCI
Yüksek Lisans
Türkçe
2009
Jeofizik Mühendisliğiİstanbul ÜniversitesiJeofizik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERKAN GÖKAŞAN
YRD. DOÇ. DR. HÜSEYİN TUR